Tháo gỡ điểm nghẽn, tạo môi trường số an toàn và minh bạch

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, an ninh mạng và quyền riêng tư của dữ liệu cá nhân đang trở thành mối quan tâm lớn của người dân và các tổ chức tại Việt Nam. Sự bùng nổ của mạng xã hội, thương mại điện tử và các nền tảng số kéo theo những thách thức mới: dữ liệu cá nhân bị thu thập, lưu trữ và chuyển giao với những rủi ro tiềm ẩn. Đồng thời, tình trạng phát tán thông tin sai sự thật, lừa đảo trực tuyến và các hành vi gây hại trên không gian mạng cũng xuất hiện với tần suất ngày càng cao, ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng và quyền riêng tư của cá nhân.

Theo báo cáo an ninh mạng Việt Nam 2025, các hệ thống thông tin trong nước đã phải đối mặt với khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng. Mặc dù giảm so với năm trước nhưng vẫn ở mức rất cao và tiềm ẩn rủi ro sâu rộng đối với tổ chức, doanh nghiệp và dữ liệu cá nhân. Trong đó, hơn một nửa số tổ chức, doanh nghiệp được khảo sát (khoảng 52,3%) cho biết đã chịu thiệt hại do các cuộc tấn công này gây ra.

Bước sang năm 2026 tội phạm mạng đang bước vào giai đoạn “hội tụ toàn diện”, khi các cuộc tấn công trở nên nhanh hơn, rộng hơn và khó kiểm soát hơn bao giờ hết. AI đã cho phép tự động hóa toàn bộ chuỗi tấn công, từ trinh sát, tạo nội dung lừa đảo đến khai thác và che giấu dấu vết, mà gần như không cần sự can thiệp của con người. 

Bộ Công an đang hoàn thiện dự thảo nghị định nhằm tăng cường an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Ảnh minh họa

Để ứng phó với những thách thức này Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Quyết định số 515/QĐ-TTg ngày 30/3/2026 phê duyệt Đề án "Nâng cao năng lực hoạt động của lực lượng bảo vệ an ninh mạng quốc gia". Mục tiêu của Đề án là nâng cao năng lực tổng thể, xây dựng lực lượng bảo vệ an ninh mạng tinh nhuệ, hiện đại, nhằm chủ động phòng ngừa, sẵn sàng ứng phó hiệu quả với mọi nguy cơ, thách thức trên không gian mạng.

Đề án phấn đấu đến năm 2030, Việt Nam có ít nhất 10.000 chuyên gia an ninh mạng chuyên sâu, trong đó 20% đạt trình độ quốc tế. Đến 2045, Việt Nam thuộc nhóm quốc gia dẫn đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương về an ninh mạng, có năng lực mạnh trong phòng thủ, tấn công trấn áp tội phạm mạng và các thế lực thù địch, bảo vệ vững chắc chủ quyền số, bảo vệ cho mọi hoạt động của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân trên không gian mạng.

Bộ Công an cũng đang chủ trì xây dựng Dự thảo Nghị định về xử lý các vi phạm trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Văn bản mới này được kỳ vọng sẽ mang đến nhiều cải tiến, giúp cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp dễ dàng tuân thủ hơn, đồng thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong việc xử lý các trường hợp vi phạm trên không gian mạng.So với các quy định hiện hành về an ninh mạng và công nghệ thông tin, Dự thảo Nghị định có nhiều điểm mới quan trọng. Một trong những điểm đáng chú ý là việc thống nhất các nhóm hành vi vi phạm trên không gian mạng trong một văn bản chung. Theo đó, các hành vi được đề cập gồm: xâm phạm an ninh quốc gia; phát tán thông tin sai sự thật; tấn công mạng; lừa đảo trực tuyến; vi phạm trong sử dụng tài khoản số; cũng như xâm phạm dữ liệu cá nhân.

Dự thảo Nghị định cũng làm rõ các biện pháp xử lý và khắc phục hậu quả, đồng thời bổ sung một số công cụ mới như yêu cầu gỡ bỏ thông tin vi phạm, thu hồi tài nguyên Internet, phong tỏa tài khoản thanh toán, đình chỉ hoạt động dịch vụ hoặc tiêu hủy các sản phẩm, phần mềm gây rủi ro về an ninh mạng.

Đối với dữ liệu cá nhân, Dự thảo Nghị định đưa ra các mức xử lý nghiêm hơn, đặc biệt với những hành vi chuyển dữ liệu ra nước ngoài trái quy định. Mục tiêu là tăng tính răn đe, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế. Ngoài ra, văn bản còn bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả phù hợp với đặc thù môi trường số, giúp người dùng và doanh nghiệp dễ dàng nhận diện và chủ động xử lý các tình huống rủi ro.

Việc thống nhất các quy định trong một văn bản giúp giảm trùng lặp, tạo điều kiện cho các chủ thể dễ hiểu quyền và trách nhiệm của mình. Đồng thời, các quy định mới cũng giúp tháo gỡ những khó khăn trong quá trình xử lý vi phạm, như xác định rõ hành vi, bổ sung biện pháp khắc phục hậu quả, đồng thời tăng cường vai trò phối hợp của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ số trong việc xử lý thông tin không phù hợp.

Việc xây dựng Nghị định không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý trên không gian mạng mà còn góp phần tạo lập một môi trường số an toàn, minh bạch và lành mạnh. Văn bản này giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân, tổ chức, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số và xây dựng một môi trường số văn minh, có kỷ luật.

Đây cũng là cơ sở để lực lượng Công an nhân dân phát huy vai trò nòng cốt trong việc bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự xã hội trên không gian mạng, qua đó đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong bối cảnh hiện nay.

An Dương