An toàn tài sản số: Bắt buộc phải có hạ tầng truy vết on-chain

Hạ tầng blockchain phải trở thành nền tảng an toàn cho tài sản số

Phát biểu khai mạc, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), đồng thời là Chủ tịch 1Matrix – nhận định, blockchain đã bước ra khỏi phạm vi của một công nghệ đơn thuần để trở thành cấu phần quan trọng của hạ tầng số quốc gia. Theo ông, sự gia tăng giao dịch tài sản số thời gian qua đã kéo theo nguy cơ rửa tiền, lừa đảo và thất thoát tài sản, trong khi các công cụ giám sát truyền thống gần như không còn đủ khả năng kiểm soát. Việc xây dựng một hệ thống truy vết on-chain, được vận hành trên hạ tầng số có tiêu chuẩn bảo mật cao sẽ là nền tảng để Việt Nam vừa bảo vệ người dùng, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài sản số.

Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam.

Đồng quan điểm, ông Trần Trung Hiếu, Quản lý cao cấp Hạ tầng của 1Matrix cho rằng mạng dịch vụ đa chuỗi VBSN do đơn vị này phát triển là một trong những mô hình phù hợp để đáp ứng yêu cầu của Việt Nam. VBSN được thiết kế theo kiến trúc năm tầng, cho phép nhiều chuỗi Layer-1 độc lập nhưng vẫn có thể liên thông, tương thích và phối hợp để xử lý hàng triệu giao dịch mỗi giây.

Hệ thống đáp ứng các tiêu chuẩn bảo mật quốc tế như ISO/IEC 27001 và ISO/IEC 27701, đồng thời phù hợp với các quy định pháp lý trong nước về bảo vệ dữ liệu. Ông Hiếu nhấn mạnh rằng VBSN không chỉ tạo ra cơ sở hạ tầng để truy vết giao dịch mà còn có thể tích hợp hệ thống định danh, tài chính số và dữ liệu chuyên ngành, tạo điều kiện cho hàng loạt ứng dụng blockchain được triển khai an toàn.

Ở góc độ hạ tầng vận hành, ông Nguyễn Trung Kiên, Kiến trúc sư giải pháp của True IDC cho rằng để hệ sinh thái blockchain vận hành ổn định và mở rộng, hạ tầng kỹ thuật cần được thiết kế linh hoạt, có khả năng phân quyền dữ liệu, đảm bảo tính sẵn sàng cao và duy trì bảo mật ở mức tối đa.

Theo ông Kiên, blockchain chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đặt trên nền tảng hạ tầng đủ mạnh, có khả năng xử lý lượng lớn giao dịch và đảm bảo an toàn trong kết nối với các hệ thống hiện hữu, nhất là trong các lĩnh vực nhạy cảm như y tế, thương mại điện tử và dịch vụ công.

Giám sát on-chain – “lá chắn” trước rủi ro lừa đảo và gian lận 

Trong khi các doanh nghiệp hạ tầng nhấn mạnh yếu tố nền tảng, các chuyên gia giám sát rủi ro lại chỉ ra thực tế đáng lo ngại về mức độ gia tăng của hành vi gian lận. Ông Maksym Dragunov, Giám đốc Chính sách và Tư vấn của Crystal Intelligence cho biết, hệ thống của Crystal đang định danh hơn 105.000 địa chỉ ví, giám sát khoảng 11 triệu giao dịch rủi ro và theo dõi hơn 3.800 loại tài sản số. Những con số này phản ánh sự gia tăng dày đặc của các giao dịch đáng ngờ, cho thấy môi trường tài sản số đang biến đổi với nhiều rủi ro khó lường.

Các diễn giả trao đổi thảo luận tại hội thảo.

Ông Dragunov cảnh báo tội phạm blockchain đang ngày càng sử dụng thủ đoạn tinh vi hơn, trong đó phổ biến nhất là “address poisoning” – tạo ví giả có ký tự tương tự ví thật để đánh lừa người chuyển; hay việc lợi dụng cầu nối (bridge) để chuyển tài sản, khiến việc truy vết nguồn gốc trở nên khó khăn.

Với các thủ đoạn này, người dùng rất dễ bị đánh lừa nếu chỉ kiểm tra địa chỉ ví bằng mắt thường. Ông nhấn mạnh, chỉ thông qua hệ thống truy vết on-chain kết hợp phân tích giao dịch theo thời gian thực, cơ chế cảnh báo tự động và danh sách ví an toàn mới có thể bảo vệ người dùng và thị trường trước các rủi ro ngày càng phức tạp.

Từ góc nhìn tổng thể, các chuyên gia cho rằng yêu cầu xây dựng một hệ thống truy vết on-chain mạnh mẽ không chỉ phục vụ mục tiêu an ninh tài sản số mà còn là nền móng phát triển thị trường minh bạch và bền vững. Khi hạ tầng blockchain quốc gia kết hợp với công nghệ giám sát rủi ro hiện đại, Việt Nam sẽ có khả năng chủ động phát hiện bất thường, ngăn chặn gian lận và tạo điều kiện để tài sản số trở thành một phần phát triển quan trọng của nền kinh tế số.

Tuy nhiên, để triển khai đồng bộ và hiệu quả, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về tài sản số, nâng cao tiêu chuẩn bảo vệ dữ liệu cá nhân và đẩy mạnh tuyên truyền giúp người dùng hiểu rõ rủi ro trong giao dịch. Nếu thực hiện tốt các yếu tố này, hệ thống truy vết on-chain sẽ trở thành công cụ then chốt, giúp giảm thiểu rủi ro, tăng niềm tin của người dùng và tạo nền tảng để tài sản số phát triển an toàn, hiện đại và phù hợp xu hướng quốc tế.

Thanh Hiền