Trung Quốc đề xuất tiêu chuẩn ISO đầu tiên về dữ liệu robot hình người

Khác với các tiêu chuẩn robot truyền thống vốn xoay quanh yếu tố cơ khí, an toàn hay hiệu suất thiết bị, tiêu chuẩn mới lần này tập trung vào một khía cạnh mang tính nền tảng hơn: dữ liệu. Với robot hình người, loại robot được thiết kế để tương tác linh hoạt trong môi trường giống con người dữ liệu không chỉ là đầu vào, mà còn là yếu tố quyết định khả năng “học” và thích nghi. Có thể hình dung, nếu phần cứng là cơ thể, thuật toán là bộ não, thì dữ liệu chính là “giáo trình” giúp robot hiểu thế giới và hành động trong đó.

Theo thông tin công bố, Trung Quốc đã chính thức khởi xướng tiêu chuẩn này trong Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO), đồng thời thành lập nhóm công tác quốc tế do chuyên gia nước này chủ trì. Đây không chỉ là một động thái kỹ thuật, mà còn cho thấy sự chuyển dịch vai trò của Trung Quốc từ vị thế tham gia sang chủ động định hình tiêu chuẩn toàn cầu trong lĩnh vực robot.

Theo ông Wang Zhenlin - Trưởng tiểu ban tiêu chuẩn Trung Quốc thuộc Ủy ban Kỹ thuật ISO 299 (Robot), đã nhấn mạnh tầm quan trọng của hai cột mốc này đối với Trung Quốc. "Hầu hết quyền lực định hướng trong lĩnh vực robot nằm trong tay các nước phát triển. Trước đây, chúng ta thường tuân theo tiêu chuẩn của các nước khác và giữ vị trí thụ động, chỉ đơn giản là thích nghi với các quy tắc quốc tế. Lần này, chúng ta đã đạt được hai bước đột phá lịch sử. Bước đột phá đầu tiên là lấp đầy khoảng trống trong việc xây dựng các tiêu chuẩn quốc tế cho robot hình người. Bước đột phá thứ hai là giúp thành lập một nhóm làm việc về tiêu chuẩn robot quốc tế", ông nói.

 Trung Quốc là quốc gia đầu tiên công bố tiêu chuẩn quốc tế về bộ dữ liệu robot hình người. 

Được biết, các bộ dữ liệu dành cho robot hình người thường phức tạp hơn nhiều so với AI thông thường. Chúng bao gồm dữ liệu thị giác, âm thanh, không gian, trạng thái vận động của robot, thậm chí cả các thao tác mẫu do con người thực hiện. Việc thiếu chuẩn chung trong thu thập, gắn nhãn và đánh giá chất lượng dữ liệu lâu nay đã trở thành một “điểm nghẽn”, khiến các hệ thống robot khó có thể học hỏi hiệu quả hoặc chia sẻ dữ liệu với nhau.

Chính vì vậy, tiêu chuẩn ISO mới được xây dựng với mục tiêu bao phủ toàn bộ vòng đời dữ liệu từ khâu thiết kế, thu thập, xử lý, đánh giá cho đến lưu trữ và loại bỏ. Cách tiếp cận này không chỉ nhằm đảm bảo chất lượng dữ liệu, mà còn hướng tới khả năng tương thích và tái sử dụng trên quy mô toàn cầu. Khi các bộ dữ liệu được chuẩn hóa, việc đào tạo robot sẽ trở nên nhanh hơn, chi phí thấp hơn và kết quả cũng đáng tin cậy hơn.

Ở góc độ rộng hơn, tiêu chuẩn hóa dữ liệu còn giúp phá vỡ tình trạng “ốc đảo dữ liệu”, khi mỗi doanh nghiệp hay quốc gia phát triển hệ thống riêng biệt, khó kết nối với nhau. Một khi có chuẩn chung, dữ liệu có thể được chia sẻ và khai thác hiệu quả hơn, từ đó thúc đẩy toàn bộ ngành robot phát triển nhanh chóng.

Đằng sau sáng kiến này là một chiến lược quen thuộc nhưng hiệu quả: Xây dựng tiêu chuẩn trong nước trước, sau đó đưa ra quốc tế. Trung Quốc hiện không chỉ phát triển mạnh về công nghệ robot hình người, mà còn từng bước hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia trong lĩnh vực này. Việc đưa các chuẩn nội địa lên ISO giúp họ tận dụng lợi thế sẵn có, đồng thời gia tăng ảnh hưởng trong việc định hình các quy tắc toàn cầu.

Trong bối cảnh robot hình người đang được kỳ vọng trở thành lực lượng lao động mới trong tương lai, việc thiết lập các tiêu chuẩn nền tảng như dữ liệu là bước đi mang tính quyết định. Nó không chỉ giúp công nghệ tiến xa hơn, mà còn mở đường cho một thị trường quy mô lớn, nơi khả năng tương thích và chuẩn hóa sẽ là yếu tố then chốt.

Có thể nói, nếu trước đây cuộc đua robot chủ yếu diễn ra ở phần cứng và thuật toán, thì nay dữ liệu đang trở thành chiến trường mới. Và với bước đi này, Trung Quốc đang cho thấy họ không chỉ tham gia cuộc chơi, mà còn muốn là bên định nghĩa luật chơi.

 Bảo Linh