Từ phát hiện lỗi sang ngăn lỗi: Bước chuyển trong quản lý chất lượng cơ khí

Đừng đợi đến cuối dây chuyền mới tìm lỗi

Một sản phẩm cơ khí thường trải qua nhiều công đoạn, từ chuẩn bị vật liệu, tạo phôi, cắt, hàn, gia công đến lắp ráp và kiểm tra. Sai lệch xuất hiện ở công đoạn nào thì phát hiện càng sớm, việc xử lý càng đơn giản.

Ngược lại, nếu một lỗi chỉ được phát hiện sau khi sản phẩm đã qua nhiều bước, doanh nghiệp có thể phải sửa chữa hoặc làm lại một phần lớn công việc đã thực hiện. Ví dụ, một chi tiết bị sai kích thước sau gia công không chỉ đặt ra câu hỏi sửa thế nào. Doanh nghiệp cần tìm hiểu vì sao sai: thông số máy có phù hợp không, dụng cụ cắt có bị mòn, việc gá đặt có chính xác hay thiết bị đo có vấn đề?

Nếu chỉ thay chi tiết lỗi mà không xử lý nguyên nhân, lỗi hoàn toàn có thể tiếp tục xuất hiện. Theo ISO 9000, “khắc phục” là hành động xử lý sự không phù hợp đã phát hiện; trong khi “hành động khắc phục” nhằm loại bỏ nguyên nhân của sự không phù hợp để ngăn ngừa tái diễn.

Sự khác biệt này tưởng nhỏ nhưng lại thể hiện một thay đổi quan trọng trong quản lý chất lượng: không chỉ sửa cái đã sai mà phải tìm cách để cái sai không lặp lại.

Trường hợp được cơ quan chức năng ghi nhận là Công ty CP TOMECO An Khang, doanh nghiệp sản xuất quạt công nghiệp và các sản phẩm cơ khí. Một trong những nội dung được doanh nghiệp triển khai là cải tiến tại tổ phôi, nhằm nâng năng suất, tiết kiệm diện tích mặt bằng và giảm phế phẩm.

Sau 6 tháng thực hiện, quãng đường di chuyển nguyên vật liệu trong một lượt giảm từ 120 m xuống 45 m; năng suất lao động tổ phôi tăng 20%. Số nhân sự tại công đoạn chế tạo phôi cũng giảm từ 5 xuống 4 người nhờ bố trí lại mặt bằng và sắp xếp thiết bị.

Hoạt động sản xuất tại Công ty CP TOMECO An Khang.

Điều đáng chú ý là kết quả này không đơn thuần đến từ việc đầu tư thêm thiết bị. Doanh nghiệp đã xem xét lại cách bố trí và dòng di chuyển vật liệu trong quá trình sản xuất.

Từ một thay đổi khá cụ thể, doanh nghiệp giảm được những thao tác không cần thiết và sử dụng thời gian lao động hiệu quả hơn. Câu chuyện này cho thấy khi muốn nâng năng suất, doanh nghiệp cần nhìn vào chính quá trình sản xuất để tìm ra những điểm đang gây lãng phí. Nếu phải làm lại nhiều sản phẩm, cần tìm nguyên nhân của lỗi. Nếu công nhân mất nhiều thời gian di chuyển, cần xem lại bố trí mặt bằng. Nếu máy thường xuyên dừng, cần tìm nguyên nhân từ thiết bị, bảo trì hoặc tổ chức sản xuất.

Lỗi phải trở thành dữ liệu để cải tiến

Để chuyển từ phát hiện lỗi sang ngăn lỗi, doanh nghiệp cần ghi nhận và phân tích những vấn đề xảy ra trong thực tế. Một lỗi xuất hiện đơn lẻ có thể được xử lý ngay. Nhưng nếu cùng một lỗi lặp đi lặp lại, đó là dấu hiệu cần xem xét lại quá trình.

Chẳng hạn, nhiều chi tiết liên tục sai kích thước thì cần kiểm tra thiết bị, dụng cụ, phương pháp gia công và đo lường. Nếu lỗi tập trung ở một loại vật liệu, cần xem lại chất lượng đầu vào và nhà cung cấp. Nếu lỗi xuất hiện sau khi thay đổi quy trình, chính thay đổi đó cần được đánh giá.

Các công cụ như Pareto, biểu đồ xương cá hoặc FMEA có thể hỗ trợ phân tích nguyên nhân. Tuy nhiên, điều quan trọng vẫn là kết luận phải dựa trên dữ liệu và được kiểm chứng trong thực tế. ISO 9001:2015 yêu cầu khi xảy ra sự không phù hợp, tổ chức phải xử lý, xem xét nguyên nhân, thực hiện hành động cần thiết và đánh giá hiệu lực của hành động khắc phục.

Ngăn lỗi cũng là giảm lãng phí

Với doanh nghiệp cơ khí, một sản phẩm phải sửa hoặc làm lại đồng nghĩa máy móc, nhân công, vật liệu và năng lượng tiếp tục được sử dụng.

Nếu lỗi được phát hiện càng muộn, phần nguồn lực đã bỏ ra càng lớn. Vì vậy, giảm lỗi không chỉ giúp chất lượng ổn định hơn mà còn giúp doanh nghiệp hạn chế lãng phí trong sản xuất. Từ góc độ này, chất lượng và năng suất không phải hai mục tiêu tách biệt. Một quá trình ít sai lỗi sẽ giảm thời gian làm lại, hạn chế dừng máy và giúp kế hoạch sản xuất ổn định hơn.

Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những việc rất thực tế: ghi nhận lỗi theo từng công đoạn, xác định lỗi nào lặp lại nhiều nhất, tìm nguyên nhân, đưa ra biện pháp xử lý và theo dõi kết quả sau cải tiến. Mục tiêu cuối cùng của quản lý chất lượng không phải là phát hiện được thật nhiều lỗi, mà là để những lỗi đã từng xảy ra ngày càng ít có cơ hội xuất hiện trở lại.

Hùng Anh