TCVN 14460:2025 về sử dụng vật liệu hiệu quả trong thiết kế sản phẩm điện, điện tử

Trong bối cảnh tài nguyên thiên nhiên ngày càng suy giảm và áp lực môi trường gia tăng, ngành sản xuất thiết bị điện – điện tử đang đối mặt với nhiều thách thức. Nhu cầu tiêu dùng tăng cao kéo theo lượng lớn nguyên vật liệu được khai thác, sử dụng và thải bỏ, gây ra không ít hệ lụy cho môi trường.

Thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm điện hiện nay vẫn chưa được thiết kế tối ưu về vật liệu. Tình trạng sử dụng dư thừa, khó tái chế hoặc khó xử lý sau khi thải bỏ vẫn còn phổ biến. Điều này không chỉ làm gia tăng chi phí sản xuất mà còn tạo áp lực lớn lên hệ thống xử lý chất thải. Trong khi đó, xu hướng tiêu dùng xanh và yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng rõ rệt, buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận trong thiết kế và sản xuất sản phẩm.

Trước thực trạng này, việc xây dựng các hướng dẫn nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vật liệu trong thiết kế sản phẩm điện trở nên cần thiết. Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14460:2025 được ban hành nhằm hỗ trợ các tổ chức, doanh nghiệp từng bước cải thiện vấn đề này, hướng tới sản xuất thân thiện với môi trường.

TCVN 14460:2025 không chỉ là một bộ hướng dẫn kỹ thuật mà còn là định hướng quan trọng giúp doanh nghiệp chuyển đổi sang sản xuất xanh. Ảnh minh họa

Tiêu chuẩn này cung cấp thông tin về việc lựa chọn và sử dụng hiệu quả vật liệu trong các sản phẩm điện và điện tử. Thiết kế có ý thức về môi trường (ECD) có thể tiến hành theo cách mà các khía cạnh đều được tính đến trong giai đoạn thiết kế bao gồm loại vật liệu, lượng vật liệu, khả năng thay thế vật liệu, vật liệu tái tạo, khả năng tái chế vật liệu, khả năng phục hồi vật liệu và độ bền của sản phẩm.

Theo đó, tiêu chuẩn đưa ra các nguyên tắc giúp doanh nghiệp xem xét việc sử dụng vật liệu ngay từ giai đoạn thiết kế sản phẩm. Thay vì chỉ tập trung vào chức năng hay chi phí, các nhà sản xuất cần cân nhắc toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ khâu lựa chọn vật liệu, sản xuất, sử dụng cho đến khi sản phẩm bị thải bỏ.

Một trong những nội dung quan trọng là khuyến khích giảm thiểu lượng vật liệu sử dụng nhưng vẫn đảm bảo chất lượng và độ bền của sản phẩm. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải cải tiến thiết kế, lựa chọn vật liệu phù hợp và tối ưu hóa cấu trúc sản phẩm. Việc giảm vật liệu không cần thiết không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn góp phần giảm khai thác tài nguyên.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn cũng nhấn mạnh việc ưu tiên sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường. Đây có thể là các vật liệu dễ tái chế, ít gây ô nhiễm hoặc có khả năng tái sử dụng. Việc lựa chọn đúng vật liệu ngay từ đầu sẽ giúp giảm đáng kể tác động môi trường trong suốt vòng đời sản phẩm.

Một yêu cầu quan trọng khác là thiết kế sản phẩm theo hướng dễ tháo rời và dễ xử lý sau khi hết vòng đời. Khi sản phẩm được thiết kế hợp lý, việc thu hồi, phân loại và tái chế vật liệu sẽ trở nên thuận lợi hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh lượng rác thải điện tử ngày càng gia tăng.

Ngoài ra, tiêu chuẩn cũng đề cập đến việc hạn chế sử dụng các vật liệu nguy hại hoặc khó xử lý. Các doanh nghiệp cần cân nhắc thay thế bằng những vật liệu an toàn hơn, vừa đảm bảo yêu cầu kỹ thuật vừa giảm thiểu rủi ro đối với môi trường và sức khỏe con người.

Không chỉ dừng lại ở khâu thiết kế, tiêu chuẩn còn khuyến khích doanh nghiệp xem xét toàn bộ chuỗi sản xuất và cung ứng. Điều này bao gồm việc lựa chọn nhà cung cấp, kiểm soát nguồn nguyên liệu và tối ưu hóa quá trình sản xuất để giảm thất thoát vật liệu. 

Đáng chú ý, việc áp dụng các hướng dẫn trong tiêu chuẩn không chỉ mang lại lợi ích về môi trường mà còn giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả kinh tế. Khi sử dụng vật liệu hợp lý, doanh nghiệp có thể giảm chi phí đầu vào, tối ưu sản xuất và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng xanh ngày càng phổ biến, các sản phẩm thân thiện với môi trường cũng có lợi thế lớn hơn trong việc tiếp cận người tiêu dùng. Đây chính là động lực để doanh nghiệp chủ động thay đổi, hướng tới các mô hình sản xuất bền vững.

An Dương