Truy xuất nguồn gốc – 'tấm vé thông hành' giúp doanh nghiệp Thanh Hóa chinh phục thị trường xuất khẩu

Việc Việt Nam tham gia hàng loạt Hiệp định Thương mại tự do (FTA) thế hệ mới như Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA), Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Vương quốc Anh (UKVFTA) hay Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) đã mở ra nhiều cơ hội để hàng hóa trong nước tiếp cận các thị trường xuất khẩu với mức thuế ưu đãi.

Tuy nhiên, đi cùng những lợi thế đó là các yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, quy tắc xuất xứ và đặc biệt là truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đây không chỉ là điều kiện để hàng hóa được lưu thông tại nhiều thị trường lớn mà còn trở thành thước đo về tính minh bạch và năng lực quản trị của doanh nghiệp.

Là địa phương có hoạt động xuất khẩu phát triển với hơn 300 doanh nghiệp đưa gần 60 chủng loại hàng hóa đến 68 quốc gia và vùng lãnh thổ, Thanh Hóa đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ trong cách thức tổ chức sản xuất. Thay vì chỉ chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, nhiều doanh nghiệp đã chủ động xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nhằm minh bạch toàn bộ chuỗi sản xuất, từ vùng nguyên liệu, quá trình chế biến đến khâu phân phối. Đây được xem là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc sản phẩm sẽ giúp các doanh nghiệp tạo uy tín và phát triển bền vững

Trong ngành chế biến gỗ - một trong những lĩnh vực xuất khẩu chủ lực của tỉnh - truy xuất nguồn gốc gần như trở thành yêu cầu bắt buộc. Để xuất khẩu vào các thị trường như Hoa Kỳ hay Liên minh châu Âu, doanh nghiệp không chỉ phải chứng minh nguồn gốc hợp pháp của nguyên liệu mà còn phải cung cấp đầy đủ hồ sơ về vùng trồng, khai thác, vận chuyển, chế biến cũng như các chứng chỉ quản lý rừng bền vững như FSC và PEFC.

Theo ông Phạm Văn Thành, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Thanh Hóa, phần lớn doanh nghiệp trong ngành đã đáp ứng khá tốt các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc nên vẫn duy trì được đơn hàng xuất khẩu. Tuy nhiên, xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang chuyển mạnh sang các sản phẩm xanh, thân thiện với môi trường và có đầy đủ thông tin truy xuất. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp tiếp tục đầu tư công nghệ, nâng cao tỷ lệ chế biến sâu và hoàn thiện hệ thống quản lý chuỗi cung ứng.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn đã coi truy xuất nguồn gốc là một phần trong chiến lược phát triển bền vững. Điển hình như Công ty TNHH Lâm sản Đại Phát đã đầu tư gần 16,5 tỷ đồng xây dựng nhà máy sản xuất gỗ ván ép với hệ thống thiết bị hiện đại nhằm kiểm soát chặt chẽ chất lượng và nguồn gốc nguyên liệu đầu vào. Trong bối cảnh nhiều thị trường siết chặt việc kiểm soát xuất xứ gỗ, đặc biệt là Hoa Kỳ, việc bảo đảm tính hợp pháp của nguyên liệu cùng quy trình sản xuất minh bạch đã giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và từng bước tiếp cận các đơn hàng xuất khẩu sang Ấn Độ. 

Không chỉ lĩnh vực chế biến gỗ, các doanh nghiệp sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ cũng đang đẩy mạnh ứng dụng truy xuất nguồn gốc để gia tăng giá trị sản phẩm. Công ty Cổ phần Sản xuất, Chế biến cói xuất khẩu Việt Anh đã triển khai hệ thống mã QR trên toàn bộ sản phẩm. Thông qua mã truy xuất, khách hàng có thể dễ dàng kiểm tra thông tin về vùng nguyên liệu, thời gian thu hoạch, quy trình sơ chế, đóng gói và các tiêu chuẩn sản xuất. Việc minh bạch toàn bộ quá trình sản xuất không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu về quy tắc xuất xứ mà còn tạo dựng niềm tin với đối tác tại nhiều thị trường xuất khẩu.

Truy xuất nguồn gốc đang trở thành "tấm vé thông hành" để doanh nghiệp Thanh Hóa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Ảnh: Hồng Ngọc

Tương tự, Công ty TNHH Thực phẩm và Thương mại dịch vụ Lê Gia cũng coi truy xuất nguồn gốc là yếu tố quan trọng để khẳng định chất lượng sản phẩm. Bên cạnh việc đầu tư đổi mới công nghệ, lựa chọn nguyên liệu và kiểm soát nghiêm ngặt quy trình sản xuất nước mắm, doanh nghiệp đã áp dụng hệ thống tem, mã vạch truy xuất nguồn gốc cho toàn bộ sản phẩm. Nhờ đó, người tiêu dùng có thể dễ dàng kiểm tra thông tin về sản phẩm, góp phần nâng cao uy tín thương hiệu. Hiện các sản phẩm của Lê Gia không chỉ có mặt tại nhiều hệ thống siêu thị trong nước mà còn được xuất khẩu sang Nhật Bản, Hoa Kỳ, Hồng Kông và Đài Loan (Trung Quốc).

Thực tế cho thấy, truy xuất nguồn gốc không đơn thuần là việc gắn mã QR lên bao bì sản phẩm mà là quá trình xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu xuyên suốt toàn bộ chuỗi sản xuất. Khi mọi thông tin từ nguyên liệu đầu vào, chế biến, bảo quản đến phân phối được số hóa và quản lý đồng bộ, doanh nghiệp không chỉ đáp ứng yêu cầu của thị trường mà còn nâng cao hiệu quả quản trị, giảm rủi ro và gia tăng giá trị sản phẩm.

Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng đề cao tính minh bạch và phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc đang trở thành "tấm vé thông hành" để doanh nghiệp Thanh Hóa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc chủ động đầu tư công nghệ, chuẩn hóa dữ liệu và hoàn thiện hệ thống truy xuất sẽ tiếp tục là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp giữ vững thị trường truyền thống, mở rộng thị trường mới và nâng cao giá trị hàng hóa xuất khẩu.

Lê Lan