Chuyên gia khuyến nghị không nên tiên truyền làm trắng da

Những lời quảng cáo “trắng bật tông sau vài buổi”, “truyền trắng an toàn như truyền vitamin” đang xuất hiện tràn lan trên mạng xã hội và tại nhiều spa. Tuy nhiên, phía sau các lời hứa hẹn hấp dẫn ấy là hàng loạt rủi ro mà không phải người tiêu dùng nào cũng được cảnh báo đầy đủ. Các chuyên gia y tế khuyến nghị người dân cần đặc biệt thận trọng với các sản phẩm làm sáng hoặc trắng da, nhất là các chế phẩm dạng tiêm, bởi chúng có thể chứa thành phần không an toàn và chưa được chứng minh hiệu quả rõ ràng.

Về cơ chế, tiêm trắng da là đưa vào cơ thể các hoạt chất được cho là có khả năng ức chế tế bào sắc tố melanocyte – tế bào sản sinh melanin quyết định màu da. Khi quá trình sản xuất melanin bị kìm hãm, da có thể trở nên sáng hơn. Một số hoạt chất thường được quảng cáo sử dụng gồm glutathione, vitamin C, L-cystein, axit tranexamic, collagen hay nhau thai cừu. Các sản phẩm này được tiêm vào tĩnh mạch, cơ hoặc dưới da với lời hứa hẹn làm trắng toàn thân, cải thiện da không đều màu, giảm thâm nám, thậm chí hỗ trợ điều trị một số bệnh lý.

Tuy nhiên, theo cảnh báo từ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec, việc sử dụng glutathione đường tiêm với mục đích làm trắng da hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học khẳng định hiệu quả và độ an toàn lâu dài. Các bác sĩ da liễu của Vinmec cho biết glutathione vốn là chất chống oxy hóa được cơ thể sản sinh tự nhiên, có vai trò trong giải độc tế bào. Việc đưa liều cao từ bên ngoài vào cơ thể có thể gây rối loạn cân bằng sinh học, làm tăng nguy cơ phản ứng dị ứng, sốc phản vệ, ảnh hưởng chức năng gan, thận nếu sử dụng không đúng chỉ định.

Bác sĩ Nguyễn Phương Thảo, Khoa Da liễu - Thẩm mỹ da, Bệnh viện Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh thông tin, hoạt chất chính thường được sử dụng trong tiêm truyền trắng là glutathione, có thể bổ sung thêm một số hoạt chất khác như các vitamin với hàm lượng cao. Người thực hiện sẽ đưa các hoạt chất có tác dụng ức chế sự sản sinh melanin vào cơ thể thông qua đường tĩnh mạch, làm sáng da tạm thời. Nếu muốn duy trì hiệu quả cũng như làm thay đổi đáng kể tông màu da thì cần phải sử dụng liều cao, kéo theo nguy cơ tích lũy và gây độc cho các cơ quan nội tạng.

Hiện rất ít các nghiên cứu đánh giá tính hiệu quả và an toàn của phương pháp này. Tuy nhiên, truyền trắng có thể gây ra phản ứng nguy hiểm đến tính mạng như nhiễm trùng, nhiễm độc, thuyên tắc phổi, đau bụng cấp, rối loạn chức năng tuyến giáp, rối loạn chứng năng thận, có thể tiến triển đến suy thận, suy gan.

Không chỉ tại Việt Nam, nhiều cơ quan quản lý trên thế giới cũng đã lên tiếng cảnh báo. U.S. Food and Drug Administration (FDA) khẳng định chưa phê duyệt glutathione tiêm tĩnh mạch cho mục đích làm trắng da. Cơ quan này từng cảnh báo người tiêu dùng về các sản phẩm làm sáng da không được kiểm soát chất lượng, có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng. Năm 2017, một thẩm phán liên bang tại Mỹ đã buộc công ty Flawless Beauty ngừng bán và thu hồi nhiều sản phẩm làm trắng chưa được kiểm duyệt do nguy cơ gây hại cho sức khỏe.

