Trung Quốc thúc đẩy tiêu chuẩn pin thể rắn, gia tăng ảnh hưởng trong cuộc đua công nghệ toàn cầu

Pin thể rắn được xem là một trong những hướng phát triển quan trọng của ngành lưu trữ năng lượng trong những năm tới. Khác với pin lithium-ion thông thường sử dụng chất điện phân dạng lỏng hoặc gel để vận chuyển ion giữa các điện cực, pin thể rắn thay thế thành phần này bằng chất điện phân rắn. Sự thay đổi về cấu trúc được kỳ vọng giúp cải thiện độ ổn định nhiệt, nâng cao mức độ an toàn và mở rộng tiềm năng tăng mật độ năng lượng.

Tuy nhiên, khi nhiều doanh nghiệp cùng theo đuổi những hướng công nghệ khác nhau, một vấn đề quan trọng xuất hiện: thế nào mới thực sự được coi là pin thể rắn? Sản phẩm chứa một phần chất điện phân lỏng có thể được gọi là pin thể rắn hay không? Các đặc tính kỹ thuật phải được kiểm tra bằng phương pháp nào để kết quả giữa các nhà sản xuất có thể so sánh với nhau? Đây chính là khoảng trống mà hoạt động tiêu chuẩn hóa đang hướng tới giải quyết.

Trung Quốc xây dựng tiêu chuẩn quốc gia GB/T 43568-2026 liên quan đến pin thể rắn sử dụng cho xe điện.

Xác lập cách hiểu thống nhất về pin thể rắn

Trung Quốc đã xây dựng tiêu chuẩn quốc gia GB/T 43568-2026 liên quan đến pin thể rắn sử dụng cho xe điện. Phần đầu tiên của hệ thống tiêu chuẩn tập trung vào thuật ngữ và phân loại, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Khung tiêu chuẩn phân chia công nghệ thành ba nhóm gồm pin sử dụng chất điện phân lỏng, pin lai rắn - lỏng và pin hoàn toàn thể rắn.

Điểm đáng chú ý nằm ở việc đưa ra cách phân loại dựa trên đặc tính kỹ thuật thay vì những thuật ngữ mang tính quảng bá. Trước đây, khái niệm như “bán rắn” có thể được sử dụng không thống nhất giữa các doanh nghiệp và thị trường. Khi có tiêu chí chung, cơ quan quản lý, nhà sản xuất, khách hàng và tổ chức chứng nhận sẽ có cơ sở rõ ràng hơn để xác định một sản phẩm thuộc nhóm công nghệ nào.

Trong khung kỹ thuật được Trung Quốc xây dựng, một tiêu chí đáng chú ý để nhận diện pin hoàn toàn thể rắn là mức suy giảm khối lượng không vượt quá 0,5% sau phép thử gia nhiệt và chân không theo điều kiện quy định. Nếu vượt ngưỡng này, sản phẩm sẽ không đáp ứng tiêu chí để được phân loại là pin hoàn toàn thể rắn theo phương pháp đánh giá đó.

Con số 0,5% vì thế không đơn thuần là một thông số thử nghiệm. Khi được đưa vào tiêu chuẩn, nó trở thành ranh giới kỹ thuật giúp phân biệt giữa các loại pin và hạn chế tình trạng sử dụng khái niệm “thể rắn” một cách thiếu thống nhất.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh công nghệ đang thu hút lượng vốn đầu tư lớn. Một hệ thống thuật ngữ và phương pháp thử thống nhất sẽ giúp thị trường đánh giá sản phẩm dựa trên bằng chứng kỹ thuật, thay vì chỉ dựa vào tuyên bố của nhà sản xuất.

Từ tiêu chuẩn quốc gia đến đề xuất tại IEC

Khung tiêu chuẩn của Trung Quốc không dừng ở thuật ngữ và phân loại. Theo lộ trình được Discovery Alert đề cập, hệ thống GB/T 43568-2026 được xây dựng theo bốn phần. Sau phần đầu tiên về thuật ngữ và phân loại, các phần tiếp theo dự kiến hướng tới yêu cầu về tính năng, an toàn, tuổi thọ và độ bền của pin thể rắn.

Cách triển khai này cho thấy vai trò nền tảng của tiêu chuẩn thuật ngữ. Trước khi xác định một viên pin phải đạt mức hiệu năng hay độ an toàn như thế nào, ngành công nghiệp cần thống nhất trước đối tượng đang được đánh giá là gì.

Đáng chú ý hơn, Trung Quốc đang đưa kinh nghiệm tiêu chuẩn hóa trong nước sang sân chơi quốc tế.

