Trung Quốc đặt ra tiêu chuẩn an toàn mới cho các công ty trí tuệ nhân tạo

Kiểm soát rủi ro ngay từ giai đoạn phát triển AI

Trung Quốc đã chính thức ban hành các tiêu chuẩn an toàn toàn diện cho các công ty trí tuệ nhân tạo hoạt động trong nước, đánh dấu một cột mốc quan trọng về mặt pháp lý được công bố vào ngày 3 tháng 11 năm 2026. Khung pháp lý mới yêu cầu tất cả các công ty AI phải thực hiện các quy trình đánh giá rủi ro nghiêm ngặt, các biện pháp bảo vệ dữ liệu và cơ chế minh bạch thuật toán trước khi triển khai các mô hình cho người dùng Trung Quốc. Các quy định này áp dụng như nhau cho cả các tập đoàn công nghệ lớn trong nước và các công ty AI nước ngoài đang tìm kiếm cơ hội tiếp cận thị trường.

Một trong những trọng tâm của tiêu chuẩn được tập trung về đánh giá rủi ro trước khi triển khai hệ thống, đặc biệt đối với những nguy cơ liên quan đến thông tin sai lệch, xâm phạm quyền riêng tư và kết quả xử lý mang tính phân biệt đối xử.

Hoạt động đánh giá không chỉ dừng ở khả năng vận hành của mô hình mà còn xem xét tác động đối với người sử dụng và môi trường ứng dụng thực tế. Doanh nghiệp cần lưu giữ hồ sơ kiểm thử, duy trì cơ chế giám sát thường xuyên và xây dựng quy trình ứng phó sự cố nhằm bảo đảm khả năng kiểm soát hệ thống trong suốt quá trình khai thác.

Cách tiếp cận này cho thấy xu hướng chuyển từ kiểm tra sản phẩm tại thời điểm đưa ra thị trường sang quản lý rủi ro trong toàn bộ vòng đời AI. Việc chuẩn hóa quy trình đánh giá cũng tạo cơ sở cho hoạt động kiểm tra, đánh giá sự phù hợp và xác định trách nhiệm khi xảy ra sự cố.

 Quy định mới yêu cầu các công ty AI phải triển khai hệ thống giám sát an toàn trước khi đưa mô hình vào sử dụng.

Siết quản lý dữ liệu, nâng cao tính minh bạch thuật toán

Bên cạnh kiểm soát rủi ro, bảo vệ dữ liệu và minh bạch thuật toán là những nội dung quan trọng trong hệ thống yêu cầu an toàn AI. Doanh nghiệp phải kiểm soát nguồn dữ liệu huấn luyện, bảo đảm việc thu thập, xử lý và sử dụng thông tin tuân thủ quy định về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Các yêu cầu còn chú trọng sự đồng ý của người sử dụng khi thu thập dữ liệu, kiểm soát hoạt động chuyển dữ liệu xuyên biên giới và lưu giữ hồ sơ về nguồn gốc dữ liệu. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, độ tin cậy của mô hình, đồng thời góp phần hạn chế nguy cơ lộ lọt thông tin và sử dụng dữ liệu không phù hợp.

Đối với thuật toán, doanh nghiệp cần xây dựng tài liệu mô tả kiến trúc mô hình, phương pháp huấn luyện và cơ chế tạo ra kết quả để phục vụ hoạt động giám sát. Những hệ thống AI tham gia vào quá trình ra quyết định quan trọng cũng cần duy trì khả năng can thiệp của con người, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào cơ chế tự động.

Hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật, nâng cao trách nhiệm doanh nghiệp

Việc tăng cường quản lý AI được triển khai trong bối cảnh Trung Quốc từng bước hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật đối với công nghệ này. Đáng chú ý, tiêu chuẩn quốc gia GB/T 45654-2025 về yêu cầu an toàn cơ bản đối với dịch vụ trí tuệ nhân tạo tạo sinh đề cập đến an toàn dữ liệu huấn luyện, an toàn mô hình và các biện pháp bảo đảm an toàn trong quá trình cung cấp dịch vụ.

Tiêu chuẩn góp phần hình thành cơ sở kỹ thuật để doanh nghiệp kiểm tra, đánh giá và cải thiện khả năng kiểm soát rủi ro, đồng thời hỗ trợ hoạt động giám sát chất lượng, an toàn của các hệ thống AI.

Vào hổi tháng 9/2026, Trung Quốc tiếp tục công bố phiên bản 3.0 của Khung quản trị an toàn trí tuệ nhân tạo, bổ sung nội dung quản lý rủi ro đối với những hệ thống có khả năng tự chủ thực hiện nhiệm vụ. Các biện pháp được chú trọng gồm giới hạn quyền truy cập, lưu nhật ký hoạt động, kiểm soát dữ liệu ghi nhớ và yêu cầu xác nhận của con người đối với những thao tác có tác động lớn.

Những thay đổi này phản ánh xu hướng đưa an toàn trở thành một yêu cầu xuyên suốt quá trình phát triển và ứng dụng AI, thay vì chỉ xử lý các vấn đề sau khi hệ thống đi vào hoạt động. Tuy nhiên, cần phân biệt tiêu chuẩn kỹ thuật và khung hướng dẫn quản trị với các quy định pháp luật bắt buộc, bởi phạm vi áp dụng và trách nhiệm tuân thủ của doanh nghiệp phụ thuộc vào từng văn bản cụ thể.

Mặc dù thắt chặt quản lý, Trung Quốc vẫn dự định kiên trì theo đuổi chiến lược từng giúp các mô hình AI nội địa được ứng dụng rộng rãi trên toàn cầu. Chính phủ nước này khẳng định sẽ tiếp tục khuyến khích phát triển AI theo hướng mở trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 kéo dài đến năm 2030. Các cơ quan quản lý liên quan cũng kêu gọi các quốc gia tăng cường tin cậy lẫn nhau, hợp tác trong quản trị an toàn, phối hợp chia sẻ lỗ hổng bảo mật, ứng phó rủi ro và củng cố niềm tin vào các hệ thống AI của nhau.

Bảo Linh