Truy xuất nguồn gốc nông sản với cơ chế xác thực nhiều lớp

Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và minh bạch nguồn gốc ngày càng khắt khe, đặc biệt tại các thị trường xuất khẩu lớn, việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc (TXNG) nông sản được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tăng sức cạnh tranh cho nông sản Việt Nam.

Thời gian qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để xây dựng và hoàn thiện Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản. Hệ thống không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn giúp doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất minh bạch thông tin về quá trình sản xuất, thu hoạch, chế biến, vận chuyển và tiêu thụ sản phẩm.

Một trong những điểm nổi bật của hệ thống là việc ứng dụng tem, vật mang dữ liệu trong hệ thống truy xuất nguồn gốc. Đây được đánh giá là giải pháp có tính bảo mật cao, giúp hạn chế tình trạng làm giả tem truy xuất hoặc sao chép thông tin sản phẩm.

Theo đó, mỗi tem truy xuất được tích hợp đồng thời nhiều lớp thông tin gồm mã định danh, mã truy xuất, mã QR, chữ ký số và dữ liệu điện tử. Cơ chế xác thực nhiều lớp này giúp cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể kiểm tra, xác minh thông tin sản phẩm nhanh chóng, chính xác, đồng thời tăng khả năng phát hiện các hành vi gian lận thương mại, giả mạo nguồn gốc hàng hóa.

Khi quét mã QR trên sản phẩm, người tiêu dùng có thể tiếp cận các thông tin quan trọng như cơ sở sản xuất, vùng trồng, thời gian thu hoạch, cơ sở đóng gói, quá trình vận chuyển và các chứng nhận liên quan. Điều này không chỉ tạo niềm tin đối với người tiêu dùng mà còn góp phần nâng cao trách nhiệm của các đơn vị tham gia chuỗi cung ứng trong việc bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Truy xuất nguồn gốc nông sản với cơ chế xác thực nhiều lớp. Ảnh minh họa

Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản được xây dựng theo mô hình trung tâm, có khả năng kết nối với hệ thống dữ liệu của doanh nghiệp, địa phương, các bộ, ngành liên quan và Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Việc kết nối đồng bộ giúp hình thành cơ sở dữ liệu thống nhất, hỗ trợ công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm hiệu quả hơn.

Đặc biệt, hệ thống đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về an toàn thông tin và an ninh mạng, bảo đảm dữ liệu được quản lý chặt chẽ, hạn chế nguy cơ bị chỉnh sửa hoặc làm sai lệch thông tin trong quá trình lưu trữ và khai thác.

Được biết, hệ thống được đưa vào vận hành chính thức trên phạm vi toàn quốc. Cùng với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã công bố bộ chuẩn dữ liệu, chuẩn kết nối và giao diện lập trình ứng dụng (API), đồng thời ban hành hướng dẫn kỹ thuật và quy trình nghiệp vụ nhằm bảo đảm việc kết nối, chia sẻ dữ liệu được thực hiện thống nhất giữa các cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp.

Một trong những nguyên tắc quan trọng của hệ thống là "một lần khai báo, nhiều lần sử dụng". Theo đó, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất chỉ cần nhập dữ liệu một lần theo chuẩn thống nhất, sau đó thông tin có thể được sử dụng, chia sẻ phục vụ nhiều mục đích quản lý khác nhau. Cách làm này giúp giảm đáng kể thời gian, chi phí và thủ tục hành chính, đồng thời tránh việc phải khai báo nhiều lần trên các hệ thống riêng biệt.

Đáng chú ý, hệ thống truy xuất nguồn gốc không thay thế các phần mềm, cơ sở dữ liệu mà doanh nghiệp hoặc địa phương đang sử dụng. Thay vào đó, hệ thống thực hiện kết nối, liên thông trên cơ sở bộ chuẩn dữ liệu dùng chung, tạo điều kiện để các nền tảng hiện có tiếp tục phát huy hiệu quả mà vẫn bảo đảm tính thống nhất trong quản lý.

Việc đưa hệ thống vào vận hành được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng thị trường nông sản minh bạch hơn, ngăn chặn tình trạng gian lận thương mại, giả mạo xuất xứ và nâng cao hiệu quả kiểm soát an toàn thực phẩm. Đồng thời, đây cũng là công cụ hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các quy định ngày càng chặt chẽ của các thị trường xuất khẩu, đặc biệt đối với những ngành hàng chủ lực như trái cây, rau quả, thủy sản, gạo và các sản phẩm nông nghiệp chế biến.

Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và chuẩn dữ liệu về truy xuất nguồn gốc theo hướng đồng bộ với các yêu cầu quốc tế. Đồng thời ban hành các quy định phù hợp với yêu cầu của từng thị trường xuất khẩu, tạo điều kiện để nông sản Việt Nam đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn về chất lượng và minh bạch thông tin.

Bộ cũng sẽ mở rộng phạm vi áp dụng hệ thống đối với nhiều ngành hàng và sản phẩm xuất khẩu chủ lực, đồng thời tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với Trung tâm Dữ liệu quốc gia và các hệ thống quản lý chuyên ngành. Công tác hướng dẫn, đào tạo, kiểm tra và giám sát việc triển khai tại địa phương cũng sẽ được đẩy mạnh nhằm bảo đảm hệ thống vận hành hiệu quả, phát huy tối đa giá trị trong quản lý nhà nước cũng như hỗ trợ doanh nghiệp.

An Dương