Cụ thể, Trung Quốc dẫn dắt về pin lithium-ion thể rắn có thể sạc lại sử dụng cho xe điện đã được IEC chấp thuận dưới hình thức một hạng mục công việc mới trong tháng 8/2026. Nội dung đề xuất liên quan đến hướng dẫn ứng dụng, hạng mục thử nghiệm và điều kiện thử đối với loại pin này; quá trình xây dựng có sự tham gia đóng góp kỹ thuật của chuyên gia đến từ Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số quốc gia khác.

Cần lưu ý, việc IEC chấp thuận một hạng mục công việc mới không đồng nghĩa tiêu chuẩn quốc tế đã được ban hành, cũng không có nghĩa toàn bộ nội dung tiêu chuẩn quốc gia của Trung Quốc sẽ tự động trở thành chuẩn mực quốc tế. Đề xuất còn phải trải qua quá trình xây dựng dự thảo, thảo luận kỹ thuật, lấy ý kiến các cơ quan tiêu chuẩn quốc gia và tìm kiếm đồng thuận giữa các thành viên IEC. Trong quá trình đó, những yêu cầu, phương pháp thử hay ngưỡng kỹ thuật ban đầu hoàn toàn có thể được điều chỉnh.

Dù vậy, việc trở thành bên đề xuất và tham gia ngay từ giai đoạn đầu mang lại lợi thế đáng kể. Bản dự thảo ban đầu tạo ra nền tảng để các bên tiếp tục thảo luận, trong khi cách định nghĩa thuật ngữ và xác lập phương pháp thử có thể ảnh hưởng lâu dài tới cấu trúc của tiêu chuẩn cuối cùng.

Tiêu chuẩn trở thành một phần của năng lực cạnh tranh

Câu chuyện pin thể rắn cho thấy tiêu chuẩn ngày càng gắn chặt với chiến lược công nghiệp.

Nếu phương pháp thử, cách phân loại và những yêu cầu kỹ thuật mà doanh nghiệp trong nước đã quen áp dụng trở thành một phần của tiêu chuẩn quốc tế, quá trình đưa sản phẩm ra thị trường nước ngoài có thể thuận lợi hơn. Ngược lại, doanh nghiệp phát triển sản phẩm theo hệ thống kỹ thuật khác có thể phải điều chỉnh thiết kế, quy trình thử nghiệm hoặc hồ sơ đánh giá sự phù hợp.

Lợi thế này càng đáng chú ý khi Trung Quốc đã hình thành hệ sinh thái sản xuất pin và xe điện quy mô lớn, đồng thời đẩy nhanh nghiên cứu pin thể rắn. Trong những năm gần đây, nhiều nhà sản xuất ô tô và pin của nước này đã triển khai dây chuyền thử nghiệm, phát triển vật liệu và đặt mục tiêu từng bước đưa pin thể rắn vào phương tiện thương mại.

Trong khi đó, các nền kinh tế lớn khác như Nhật Bản, Hàn Quốc, Liên minh châu Âu và Mỹ đều có hoạt động nghiên cứu pin thể rắn mạnh, nhưng chưa hình thành một khung tiêu chuẩn quốc gia toàn diện về thuật ngữ và phân loại tương đương cách Trung Quốc đang triển khai. Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước có ngành pin phát triển vì thế có động lực tham gia sớm vào quá trình IEC để bảo đảm phương pháp kỹ thuật của mình được phản ánh trong tiêu chuẩn chung.

Ở góc độ thị trường, một tiêu chuẩn quốc tế được xây dựng trên cơ sở đồng thuận rộng sẽ mang lại lợi ích lớn hơn việc tồn tại nhiều hệ thống tiêu chuẩn riêng biệt. Nếu các khu vực phát triển những yêu cầu khác nhau, doanh nghiệp có thể phải thực hiện nhiều bộ phép thử và chứng nhận cho cùng một sản phẩm, làm tăng chi phí và kéo dài thời gian tiếp cận thị trường.

Việc Trung Quốc chủ động thiết lập tiêu chuẩn trong nước rồi thúc đẩy đề xuất tại IEC cho thấy một chuyển dịch đáng chú ý. Trong các ngành công nghệ mới, năng lực cạnh tranh không chỉ được quyết định bởi việc ai tạo ra sản phẩm trước, mà còn bởi việc ai có khả năng tham gia định hình cách sản phẩm đó được định nghĩa, thử nghiệm và đánh giá trên thị trường quốc tế.

Bảo Linh