Tại Việt Nam, theo quy định, mọi loại thuốc lưu hành trên thị trường đều phải được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Hiện chưa có bất kỳ sản phẩm tiêm trắng da nào được cấp phép lưu hành chính thức. Điều này đồng nghĩa với việc phần lớn các sản phẩm truyền trắng đang được quảng bá và sử dụng trôi nổi ngoài thị trường đều chưa được đánh giá đầy đủ về độ an toàn và hiệu quả.

Nguy cơ không chỉ đến từ bản thân hoạt chất mà còn từ quy trình thực hiện. Việc tiêm truyền nếu không đảm bảo vô trùng, không được thực hiện bởi nhân viên y tế có chuyên môn tại cơ sở được cấp phép có thể dẫn đến nhiễm trùng, lây truyền bệnh qua đường máu, tắc mạch, tổn thương mô mềm hoặc sốc phản vệ. Trong những trường hợp nặng, biến chứng có thể đe dọa tính mạng.

Các bác sĩ tại Bệnh viện Bưu điện cho biết, phương pháp này chưa được Bộ Y tế cấp phép nên không được phép thực hiện tại bệnh viện. Chưa kể, các loại tinh chất được pha trộn không rõ có liều lượng, nguồn gốc, đôi khi chỉ là vitamin hoặc tinh chất dưỡng ẩm da thông thường. Nhiều trường hợp truyền trắng thực hiện tại cơ sở làm đẹp không phép. Kỹ thuật viên không có chuyên môn, chưa có khả năng xử trí các tình huống cấp cứu, có thể gây sốc phản vệ, tử vong chỉ sau vài phút.

Bệnh viện Da Liễu thành phố Hồ Chí Minh cũng khuyến cáo, người bệnh cần cẩn trọng với bất kỳ phương pháp tiêm truyền trắng da được quảng cáo trên thị trường, chất truyền trắng da trôi nổi, không rõ nguồn gốc xuất xứ, kém chất lượng… đặc biệt với những người có tiền sử dị ứng như trường hợp người bệnh này. Khi rơi vào tình trạng sốc phản vệ, người bệnh phải nhanh chóng được đưa tới các cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu khẩn, tránh những biến chứng không kiểm soát, đe dọa tính mạng người bệnh. Đặc biệt, sau khi đã xử lý sốc phản vệ và điều trị kịp thời, tình trạng này vẫn có thể tái diễn sau 8 – 72 giờ tiếp theo. Do đó, người bệnh cần phải được theo dõi, tầm soát những biến chứng gây nguy hiểm cho người bệnh.

Để có làn da khỏe mạnh cần được chăm sóc bằng phương pháp khoa học như chống nắng đầy đủ, dưỡng ẩm phù hợp, điều trị tăng sắc tố theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Không nên chạy theo xu hướng làm trắng cấp tốc mà bỏ qua yếu tố an toàn. Bởi bên cạnh sản phẩm dạng tiêm, nhiều loại mỹ phẩm làm trắng da cũng tiềm ẩn nguy cơ. Một số sản phẩm trôi nổi có thể chứa corticoid, thủy ngân hoặc hydroquinone nồng độ cao. Việc sử dụng kéo dài có thể gây mỏng da, giãn mạch, viêm da tiếp xúc, rối loạn sắc tố, thậm chí ảnh hưởng gan thận. Người dùng ban đầu có thể thấy da trắng nhanh nhưng về lâu dài dễ đối mặt với biến chứng khó điều trị.

Trong bối cảnh thị trường làm đẹp phát triển nhanh nhưng còn thiếu kiểm soát chặt chẽ, người tiêu dùng cần tỉnh táo trước mọi lời quảng cáo “thần tốc”. Trước khi quyết định sử dụng bất kỳ sản phẩm hay phương pháp làm trắng nào, đặc biệt là tiêm truyền, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa và lựa chọn cơ sở y tế được cấp phép. Sức khỏe và tính mạng không nên trở thành cái giá phải trả cho một làn da trắng hơn vài tông màu.

An Dương