Truy xuất nguồn gốc mở đường cho nông sản Đồng Tháp nâng tầm giá trị ra thị trường quốc tế

Trong bối cảnh thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt các yêu cầu về minh bạch thông tin và chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc đang trở thành “tấm hộ chiếu” mới cho nông sản Việt Nam. Tại Đồng Tháp, việc đẩy mạnh xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp kiểm soát chất lượng mà còn tạo động lực thúc đẩy năng suất, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh cho các ngành hàng chủ lực.

Không còn dừng lại ở mục tiêu tăng sản lượng, ngành nông nghiệp hiện nay đang chuyển mạnh sang mô hình phát triển dựa trên chất lượng, tính minh bạch và khả năng truy xuất toàn bộ chuỗi sản xuất. Đây cũng là định hướng mà tỉnh Đồng Tháp đang tập trung triển khai thông qua kế hoạch xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2035.

Truy xuất nguồn gốc mở đường cho nông sản Đồng Tháp hội nhập 

Theo kế hoạch của UBND tỉnh, hệ thống truy xuất sẽ được triển khai xuyên suốt từ khâu sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến, bảo quản đến vận chuyển và tiêu thụ sản phẩm. Các ngành hàng phục vụ xuất khẩu như sầu riêng, xoài, nhãn cùng nhiều sản phẩm OCOP được ưu tiên áp dụng trước.

Điểm đáng chú ý là Đồng Tháp đặt mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói được nước nhập khẩu phê duyệt sẽ tham gia hệ thống truy xuất nguồn gốc. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế, đặc biệt là Trung Quốc, châu Âu và Hoa Kỳ.

Không chỉ mang ý nghĩa quản lý, truy xuất nguồn gốc còn trở thành công cụ nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất. Khi dữ liệu được số hóa đồng bộ, doanh nghiệp và hợp tác xã có thể kiểm soát tốt quy trình canh tác, hạn chế sai sót trong sử dụng vật tư nông nghiệp, đồng thời tối ưu chất lượng đầu ra. Việc ứng dụng mã QR, blockchain hay trí tuệ nhân tạo vào quản lý chuỗi sản xuất cũng giúp quá trình kiểm tra, truy vết diễn ra nhanh chóng và minh bạch hơn.

Thực tế tại Đồng Tháp cho thấy nhiều doanh nghiệp đã chủ động đổi mới mô hình quản trị và ứng dụng khoa học công nghệ nhằm nâng cao năng suất, chất lượng nông sản.

Tiêu biểu là Công ty TNHH Cỏ May với mô hình sản xuất lúa gạo theo chuỗi giá trị khép kín. Doanh nghiệp này nhiều năm qua đã áp dụng quy trình canh tác chuẩn, liên kết vùng nguyên liệu với nông dân, đồng thời ứng dụng công nghệ số trong quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc gạo xuất khẩu. Nhờ đó, sản phẩm đáp ứng tốt yêu cầu của nhiều thị trường khó tính như châu Âu và Nhật Bản.

Hay tại Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn, doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực cá tra xuất khẩu đã đầu tư mạnh vào vùng nuôi đạt chuẩn quốc tế, tự động hóa quy trình chế biến và áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc xuyên suốt từ ao nuôi đến thành phẩm xuất khẩu. Việc quản trị chất lượng bằng dữ liệu số giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu suất sản xuất, giảm chi phí và duy trì vị thế tại nhiều thị trường lớn như Mỹ và châu Âu.

Trong lĩnh vực trái cây, nhiều hợp tác xã trồng xoài tại xã Mỹ Thọ, Mỹ Hiệp; vùng quýt hồng Lai Vung; các vùng sản xuất lúa chất lượng cao đã triển khai nhật ký điện tử, mã số vùng trồng và hệ thống quản lý truy xuất. Mỗi sản phẩm từng bước được “định danh”, gắn với đầy đủ thông tin về vùng trồng, quy trình canh tác và tiêu chuẩn chất lượng. Việc triển khai truy xuất nguồn gốc tại Đồng Tháp cũng gắn liền với ứng dụng khoa học và công nghệ hiện đại. Tỉnh đang từng bước nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp như công nghệ blockchain trong quản lý chuỗi cung ứng, cảm biến IoT trong giám sát sản xuất, trí tuệ nhân tạo trong phân tích dữ liệu sản xuất. Những công nghệ này góp phần nâng cao độ chính xác và minh bạch của thông tin, đồng thời hỗ trợ tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm chi phí, tăng năng suất và kiểm soát rủi ro hiệu quả hơn.

Theo các chuyên gia nông nghiệp, truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của nông sản trong thời kỳ hội nhập. Khi thông tin sản phẩm được minh bạch hóa, doanh nghiệp sẽ dễ dàng xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị xuất khẩu.

Với định hướng phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững và dựa trên công nghệ, Đồng Tháp đang cho thấy quyết tâm chuyển đổi từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”. Trong tiến trình đó, truy xuất nguồn gốc được xem là nền tảng quan trọng giúp địa phương nâng cao chất lượng nông sản, gia tăng năng suất và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.

Bảo Linh