TCVN 14414:2025 nhiên liệu tuốc bin hàng không có thành phần phối trộn

Hiện nay, ngành hàng không chiếm khoảng 2 – 3% tổng lượng phát thải CO₂ toàn cầu. Khi nhu cầu vận tải hàng không tiếp tục tăng mạnh, áp lực giảm phát thải đối với các hãng bay và quốc gia ngày càng lớn. Trong khi công nghệ máy bay điện hoặc hydro vẫn cần nhiều năm để hoàn thiện thì nhiên liệu hàng không bền vững SAF (Sustainable Aviation Fuel) được xem là giải pháp quan trọng giúp hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh và trung hòa carbon. Đây cũng được đánh giá là giải pháp khả thi nhất trong giai đoạn hiện nay bởi có thể sử dụng trên hạ tầng và động cơ hiện có mà không cần thay đổi quá lớn về công nghệ.

SAF được sản xuất từ nhiều nguồn nguyên liệu khác nhau như dầu ăn đã qua sử dụng, sinh khối, rác thải hữu cơ hoặc hydrocarbon tổng hợp từ các quy trình công nghệ tiên tiến. Nhiều quốc gia đã bắt đầu đưa ra lộ trình bắt buộc pha trộn SAF trong nhiên liệu hàng không nhằm giảm lượng khí thải từ hoạt động bay. Liên minh châu Âu, Mỹ và nhiều nước châu Á đang thúc đẩy mạnh đầu tư vào chuỗi cung ứng nhiên liệu bền vững để phục vụ chiến lược chuyển đổi xanh ngành hàng không.

Tại Việt Nam, cùng với cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, việc xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật cho SAF trở thành yêu cầu cấp thiết. Đây không chỉ là vấn đề môi trường mà còn liên quan trực tiếp đến an toàn bay, hiệu suất động cơ và khả năng hội nhập quốc tế của ngành hàng không Việt Nam.

TCVN 14414:2025 thúc đẩy nghiên cứu và phát triển các nguồn nguyên liệu tái tạo trong nước. Ảnh minh họa

Khác với nhiên liệu thông thường, nhiên liệu dùng cho động cơ tuốc bin hàng không phải đáp ứng các yêu cầu cực kỳ nghiêm ngặt về chất lượng và tính ổn định trong điều kiện nhiệt độ, áp suất khắc nghiệt. Trong khi đó, SAF được tạo ra từ nhiều công nghệ và nguồn nguyên liệu khác nhau nên nếu thiếu quy định thống nhất sẽ rất khó kiểm soát chất lượng. Một số thành phần hydrocarbon tổng hợp có thể ảnh hưởng đến khả năng cháy, độ ổn định nhiệt, độ nhớt hoặc tính tương thích với hệ thống nhiên liệu của máy bay.

Chính vì vậy, tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14414:2025 được ban hành nhằm thiết lập các yêu cầu kỹ thuật cụ thể đối với nhiên liệu tuốc bin hàng không có chứa hydrocarbon tổng hợp, bảo đảm loại nhiên liệu này khi đưa vào sử dụng vẫn duy trì mức độ an toàn tương đương nhiên liệu phản lực truyền thống.

Theo tiêu chuẩn, nhiên liệu SAF phải được sản xuất từ các quy trình tổng hợp đã được phê duyệt và đáp ứng đầy đủ các chỉ tiêu kỹ thuật trước khi được pha trộn hoặc sử dụng cho động cơ hàng không. Tiêu chuẩn quy định chặt chẽ nhiều đặc tính quan trọng như độ bay hơi, điểm chớp cháy, nhiệt trị, khả năng ổn định nhiệt, hàm lượng lưu huỳnh, độ nhớt, tính ăn mòn và khả năng hoạt động ở nhiệt độ thấp.

Một trong những nội dung đáng chú ý của tiêu chuẩn là quy định nhiên liệu hydrocarbon tổng hợp chỉ được phép sử dụng trong giới hạn tỷ lệ pha trộn nhất định với nhiên liệu phản lực truyền thống, tùy thuộc vào từng công nghệ sản xuất SAF. Quy định này nhằm bảo đảm khả năng tương thích với động cơ, vật liệu và hạ tầng tiếp nhiên liệu hiện hành, tránh nguy cơ ảnh hưởng tới an toàn khai thác bay.

TCVN 14414:2025 cũng yêu cầu các loại hydrocarbon tổng hợp phải trải qua quá trình kiểm tra nghiêm ngặt bằng các phương pháp thử tiêu chuẩn nhằm đánh giá độ tinh khiết, tính ổn định oxy hóa và các đặc tính ảnh hưởng đến hiệu suất vận hành. Đồng thời, tiêu chuẩn quy định rõ yêu cầu về lấy mẫu, thử nghiệm, đánh giá sự phù hợp và kiểm soát chất lượng trong toàn bộ quá trình sản xuất, bảo quản và vận chuyển nhiên liệu SAF.

Việc ban hành TCVN 14414:2025 không chỉ giúp Việt Nam đồng bộ với hệ thống tiêu chuẩn quốc tế mà còn tạo nền tảng kỹ thuật quan trọng cho quá trình phát triển thị trường nhiên liệu hàng không bền vững trong nước. Khi có tiêu chuẩn cụ thể, các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và phân phối nhiên liệu sẽ có cơ sở để đầu tư công nghệ, kiểm soát chất lượng và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn cũng mở ra cơ hội thúc đẩy nghiên cứu và phát triển các nguồn nguyên liệu tái tạo trong nước như phụ phẩm nông nghiệp, sinh khối và chất thải hữu cơ để sản xuất SAF. Đây được xem là hướng đi tiềm năng nhằm vừa giảm phát thải môi trường, vừa nâng cao giá trị kinh tế của các nguồn tài nguyên tái tạo.

Trong xu thế chuyển đổi xanh đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, việc hoàn thiện các tiêu chuẩn kỹ thuật như TCVN 14414:2025 có ý nghĩa quan trọng đối với ngành hàng không Việt Nam. Không chỉ góp phần bảo đảm an toàn khai thác, tiêu chuẩn còn tạo tiền đề cho việc ứng dụng rộng rãi nhiên liệu hàng không bền vững, hướng tới mục tiêu phát triển hiện đại, thân thiện môi trường và hội nhập quốc tế sâu rộng hơn trong tương lai.

An Dương