TCVN 14408:2025 về hệ thống quản lý sử dụng nước hiệu quả

Nước đang trở thành một trong những nguồn tài nguyên chịu áp lực lớn nhất trước tác động của biến đổi khí hậu, đô thị hóa và nhu cầu phát triển kinh tế. Tại nhiều địa phương, tình trạng suy giảm nguồn nước, khai thác quá mức và ô nhiễm nguồn nước ngày càng rõ rệt, ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống dân cư cũng như hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực công nghiệp, không ít doanh nghiệp vẫn duy trì mô hình sử dụng nước theo hướng tiêu thụ nhiều nhưng thiếu kiểm soát hiệu quả. Tình trạng thất thoát nước trong quá trình vận hành, hệ thống thiết bị cũ kỹ, thiếu theo dõi dữ liệu sử dụng nước hay chưa tái sử dụng nguồn nước sau xử lý khiến chi phí sản xuất gia tăng và tạo thêm áp lực lên môi trường.

Ở quy mô đô thị, nhu cầu sử dụng nước sạch liên tục tăng trong khi nguồn cung ngày càng đối mặt nguy cơ thiếu hụt. Những đợt hạn hán, xâm nhập mặn xảy ra trong các năm gần đây cho thấy tài nguyên nước không còn là nguồn tài nguyên vô tận như trước. Trong bối cảnh đó, việc sử dụng nước hiệu quả không chỉ là yêu cầu về bảo vệ môi trường mà đang trở thành bài toán phát triển bền vững đối với cả doanh nghiệp lẫn xã hội.

TCVN 14408:2025 không chỉ giúp tiết kiệm tài nguyên mà còn góp phần nâng cao hình ảnh doanh nghiệp. Ảnh minh họa

Trước yêu cầu này, việc ban hành TCVN 14408:2025 về hệ thống quản lý sử dụng nước hiệu quả được xem là bước đi quan trọng nhằm hỗ trợ các tổ chức xây dựng phương pháp quản lý nước bài bản và khoa học hơn. Tiêu chuẩn được xây dựng trên cơ sở chấp nhận hoàn toàn ISO 46001:2019 cùng bản sửa đổi năm 2024, hướng tới nâng cao hiệu quả sử dụng nước trong mọi lĩnh vực hoạt động.

Khác với cách tiếp cận đơn lẻ chỉ tập trung vào tiết kiệm nước, TCVN 14408:2025 hướng doanh nghiệp tới xây dựng cả một hệ thống quản lý sử dụng nước hiệu quả. Theo đó, tổ chức cần xác định rõ hiện trạng sử dụng nước, đánh giá các nguy cơ thất thoát, xây dựng mục tiêu cải tiến và thường xuyên theo dõi kết quả thực hiện.

Tiêu chuẩn nhấn mạnh vai trò của lãnh đạo trong việc xây dựng chính sách sử dụng nước hiệu quả và phân bổ nguồn lực phù hợp để triển khai. Đây được xem là yếu tố quan trọng bởi trên thực tế, nhiều chương trình tiết kiệm nước trước đây chưa đạt hiệu quả do thiếu cam kết đồng bộ từ cấp quản lý tới người lao động.

Một trong những yêu cầu đáng chú ý của tiêu chuẩn là việc doanh nghiệp cần xác định “đường cơ sở sử dụng nước”, tức xây dựng dữ liệu nền về mức tiêu thụ nước hiện tại để theo dõi và đánh giá hiệu quả cải tiến theo từng giai đoạn. Việc đo lường này giúp tổ chức nhận diện chính xác khu vực tiêu hao nước lớn, từ đó có giải pháp kiểm soát phù hợp thay vì triển khai dàn trải.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn cũng khuyến khích áp dụng các giải pháp kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nước như tái sử dụng nước, kiểm soát rò rỉ, cải tiến công nghệ sản xuất hoặc thay thế thiết bị tiêu thụ nước lớn. Đây là hướng đi được nhiều doanh nghiệp trên thế giới lựa chọn nhằm vừa tiết giảm chi phí vận hành vừa giảm tác động tới môi trường.

Không chỉ tập trung vào yếu tố kỹ thuật, TCVN 14408:2025 còn đề cao việc nâng cao nhận thức và sự tham gia của người lao động. Theo tiêu chuẩn, tổ chức cần bảo đảm nhân sự liên quan được đào tạo đầy đủ về sử dụng nước hiệu quả, hiểu rõ vai trò và trách nhiệm trong quá trình vận hành hệ thống quản lý nước.

Điều này có ý nghĩa quan trọng bởi trong nhiều trường hợp, lãng phí nước không xuất phát từ công nghệ mà đến từ thói quen sử dụng thiếu kiểm soát. Khi nhận thức được cải thiện, người lao động có thể chủ động phát hiện bất thường, hạn chế thất thoát và đề xuất các sáng kiến tiết kiệm nước ngay trong quá trình làm việc hằng ngày.

Một nội dung khác được tiêu chuẩn đề cập là việc theo dõi, đánh giá và cải tiến liên tục hệ thống quản lý sử dụng nước. Tổ chức cần định kỳ kiểm tra kết quả thực hiện, đánh giá mức độ đạt mục tiêu và có biện pháp điều chỉnh khi cần thiết. Cách tiếp cận này giúp hoạt động quản lý nước không mang tính ngắn hạn mà trở thành quá trình cải tiến liên tục trong vận hành doanh nghiệp.

Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh yêu cầu phát triển xanh và giảm phát thải ngày càng được chú trọng, quản lý sử dụng nước hiệu quả sẽ trở thành một trong những tiêu chí quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như TCVN 14408:2025 không chỉ giúp tiết kiệm tài nguyên mà còn góp phần nâng cao hình ảnh doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đặc biệt với các ngành sử dụng nhiều nước như dệt may, thực phẩm, hóa chất, sản xuất điện hay chế biến nông sản, việc xây dựng hệ thống quản lý nước hiệu quả có thể giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất, hạn chế rủi ro thiếu hụt nguồn nước và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu về môi trường từ thị trường xuất khẩu.

Trong bối cảnh tài nguyên nước ngày càng chịu nhiều sức ép, việc thay đổi tư duy từ “khai thác” sang “quản lý và sử dụng hiệu quả” đang trở thành xu hướng tất yếu. TCVN 14408:2025 vì thế không chỉ là bộ tiêu chuẩn kỹ thuật mà còn mở ra hướng tiếp cận mới trong quản trị tài nguyên nước, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế theo hướng bền vững và có trách nhiệm hơn với môi trường.

An Dương