Tiêu chuẩn kết nối giữa nghiên cứu, phát triển đến thương mại hóa sản phẩm công nghệ cao

Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật đóng vai trò kết nối giữa nghiên cứu, phát triển đến thương mại hóa các sản phẩm công nghệ cao. (Ảnh minh họa)

Trong bối cảnh các lĩnh vực công nghệ cao như công nghệ lượng tử, công nghệ hạt nhân và nhiều công nghệ chiến lược khác đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn, thời gian triển khai dài và sự tham gia của đội ngũ chuyên gia chất lượng cao, việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm tạo nền tảng phát triển bền vững.

Theo Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, đối với các lĩnh vực công nghệ cao như công nghệ lượng tử, công nghệ hạt nhân và các công nghệ chiến lược khác, hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật là một trong những cấu phần quan trọng của hạ tầng chất lượng quốc gia. Hệ thống này đóng vai trò kết nối giữa hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ với quá trình sản xuất và thương mại hóa sản phẩm.

Cụ thể, tại Quyết định số 2778/QĐ-BKHCN, Bộ Khoa học và Công nghệ đã xác định hơn 3.000 tiêu chuẩn thuộc các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử, chip bán dẫn, lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR), đường sắt tốc độ cao... Đồng thời, quyết định cũng khuyến khích áp dụng trực tiếp các tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực và tiêu chuẩn nước ngoài, cũng như định hướng xây dựng các Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) đối với những lĩnh vực cần tạo lợi thế cạnh tranh và phục vụ các nhiệm vụ trọng điểm quốc gia.

Theo Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, cách tiếp cận này thể hiện sự chuyển dịch từ mô hình hỗ trợ nghiên cứu theo từng đề tài đơn lẻ sang xây dựng nền tảng tiêu chuẩn phục vụ phát triển toàn bộ chuỗi giá trị công nghệ. Trên cơ sở hệ thống tiêu chuẩn đã được định hướng, các nhóm nghiên cứu mạnh có căn cứ khoa học để xác định hướng nghiên cứu, tiếp nhận, làm chủ, nội địa hóa và từng bước phát triển các tiêu chuẩn quốc tế thành tiêu chuẩn quốc gia phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Đây cũng là các nhiệm vụ mang tính liên tục, góp phần duy trì và phát triển đội ngũ chuyên gia, bảo đảm năng lực nghiên cứu không bị gián đoạn ngay cả trong giai đoạn các dự án đầu tư quy mô lớn của Nhà nước chưa được triển khai thực tế.

Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cho biết, khi các chương trình, dự án trọng điểm quốc gia được triển khai, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, phương pháp thử và năng lực đánh giá sự phù hợp đã được chuẩn bị từ trước sẽ giúp rút ngắn thời gian triển khai, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, đồng thời thúc đẩy quá trình thương mại hóa các sản phẩm công nghệ chiến lược của Việt Nam.

Thanh Tùng