Tiêu chuẩn chất lượng góp phần củng cố niềm tin của người tiêu dùng

Tiêu chuẩn tạo căn cứ cho việc kiểm soát chất lượng

Giữa nhiều sản phẩm cùng loại trên thị trường, người tiêu dùng không phải lúc nào cũng có đủ điều kiện để tự kiểm chứng chất lượng trước khi mua. Những thông tin trên nhãn hàng hóa, tài liệu giới thiệu, kết quả thử nghiệm và đánh giá sự phù hợp vì thế có vai trò quan trọng trong việc giúp khách hàng tìm hiểu, so sánh sản phẩm.

Trong quá trình này, tiêu chuẩn chất lượng là một trong những căn cứ hỗ trợ doanh nghiệp xác định yêu cầu đối với sản phẩm, tổ chức sản xuất và kiểm soát chất lượng. Khi được áp dụng phù hợp, tiêu chuẩn giúp xác định các chỉ tiêu cần đáp ứng, phương pháp kiểm tra và cơ sở đánh giá sự phù hợp của sản phẩm với yêu cầu đã lựa chọn.

Một tiêu chuẩn được xây dựng nhằm đưa ra những yêu cầu hoặc hướng dẫn thống nhất đối với đối tượng áp dụng. Trong sản xuất hàng hóa, việc áp dụng tiêu chuẩn phù hợp giúp doanh nghiệp có cơ sở kỹ thuật để kiểm soát các công đoạn, từ nguyên liệu, quá trình sản xuất đến sản phẩm hoàn thiện. Qua đó, doanh nghiệp có điều kiện duy trì chất lượng ổn định hơn và phát hiện những điểm chưa phù hợp để kịp thời khắc phục.

Người tiêu dùng tìm hiểu thông tin và chất lượng sản phẩm trước khi lựa chọn mua hàng.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng vai trò của tiêu chuẩn. Theo pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn được áp dụng trên nguyên tắc tự nguyện, trừ trường hợp được viện dẫn trong văn bản quy phạm pháp luật hoặc quy chuẩn kỹ thuật. Quy chuẩn kỹ thuật quy định các mức giới hạn và yêu cầu quản lý mà đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh phải tuân thủ.

Do đó, không thể mặc nhiên cho rằng mọi hàng hóa đều phải được chứng nhận theo tiêu chuẩn mới được lưu thông. Việc công bố tiêu chuẩn áp dụng, chứng nhận hoặc thực hiện các thủ tục đánh giá sự phù hợp phải căn cứ vào loại sản phẩm, quy định pháp luật liên quan và yêu cầu cụ thể đối với hàng hóa đó.

Từ góc độ người tiêu dùng, giá trị của tiêu chuẩn không chỉ nằm ở tên gọi hay những thông tin được giới thiệu trên bao bì, mà còn ở việc các yêu cầu có được thực hiện trong thực tế hay không. Một sản phẩm chỉ có thể tạo dựng uy tín lâu dài khi chất lượng thực tế phù hợp với những gì doanh nghiệp công bố và cam kết.

Bởi vậy, doanh nghiệp cần coi việc áp dụng tiêu chuẩn là một phần của hoạt động quản lý chất lượng, thay vì chỉ tập trung hoàn thiện hồ sơ. Việc kiểm tra, giám sát quá trình sản xuất và xử lý sản phẩm không phù hợp giúp doanh nghiệp thực hiện tốt hơn trách nhiệm đối với hàng hóa đưa ra thị trường.

Minh bạch thông tin là cầu nối giữa chất lượng và niềm tin

Bên cạnh chất lượng thực tế, khả năng tiếp cận thông tin cũng ảnh hưởng trực tiếp đến lựa chọn của người tiêu dùng. Những thông tin rõ ràng về tên hàng hóa, xuất xứ, đơn vị chịu trách nhiệm về chất lượng, hướng dẫn sử dụng và cảnh báo an toàn giúp khách hàng có thêm căn cứ để nhận biết sản phẩm, đặc biệt với những mặt hàng khó đánh giá bằng mắt thường.

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 19/2023/QH15, quy định quyền được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ của người tiêu dùng. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo đảm khách hàng có thông tin cần thiết khi giao dịch, đồng thời đặt ra yêu cầu đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh trong việc thực hiện trách nhiệm cung cấp thông tin theo quy định.

Yêu cầu minh bạch càng đáng chú ý khi hoạt động mua bán chuyển dịch mạnh sang môi trường số. Người mua có thể đặt hàng thông qua website, sàn thương mại điện tử hoặc mạng xã hội mà không trực tiếp kiểm tra sản phẩm. Trong điều kiện đó, thông tin do người bán cung cấp cần rõ ràng, chính xác và phù hợp với hàng hóa thực tế.

Luật số 78/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đã bổ sung các quy định về ứng dụng công nghệ trong quản lý chất lượng và trách nhiệm cung cấp thông tin hàng hóa trên nền tảng số phục vụ giao dịch điện tử. Theo đó, thông tin về hàng hóa trên môi trường số có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người mua tìm hiểu sản phẩm và tăng tính minh bạch của thị trường.

Cùng với việc công khai thông tin, truy xuất nguồn gốc cũng góp phần hỗ trợ người tiêu dùng tìm hiểu hàng hóa. Theo đơn vị chức năng, hệ thống truy xuất nguồn gốc gắn với việc định danh sản phẩm, thu thập, lưu trữ và chia sẻ thông tin theo thời gian, địa điểm nhằm phục vụ quản lý chất lượng và an toàn sản phẩm, hàng hóa.

Tuy nhiên, cần phân biệt công cụ truy xuất với bằng chứng xác nhận chất lượng. Mã QR, mã số, mã vạch có thể giúp nhận diện sản phẩm hoặc tiếp cận dữ liệu liên quan, nhưng bản thân việc có mã không đồng nghĩa hàng hóa đã được chứng nhận đạt tiêu chuẩn. Giá trị của thông tin phụ thuộc vào dữ liệu được cung cấp, tính chính xác và khả năng kiểm chứng.

Để tiêu chuẩn thực sự góp phần củng cố niềm tin, doanh nghiệp cần bảo đảm sự thống nhất giữa yêu cầu đã công bố, quá trình kiểm soát và chất lượng sản phẩm thực tế. Cơ quan quản lý thực hiện kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm theo thẩm quyền, tổ chức đánh giá sự phù hợp cần bảo đảm tính khách quan trong phạm vi hoạt động, còn người tiêu dùng có thể chủ động tìm hiểu thông tin và phản ánh khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Niềm tin không hình thành chỉ từ một dấu chứng nhận hay lời quảng cáo. Đó là kết quả của quá trình bảo đảm chất lượng, cung cấp thông tin trung thực và thực hiện trách nhiệm với khách hàng. Khi tiêu chuẩn được áp dụng đúng, thông tin được minh bạch và các cam kết được duy trì, doanh nghiệp có thêm cơ sở xây dựng uy tín, còn người tiêu dùng có căn cứ rõ ràng hơn để lựa chọn sản phẩm, hàng hóa.

Cẩm Anh