TCVN 14534-3:2025 về than tre sử dụng để lọc không khí

Trong bối cảnh chất lượng không khí ngày càng suy giảm, đặc biệt tại các đô thị lớn, nhiều người tiêu dùng bắt đầu tìm đến các giải pháp lọc khí tự nhiên như than tre. Từ ô tô, phòng ngủ, tủ lạnh đến văn phòng làm việc, các sản phẩm than tre khử mùi, hút ẩm, lọc không khí xuất hiện ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, thị trường hiện nay tồn tại tình trạng sản phẩm trôi nổi, quảng cáo công dụng vượt mức nhưng thiếu tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng cụ thể.

Thực tế cho thấy nhiều loại than tre được rao bán với lời giới thiệu có khả năng hấp phụ formaldehyt, khử mùi thuốc lá, loại bỏ khí độc và hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs), nhưng nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất hay khả năng hấp phụ thực tế lại không được kiểm chứng. Không ít sản phẩm chỉ là than thông thường được đóng gói sơ sài, tiềm ẩn nguy cơ phát tán bụi mịn hoặc tạp chất trong quá trình sử dụng.

Trong bối cảnh đó, việc ban hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14534-3:2025, tương đương ISO 21626-3:2020 về than tre sử dụng để lọc không khí được xem là bước đi quan trọng nhằm chuẩn hóa chất lượng sản phẩm, đồng thời tạo cơ sở kỹ thuật cho hoạt động sản xuất, kiểm nghiệm và lưu thông trên thị trường.

Than tre dùng để lọc không khí nên đáp ứng tiêu chuẩn từ khâu bảo quản tại nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp. Ảnh minh họa

Theo tiêu chuẩn này, than tre dùng để lọc không khí là sản phẩm than có cấu trúc xốp, được tạo ra từ quá trình carbon hóa tre và sử dụng với mục đích loại bỏ các thành phần không mong muốn trong không khí. Tiêu chuẩn đánh giá than tre là vật liệu sinh khối thân thiện môi trường, có hiệu suất hấp phụ cao và tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong cả lĩnh vực dân dụng lẫn công nghiệp.

TCVN 14534-3:2025 quy định cụ thể các yêu cầu kỹ thuật đối với than tre dùng lọc khí, bao gồm đặc tính cảm quan, hàm lượng ẩm, hàm lượng tro, hàm lượng carbon cố định cũng như khả năng hấp phụ formaldehyt và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi. Theo tiêu chuẩn, sản phẩm phải có màu đen đồng nhất, không có mùi lạ, không chứa tạp chất hay dị vật.

Đáng chú ý, tiêu chuẩn phân loại than tre thành nhiều cấp chất lượng khác nhau dựa trên khả năng hấp phụ khí độc hại trong không khí. Đối với sản phẩm chất lượng cao, hàm lượng carbon cố định phải đạt từ 85% trở lên, trong khi khả năng hấp phụ formaldehyt tối thiểu đạt 80 mg/g. Đây được xem là các chỉ số quan trọng nhằm đánh giá hiệu quả thực tế của than tre trong xử lý không khí ô nhiễm trong nhà.

Ngoài ra, tiêu chuẩn cũng quy định nghiêm ngặt quy trình lấy mẫu, phương pháp xác định độ ẩm, tro và khả năng hấp phụ của sản phẩm. Việc lấy mẫu phải được thực hiện ngẫu nhiên theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 18135 nhằm bảo đảm tính khách quan trong kiểm nghiệm chất lượng. Các phương pháp thử nghiệm formaldehyt và VOCs cũng được dẫn chiếu theo hệ thống tiêu chuẩn ISO về chất lượng không khí trong nhà.

Các chuyên gia môi trường cho rằng việc chuẩn hóa than tre lọc không khí là cần thiết trong bối cảnh ô nhiễm không khí trong nhà đang trở thành vấn đề đáng lo ngại. Theo nhiều nghiên cứu, không khí trong không gian kín có thể chứa formaldehyt phát sinh từ gỗ công nghiệp, sơn, keo dán, nội thất hoặc các hợp chất VOCs từ hóa chất tẩy rửa, mỹ phẩm và khói thuốc lá. Nếu tích tụ trong thời gian dài, các chất này có thể gây kích ứng đường hô hấp, đau đầu và ảnh hưởng sức khỏe.

Than tre được đánh giá có ưu điểm nhờ cấu trúc nhiều lỗ xốp, giúp hấp phụ mùi và một số hợp chất hữu cơ trong không khí. Tuy nhiên, chuyên gia cũng lưu ý than tre không thể thay thế hoàn toàn các hệ thống lọc khí chuyên dụng hay giải quyết triệt để ô nhiễm trong nhà nếu không kết hợp thông gió và kiểm soát nguồn phát thải.

Việc ban hành tiêu chuẩn quốc gia cũng được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp trong nước nâng cao chất lượng sản phẩm, hạn chế tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng tràn lan trên thị trường. Đồng thời, đây còn là cơ sở để thúc đẩy ngành sản xuất vật liệu sinh học thân thiện môi trường, tận dụng nguồn nguyên liệu tre dồi dào tại Việt Nam.

Theo TCVN 14534-3:2025, than tre dùng để lọc không khí phải được bảo quản tại nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và nguy cơ cháy nổ. Điều này nhằm duy trì khả năng hấp phụ cũng như bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng.

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm tới chất lượng không khí và sức khỏe môi trường sống, việc chuẩn hóa các sản phẩm lọc khí tự nhiên như than tre được xem là xu hướng tất yếu. Không chỉ góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm lưu thông trên thị trường, tiêu chuẩn mới còn mở ra cơ hội phát triển cho các dòng vật liệu sinh học xanh, thân thiện với môi trường và hướng tới tiêu dùng bền vững.

An Dương