Từ 'sản xuất tốt' đến 'sản xuất trách nhiệm': ESG trở thành điều kiện giữ đơn hàng

Chất lượng không còn là lợi thế duy nhất trong cạnh tranh

Trong nhiều năm, doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu chủ yếu dựa vào lợi thế giá thành cạnh tranh, lực lượng lao động dồi dào và khả năng đáp ứng đơn hàng lớn. Tuy nhiên, bức tranh này đang thay đổi nhanh chóng khi các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản ngày càng siết chặt tiêu chuẩn nhập khẩu.

Ngoài chất lượng sản phẩm, đối tác quốc tế hiện yêu cầu doanh nghiệp phải chứng minh được trách nhiệm trong toàn bộ chuỗi sản xuất, từ nguyên liệu đầu vào đến điều kiện lao động và tác động môi trường. Các tiêu chí ESG (môi trường – xã hội – quản trị) vì thế đang trở thành bộ khung quan trọng trong đánh giá nhà cung ứng toàn cầu.

Ngoài ra, việc chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh giúp các nền kinh tế đang phát triển nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn, đồng thời giảm rủi ro bị loại khỏi chuỗi cung ứng do không đáp ứng tiêu chuẩn môi trường. Nhiều báo cáo của các đơn vị tư vấn cũng cảnh báo các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, điện tử và nông sản chế biến sẽ chịu áp lực lớn nếu chậm thích ứng với xu hướng xanh hóa.

Áp lực chuyển đổi từ chuỗi cung ứng toàn cầu

Thực tế cho thấy, các tập đoàn đa quốc gia hiện không chỉ quan tâm đến sản phẩm cuối cùng mà còn đánh giá toàn bộ quá trình sản xuất của doanh nghiệp. Những yếu tố như mức phát thải carbon, hiệu quả sử dụng năng lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc và minh bạch quản trị đang trở thành tiêu chí quan trọng.

Điều này tạo ra áp lực lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, buộc phải thay đổi cách vận hành từ “đáp ứng đơn hàng” sang “đáp ứng tiêu chuẩn phát triển bền vững”. Không ít doanh nghiệp đã phải đầu tư lại hệ thống sản xuất, nâng cấp quy trình quản lý và xây dựng báo cáo ESG để đáp ứng yêu cầu từ khách hàng quốc tế.

Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực xuất khẩu đã bắt đầu quá trình chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình sản xuất có trách nhiệm.

Một trong những ví dụ tiêu biểu là Công ty Cổ phần Dệt may - Đầu tư - Thương mại Thành Công (TCM). Doanh nghiệp này đã triển khai nhiều giải pháp liên quan đến tiết kiệm năng lượng, sử dụng nguyên liệu thân thiện môi trường và áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế trong quản lý sản xuất. Đây là một trong những doanh nghiệp dệt may Việt Nam sớm tham gia các chương trình đánh giá bền vững từ đối tác quốc tế, qua đó duy trì lợi thế trong xuất khẩu sang các thị trường khó tính.

Công ty Cổ phần Dệt may - Đầu tư - Thương mại Thành Công (TCM) đang đẩy mạnh áp dụng các tiêu chuẩn ESG, hướng tới sản xuất xanh và bền vững nhằm đáp ứng yêu cầu từ thị trường xuất khẩu.

Bên cạnh đó, Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) cũng là một trong những doanh nghiệp tích cực triển khai các hoạt động theo hướng phát triển bền vững. Theo đó, Vinatex đã đẩy mạnh đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng, sử dụng nguyên liệu thân thiện môi trường và từng bước xây dựng chuỗi sản xuất “xanh” trong toàn hệ thống.

Doanh nghiệp cũng chú trọng cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động, đáp ứng tiêu chuẩn của đối tác quốc tế, qua đó nâng cao khả năng cạnh tranh trong xuất khẩu.

Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) đang đẩy mạnh áp dụng tiêu chuẩn ESG nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu từ các thị trường xuất khẩu.

Những bước đi này cho thấy ESG không chỉ là yêu cầu từ thị trường quốc tế mà đã trở thành một phần trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong các ngành xuất khẩu chủ lực.

Lao động và môi trường trở thành tiêu chuẩn bắt buộc

Song song với yêu cầu về môi trường, yếu tố lao động đang ngày càng được giám sát chặt chẽ trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Các tiêu chuẩn liên quan đến an toàn lao động, thời gian làm việc, tiền lương và quyền lợi người lao động được tích hợp vào bộ quy tắc ứng xử của nhiều tập đoàn lớn.

Theo thông tin báo chí đăng tải, doanh nghiệp Việt Nam trong các ngành sử dụng nhiều lao động như dệt may và da giày đang phải điều chỉnh mạnh về quy trình sản xuất và điều kiện làm việc để đáp ứng yêu cầu. Ở khía cạnh môi trường, xu hướng không chỉ dừng lại ở việc tuân thủ quy định pháp luật mà đã chuyển sang chủ động giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng và xây dựng mô hình sản xuất xanh. Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001 nhằm kiểm soát rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Thực tế cho thấy ESG đang dần chuyển từ xu hướng sang điều kiện bắt buộc trong cạnh tranh quốc tế. Doanh nghiệp không đáp ứng được các tiêu chí này có nguy cơ bị giảm đơn hàng, mất thị trường hoặc bị thay thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Ngược lại, doanh nghiệp đáp ứng tốt các tiêu chuẩn ESG không chỉ giữ được khách hàng hiện tại mà còn có cơ hội tiếp cận các thị trường giá trị cao. Ngoài ra, các sáng kiến toàn cầu về phát triển bền vững cũng đang thúc đẩy doanh nghiệp minh bạch hơn trong hoạt động sản xuất và quản trị, từ đó tạo ra áp lực nhưng cũng là động lực nâng cấp năng lực cạnh tranh dài hạn.

Từ “sản xuất tốt” đến “sản xuất có trách nhiệm” phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong cách thế giới đánh giá doanh nghiệp. Trong bối cảnh mới, chất lượng sản phẩm không còn là yếu tố duy nhất quyết định thành công, mà còn là cách doanh nghiệp vận hành toàn bộ chuỗi giá trị.

ESG vì thế không chỉ là bộ tiêu chí đánh giá, mà đang trở thành điều kiện quan trọng để doanh nghiệp duy trì đơn hàng, giữ vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu và phát triển bền vững trong dài hạn.

Cẩm Anh