Tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật tạo nền tảng phát triển công nghệ chiến lược

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển các công nghệ chiến lược, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật ngày càng khẳng định vai trò là nền tảng kỹ thuật quan trọng, góp phần kết nối hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm với quá trình ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm.

Theo Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia, để các cơ chế thử nghiệm, nghiên cứu và thương mại hóa công nghệ phát huy hiệu quả, cần có một nền tảng kỹ thuật thống nhất dựa trên hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Đây là cơ sở để doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý đánh giá chất lượng, an toàn và khả năng ứng dụng của sản phẩm ngay từ giai đoạn nghiên cứu, thử nghiệm.

Tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật tạo nền tảng phát triển công nghệ chiến lược. (Ảnh minh họa)

Ngày 14/6/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Quyết định số 2778/QĐ-BKHCN về Danh mục tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài đối với sản phẩm công nghệ chiến lược và Hướng dẫn khung định hướng áp dụng tiêu chuẩn, tiêu chí lựa chọn nội dung xây dựng TCVN.

Quyết định đã ban hành Danh mục gồm 3.030 tiêu chuẩn, trong đó có 1.150 Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và 1.880 tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài, bao phủ 30 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược. Đây là cơ sở quan trọng để định hướng hoạt động nghiên cứu, đổi mới công nghệ và phát triển sản phẩm theo các chuẩn mực tiên tiến của thế giới.

Ví dụ như đối với lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR), Quyết định đã xác định 308 tiêu chuẩn, gồm 103 TCVN và 205 tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực và tiêu chuẩn nước ngoài, bao quát toàn bộ vòng đời công nghệ từ thiết kế, chế tạo, xây dựng đến vận hành an toàn.

Hay đối với lĩnh vực công nghệ lượng tử, Quyết định định hướng áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về truyền thông lượng tử, an toàn lượng tử và mật mã hậu lượng tử (PQC) của NIST, ISO/IEC, ETSI và ITU, tạo cơ sở kỹ thuật cho việc phát triển các giải pháp bảo vệ hạ tầng ngân hàng, viễn thông và các hệ thống thông tin quan trọng.

Việc ưu tiên áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời lựa chọn xây dựng TCVN đối với các nội dung đặc thù của Việt Nam sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận nhanh các yêu cầu kỹ thuật tiên tiến, giảm thời gian và chi phí nghiên cứu, thử nghiệm, từng bước làm chủ công nghệ và phát triển các sản phẩm như thiết bị mật mã hậu lượng tử (PQC) hay các giải pháp phục vụ vận hành an toàn lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR).

Đây cũng là nền tảng quan trọng để chuyển dịch từ việc phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài sang làm chủ công nghệ, làm chủ hệ thống tiêu chuẩn và thương mại hóa các sản phẩm công nghệ "Made in Vietnam" trong các lĩnh vực liên quan đến an ninh quốc gia, an toàn hạ tầng trọng yếu và an ninh năng lượng.

Thanh Tùng