TCVN 14602:2026 khung hướng dẫn cho hoạt động du lịch mạo hiểm

Trong những năm gần đây, du lịch mạo hiểm, đặc biệt là các hoạt động đi bộ đường dài (trekking, hiking), đang trở thành xu hướng phổ biến tại Việt Nam. Từ các cung đường rừng núi Tây Bắc, cao nguyên đá đến những tuyến rừng nguyên sinh ở miền Trung và Tây Nguyên, lượng du khách tham gia ngày càng tăng nhanh. Tuy nhiên, song song với sự phát triển đó là nhiều rủi ro liên quan đến an toàn, tổ chức và quản lý hoạt động.

Thực tế cho thấy, không ít tua du lịch hiện nay được tổ chức theo hình thức tự phát hoặc bán chuyên nghiệp, thiếu quy trình chuẩn hóa về đánh giá rủi ro, hướng dẫn an toàn và kiểm soát điều kiện thời tiết. Một số trường hợp du khách bị lạc đường, kiệt sức hoặc gặp tai nạn trong quá trình di chuyển đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc cần thiết phải có bộ tiêu chuẩn rõ ràng cho loại hình du lịch này.

Ngoài ra, sự khác biệt về trình độ thể lực, kinh nghiệm và trang thiết bị của người tham gia cũng là yếu tố làm gia tăng nguy cơ mất an toàn. Trong khi đó, nhiều đơn vị tổ chức tour chưa xây dựng đầy đủ quy trình huấn luyện, kiểm tra sức khỏe hoặc phương án ứng phó khẩn cấp. Điều này khiến hoạt động trekking dù hấp dẫn nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro khó kiểm soát.

Trước thực trạng đó, việc ban hành các tiêu chuẩn kỹ thuật như TCVN 14602:2026 được xem là bước tiến quan trọng nhằm chuẩn hóa hoạt động du lịch mạo hiểm, đặc biệt là đi bộ đường dài và đi bộ đường dài mạo hiểm.

Theo đó, bộ tiêu chuẩn này được xây dựng nhằm đưa ra các yêu cầu và khuyến nghị về tổ chức, quản lý và đảm bảo an toàn cho các hoạt động trekking. Mục tiêu không chỉ là giảm thiểu rủi ro cho du khách mà còn giúp các đơn vị khai thác du lịch xây dựng quy trình chuyên nghiệp, bền vững và có trách nhiệm hơn với môi trường tự nhiên.

Một trong những nội dung quan trọng của tiêu chuẩn là yêu cầu đánh giá rủi ro trước khi tổ chức hoạt động. Điều này bao gồm việc khảo sát địa hình, điều kiện thời tiết, mức độ khó của tuyến đường và khả năng ứng phó trong các tình huống khẩn cấp. Việc đánh giá rủi ro không chỉ áp dụng cho đơn vị tổ chức mà còn liên quan đến việc phân loại mức độ phù hợp của từng tuyến trekking đối với từng nhóm khách.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn cũng nhấn mạnh vai trò của hướng dẫn viên trong hoạt động du lịch mạo hiểm. Hướng dẫn viên cần được đào tạo bài bản về kỹ năng dẫn đoàn, sơ cứu y tế cơ bản, định hướng địa hình và xử lý tình huống khẩn cấp. Đây được xem là yếu tố then chốt đảm bảo an toàn cho toàn bộ hành trình.

Một nội dung quan trọng khác là yêu cầu về trang thiết bị và thông tin trước chuyến đi. Du khách cần được cung cấp đầy đủ thông tin về độ khó của hành trình, thời gian di chuyển, điều kiện thời tiết dự kiến và các vật dụng cần thiết. Đồng thời, trang thiết bị an toàn như giày chuyên dụng, áo mưa, thiết bị định vị hoặc bộ sơ cứu cũng được khuyến nghị sử dụng đầy đủ.

Tiêu chuẩn cũng đề cập đến việc quản lý số lượng người tham gia trong mỗi chuyến trekking nhằm đảm bảo khả năng kiểm soát đoàn và giảm thiểu rủi ro. Việc giới hạn số lượng phù hợp giúp hướng dẫn viên dễ dàng theo dõi, hỗ trợ và xử lý tình huống khi cần thiết.

Ngoài yếu tố an toàn, TCVN 14602:2026 cũng nhấn mạnh đến trách nhiệm bảo vệ môi trường tự nhiên. Các hoạt động trekking phải hạn chế tối đa tác động đến hệ sinh thái, không xả rác, không phá vỡ cảnh quan tự nhiên và tuân thủ nguyên tắc “không để lại dấu vết” (leave no trace). Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhiều khu vực du lịch sinh thái đang chịu áp lực lớn từ lượng khách tăng nhanh.

Theo các chuyên gia du lịch, việc áp dụng tiêu chuẩn hóa trong hoạt động du lịch không chỉ giúp nâng cao mức độ an toàn mà còn góp phần chuyên nghiệp hóa ngành du lịch mạo hiểm tại Việt Nam. Khi các quy trình được chuẩn hóa, doanh nghiệp dễ dàng xây dựng sản phẩm du lịch chất lượng cao, trong khi du khách cũng có cơ sở để lựa chọn các dịch vụ uy tín và an toàn hơn. Theo đó, việc áp dụng đồng bộ TCVN 14602:2026 được kỳ vọng sẽ tạo ra một khung quản lý thống nhất cho hoạt động du lịch mạo hiểm, giúp Việt Nam tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế trong lĩnh vực này. Đây không chỉ là giải pháp đảm bảo an toàn mà còn là nền tảng để phát triển du lịch bền vững, hài hòa giữa khai thác kinh tế và bảo tồn thiên nhiên.

An Dương