Công bố 4 tiêu chuẩn quốc gia mới về xét nghiệm đất, đá quặng fluorit

Bối cảnh xây dựng các tiêu chuẩn mới bắt nguồn từ nhu cầu thực tiễn trong quản lý khoáng sản, khảo sát địa chất và kiểm soát chất lượng môi trường. Trong đó fluorit là khoáng sản công nghiệp quan trọng, được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất thủy tinh, men sứ, luyện kim và hóa chất.

Đá fluorite (hay còn gọi tắt là đá fluorit) là một dạng khoáng chất tổng hợp của canxi và flo. Tại Việt Nam người ta hay gọi đá fluorite là và đây cũng được coi là loại đá có nhiều màu sắc nhất trên thế giới. Đá fluorite có rất nhiều màu sắc trải dài từ không màu cho tới đen tuyền, tuy nhiên các màu phổ biến nhất mà chúng ta hay gặp là màu xanh lục, vàng, tím, xanh dương. Một số đá fluorite có màu hiếm và rất được yêu thích có thể kể tới như không màu, màu hồng, nâu, đen, đỏ cam và các màu này thường được chế tạo thành đồ trang sức hoặc phong thủy. Trong tự nhiên một tinh thể đá fluorite thường chỉ có 1 màu đồng nhất tuy nhiên cũng có một số loại có nhiều màu được xếp chồng hoặc thành các dải tạo lên màu sắc rất rực rỡ.

Việc xác định chính xác thành phần hóa học của đất và quặng fluorite là tiêu chí then chốt để đánh giá trữ lượng, chất lượng nguyên liệu và định hướng khai thác hợp lý. Trước đây, các phương pháp xét nghiệm thường áp dụng dựa trên tiêu chuẩn quốc tế hoặc thực tiễn tại các phòng thí nghiệm trong và ngoài nước. Tuy nhiên, mỗi phương pháp có điều kiện khác nhau về trang thiết bị, nguồn lực và địa chất, dẫn đến kết quả không đồng nhất. Do đó, việc ban hành tiêu chuẩn quốc gia giúp thống nhất phương pháp xét nghiệm, tạo thuận lợi cho công tác quản lý, giám sát và kiểm tra.

Việc xác định chính xác thành phần hóa học của đất và quặng Fluorit là tiêu chí then chốt để đánh giá trữ lượng, chất lượng nguyên liệu. Ảnh minh họa

Quyết định 4149/QĐ-BKHCN công bố bốn tiêu chuẩn quốc gia mới, tập trung vào các phương pháp xác định thành phần quan trọng trong mẫu đất, đá và quặng fluorit. TCVN 14477-1:2025 quy định phương pháp xác định hàm lượng canxi florua (CaF₂) và canxi cacbonat (CaCO₃) trong mẫu bằng kỹ thuật chuẩn độ phức EDTA. Đây là bước quan trọng để đánh giá chất lượng quặng fluorit, vì canxi florua là thành phần chính phản ánh tiềm năng sử dụng của quặng trong các ngành công nghiệp, trong khi canxi cacbonat có thể ảnh hưởng đến quy trình xử lý và ứng dụng cuối cùng. TCVN 14477-2:2025 hướng dẫn phương pháp xác định tổng hàm lượng sắt (Fe tổng) trong mẫu bằng chuẩn độ bicromat. Sắt là yếu tố thường xuất hiện trong nhiều loại quặng và có ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm, do đó việc xác định chính xác hàm lượng sắt giúp định giá quặng và đánh giá ảnh hưởng của sắt đến sản xuất.

Tiêu chuẩn TCVN 14477-3:2025 tập trung vào xác định tổng oxit đất hiếm (REE) bằng phương pháp khối lượng. Mặc dù đất hiếm không phải thành phần chính của fluorit, nhưng việc đánh giá tổng oxit đất hiếm trong mẫu giúp các nhà phân tích hiểu rõ tiềm năng ứng dụng mở rộng của quặng, nhất là trong các ngành công nghiệp cao cấp như thiết bị điện tử và nam châm vĩnh cửu. Cuối cùng, TCVN 14477-4:2025 quy định phương pháp xác định hàm lượng bari sunphat (BaSO₄) bằng phân tích khối lượng. Bari sunphat thường xuất hiện như tạp chất trong nhiều quặng khoáng sản, bao gồm quặng fluorit, và có thể ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguyên liệu trong sản xuất công nghiệp.

Theo Quyết định, bốn tiêu chuẩn mới có hiệu lực ngay từ ngày ký ban hành. Các tổ chức, cơ quan, doanh nghiệp, phòng thí nghiệm và các đơn vị tham gia hoạt động thăm dò, khai thác và phân tích khoáng sản trên toàn quốc sẽ sử dụng các tiêu chuẩn này làm cơ sở kỹ thuật trong công tác phân tích và đánh giá mẫu đất, đá và quặng fluorit.

Việc áp dụng thống nhất các tiêu chuẩn mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Trước hết, nó đồng bộ kết quả xét nghiệm giữa các phòng thí nghiệm, giúp dữ liệu có thể so sánh và kiểm chứng lẫn nhau. Đồng thời, tiêu chuẩn mới nâng cao chất lượng quản lý tài nguyên, cung cấp dữ liệu đáng tin cậy giúp cơ quan quản lý đưa ra quyết định chính sách phù hợp. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản có cơ sở kỹ thuật rõ ràng, giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, tiết kiệm chi phí và nâng cao giá trị sản phẩm. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc gia cũng tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác và hội nhập quốc tế trong nghiên cứu, trao đổi dữ liệu địa chất và khoáng sản.

Việc công bố bốn tiêu chuẩn quốc gia mới về xét nghiệm đất, đá quặng fluorit không chỉ chuẩn hóa phương pháp phân tích mà còn tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững tài nguyên khoáng sản của Việt Nam. Sự ra đời của các tiêu chuẩn này sẽ góp phần nâng cao năng lực khoa học kỹ thuật trong ngành, hỗ trợ quản lý hiệu quả tài nguyên, đồng thời tăng cường tính cạnh tranh của ngành khoáng sản Việt Nam trên trường quốc tế, hướng tới phát triển bền vững và khai thác tài nguyên một cách hợp lý, hiệu quả.

An Dương