Khi tiêu chuẩn từ trang giấy bước ra đời sống

Từ trang giấy đến dây chuyền sản xuất

Có thể ít người tiêu dùng nhìn thấy một tiêu chuẩn khi cầm trên tay sản phẩm. Nhưng phía sau sản phẩm ấy có thể là cả một hệ thống yêu cầu về đặc tính kỹ thuật, chất lượng, phương pháp thử, ghi nhãn, bảo quản… được xây dựng để tạo ra một cách hiểu thống nhất về chất lượng.

Theo đó, tiêu chuẩn là nền tảng kỹ thuật cho các hoạt động kinh tế - xã hội, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh. Việc xây dựng, áp dụng tiêu chuẩn cũng được gắn với nhu cầu sản xuất, kinh doanh và thị trường.

Tiêu chuẩn góp phần chuẩn hóa quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và nâng cao giá trị sản phẩm.

Ở trong nhà máy, một tiêu chuẩn được “đo” bằng những việc rất cụ thể. Đó có thể là việc kiểm soát nguyên liệu, thống nhất quy trình, xác định yêu cầu đối với sản phẩm hay giảm sai lỗi trong quá trình sản xuất. Khi các yêu cầu được chuẩn hóa, doanh nghiệp có thêm cơ sở để tổ chức sản xuất ổn định, kiểm soát chất lượng và cải tiến hoạt động.

Nhưng hành trình của tiêu chuẩn không kết thúc khi sản phẩm rời khỏi dây chuyền. Từ nhà máy, sản phẩm bước vào lưu thông và thị trường. Khi ấy, tiêu chuẩn tiếp tục đóng vai trò như ngôn ngữ chung để doanh nghiệp, các tổ chức đánh giá sự phù hợp, cơ quan quản lý và thị trường cùng xác định những yêu cầu về chất lượng. Đó cũng là lý do hoạt động tiêu chuẩn hóa ngày càng được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với thị trường.

Chiến lược tiêu chuẩn hóa quốc gia xác định việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn cần đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu, trao đổi thương mại, đồng thời nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Nói một cách giản dị, tiêu chuẩn bắt đầu từ yêu cầu kỹ thuật nhưng đích đến là một sản phẩm tốt hơn và một thị trường minh bạch hơn. Và ở điểm cuối của hành trình ấy là người tiêu dùng.

Khi chất lượng được chuẩn hóa và có căn cứ kỹ thuật để đánh giá, người mua có thêm cơ sở lựa chọn sản phẩm. Với doanh nghiệp, việc áp dụng tiêu chuẩn cũng góp phần nâng cao uy tín, mở rộng thị trường và đáp ứng tốt hơn yêu cầu ngày càng cao của khách hàng.

Từ niềm tin của người tiêu dùng đến năng lực hội nhập

Một tiêu chuẩn có thể bắt đầu từ yêu cầu rất cụ thể trong sản xuất, nhưng tác động của nó không dừng lại ở phạm vi một doanh nghiệp.

Khi sản phẩm Việt Nam bước ra thị trường quốc tế, câu chuyện về tiêu chuẩn càng trở nên rõ nét. Các thị trường ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng, an toàn, môi trường và khả năng đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật. Bởi vậy, việc xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn phù hợp, hài hòa tiêu chuẩn quốc tế và tiêu chuẩn của các thị trường đối tác có ý nghĩa quan trọng đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Định hướng này được đặt ra trong Chiến lược tiêu chuẩn hóa quốc gia: chú trọng hài hòa tiêu chuẩn Việt Nam với tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực và tiêu chuẩn của các nước là đối tác thương mại, qua đó hỗ trợ thúc đẩy xuất khẩu và nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

Từ góc nhìn ấy, tiêu chuẩn giống như một “sợi chỉ” nối nhiều mắt xích của nền kinh tế. Nó bắt đầu từ người làm tiêu chuẩn, nhưng không thuộc về riêng người làm tiêu chuẩn. Nó được doanh nghiệp đưa vào sản xuất, được thị trường kiểm nghiệm, được người tiêu dùng cảm nhận và cuối cùng thể hiện qua khả năng cạnh tranh của sản phẩm.

Đó cũng là lý do công việc của cơ quan tiêu chuẩn có thể được nhìn bằng một cách gần gũi hơn. Đằng sau mỗi tiêu chuẩn không chỉ là một văn bản được xây dựng, thẩm định và công bố. Đằng sau đó là câu hỏi về việc tiêu chuẩn ấy có thể đi vào sản xuất hay không, có đáp ứng nhu cầu thị trường hay không, có giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng hay không và có tạo thêm điều kiện để sản phẩm Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế hay không. Một tiêu chuẩn chỉ thực sự bước vào đời sống khi nó được áp dụng, và khi ấy, từ yêu cầu kỹ thuật tưởng như khô khan, tiêu chuẩn trở thành một phần của chất lượng sản phẩm, niềm tin thị trường và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Cẩm Anh