TCVN 7568-14:2025 về thiết kế, lắp đặt hệ thống báo cháy cho nhà và công trình

Những năm gần đây, nhiều vụ cháy tại nhà ở, chung cư, cơ sở sản xuất và công trình dịch vụ đã gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Thực tế cho thấy, bên cạnh ý thức phòng cháy chữa cháy, khả năng phát hiện đám cháy từ sớm đóng vai trò quyết định trong việc giảm thiểu hậu quả của sự cố.

Trong nhiều trường hợp, chỉ vài phút đầu tiên sau khi cháy xảy ra đã quyết định hiệu quả của công tác thoát nạn và chữa cháy. Nếu đám cháy được phát hiện kịp thời, người dân có thể nhanh chóng sơ tán, đồng thời lực lượng chữa cháy có thêm thời gian để triển khai các biện pháp ứng cứu.

Chính vì vậy, hệ thống báo cháy được xem là một trong những lớp bảo vệ quan trọng nhất đối với nhà ở và công trình. Để nâng cao chất lượng thiết kế và lắp đặt các hệ thống này, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố TCVN 7568-14:2025 - Hệ thống báo cháy - Phần 14: Thiết kế, lắp đặt các hệ thống báo cháy cho nhà và công trình. Tiêu chuẩn được xây dựng trên cơ sở tham khảo tiêu chuẩn quốc tế ISO 7240-14 và thay thế TCVN 7568-14:2015 cùng TCVN 5738:2021.

Hệ thống báo cháy cho nhà và công trình nên đáp ứng tiêu chuẩn để đảm bảo an toàn. Ảnh minh họa

Theo tiêu chuẩn, mục tiêu của hệ thống báo cháy không chỉ là phát hiện cháy mà còn phải truyền tín hiệu cảnh báo nhanh chóng, rõ ràng để những người trong khu vực có thể thực hiện các biện pháp ứng phó phù hợp. Hệ thống phải hoạt động ổn định, có khả năng chống nhiễu và không bị ảnh hưởng bởi các hệ thống kỹ thuật khác được lắp đặt trong cùng công trình.

Một trong những nội dung quan trọng của TCVN 7568-14:2025 là yêu cầu việc thiết kế hệ thống báo cháy phải phù hợp với đặc điểm của từng loại công trình. Khi thiết kế, đơn vị thực hiện cần xem xét điều kiện môi trường, công năng sử dụng, quy mô công trình và các mục tiêu an toàn cháy cụ thể. Tiêu chuẩn nhấn mạnh rằng không có một giải pháp chung cho mọi công trình mà việc lựa chọn thiết bị và phương án lắp đặt phải dựa trên mức độ rủi ro cháy thực tế.

Tiêu chuẩn cũng đưa ra hướng dẫn lựa chọn đầu báo cháy phù hợp với từng khu vực sử dụng. Chẳng hạn, các khu vực lưu trữ gỗ, giấy, nhựa hoặc vật liệu dễ cháy có thể sử dụng đầu báo nhiệt, đầu báo khói hoặc đầu báo lửa. Đối với phòng máy tính, trung tâm dữ liệu, phòng máy chủ hay tổng đài viễn thông, đầu báo khói thường được ưu tiên nhằm phát hiện sớm nguy cơ cháy ngay từ giai đoạn đầu.

Đối với các công trình công cộng như trường học, bệnh viện, khách sạn, trung tâm thương mại hay nhà văn phòng, việc bố trí đầu báo cháy cần bảo đảm khả năng phát hiện sự cố nhanh nhất tại các khu vực tập trung đông người. Những không gian có nguy cơ cháy cao hoặc chứa nhiều vật liệu dễ bắt lửa cần được ưu tiên bảo vệ bằng các giải pháp báo cháy phù hợp.

Một điểm đáng chú ý khác là tiêu chuẩn yêu cầu hệ thống báo cháy phải duy trì được khả năng hoạt động ngay cả khi xảy ra sự cố cháy. Hệ thống không được bị tê liệt toàn bộ hoặc một phần trước khi hoàn thành chức năng phát hiện và cảnh báo. Điều này giúp bảo đảm tín hiệu báo động được truyền đi kịp thời trong những thời điểm quan trọng nhất.

Bên cạnh đó, TCVN 7568-14:2025 cũng cho phép áp dụng các giải pháp công nghệ hiện đại như liên kết vô tuyến giữa các thiết bị báo cháy và trung tâm báo cháy trong những trường hợp phù hợp. Đây được xem là xu hướng giúp nâng cao tính linh hoạt trong thiết kế, đặc biệt đối với các công trình cải tạo hoặc những khu vực gặp khó khăn trong việc đi dây tín hiệu.

Theo các chuyên gia phòng cháy chữa cháy, việc ban hành TCVN 7568-14:2025 không chỉ giúp đồng bộ hóa các yêu cầu kỹ thuật mà còn tạo cơ sở để nâng cao chất lượng thiết kế, thi công và vận hành hệ thống báo cháy tại Việt Nam. Khi hệ thống được thiết kế và lắp đặt đúng tiêu chuẩn, khả năng phát hiện cháy sớm sẽ được cải thiện đáng kể, qua đó giảm thiểu nguy cơ thiệt hại về người và tài sản.

Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng với ngày càng nhiều nhà cao tầng, khu công nghiệp, trung tâm thương mại và công trình dịch vụ được đưa vào sử dụng, việc bảo đảm an toàn cháy nổ càng trở nên cấp thiết. TCVN 7568-14:2025 vì thế được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ quan trọng giúp các chủ đầu tư, đơn vị thiết kế và cơ quan quản lý nâng cao hiệu quả phòng ngừa rủi ro cháy nổ, góp phần xây dựng môi trường sống và làm việc an toàn hơn cho cộng đồng.

An Dương