Bài 3: Chuyển đổi xanh - cơ hội tái định vị doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu

Tiêu chuẩn xanh mở ra cơ hội cạnh tranh mới

Thực tế cho thấy, các thị trường lớn như EU, Mỹ hay Nhật Bản không chỉ siết chặt yêu cầu về phát thải mà còn ưu tiên các sản phẩm có chứng nhận xanh, minh bạch về nguồn gốc và quy trình sản xuất. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp đáp ứng tốt các tiêu chuẩn ESG sẽ có lợi thế rõ rệt trong việc duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Theo phân tích của các chuyên gia, ESG đang trở thành tiêu chí quan trọng trong quyết định của nhà đầu tư và đối tác quốc tế. Doanh nghiệp có hệ thống quản trị minh bạch, kiểm soát tốt phát thải và tuân thủ tiêu chuẩn bền vững sẽ dễ dàng tiếp cận các chuỗi cung ứng toàn cầu hơn so với doanh nghiệp chưa chuyển đổi.

Không chỉ dừng ở yếu tố thị trường, việc thực hiện ESG còn giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín thương hiệu. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến yếu tố môi trường, sản phẩm “xanh” không chỉ đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn tạo dựng niềm tin và gia tăng giá trị cho doanh nghiệp.

Tiếp cận dòng vốn xanh, cơ hội nhưng không dễ dàng

Một trong những lợi ích rõ ràng của chuyển đổi xanh là khả năng tiếp cận nguồn vốn xanh. Theo các báo cáo và nghiên cứu, các tổ chức tài chính quốc tế đang ngày càng ưu tiên rót vốn vào dự án có yếu tố bền vững.

Tuy nhiên, để tiếp cận được dòng vốn này, doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chí khắt khe về minh bạch dữ liệu và quản trị. Việc xây dựng hệ thống báo cáo ESG theo tiêu chuẩn quốc tế, kiểm kê phát thải khí nhà kính và chứng minh hiệu quả sử dụng năng lượng là những điều kiện gần như bắt buộc.

Theo nhận định của chuyên gia, doanh nghiệp Việt nếu chuẩn hóa được dữ liệu ESG không chỉ có cơ hội tiếp cận vốn với chi phí thấp hơn mà còn nâng cao khả năng chống chịu trước biến động thị trường. Tuy nhiên, như nội dung bài 2 đã đề cập, phần lớn doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc đáp ứng các tiêu chí này, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Điều này cho thấy cơ hội là có thật, nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng đủ điều kiện để nắm bắt.

Tái cấu trúc mô hình sản xuất và kinh doanh

Chuyển đổi xanh không chỉ dừng ở việc đáp ứng tiêu chuẩn mà còn kéo theo yêu cầu tái cấu trúc toàn diện mô hình sản xuất, kinh doanh. Từ sử dụng năng lượng, nguyên liệu đầu vào đến quản lý chất thải và tối ưu hóa chuỗi cung ứng, tất cả đều cần được điều chỉnh theo hướng bền vững.

Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển sang sử dụng năng lượng tái tạo, cải tiến quy trình sản xuất để giảm phát thải và áp dụng các mô hình kinh tế tuần hoàn nhằm giảm lãng phí tài nguyên. Những thay đổi này không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu môi trường mà còn góp phần giảm chi phí vận hành trong dài hạn.

Theo các chuyên gia, việc tối ưu hóa năng lượng và giảm lãng phí có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí sản xuất, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động. Đây chính là lợi ích kép của chuyển đổi xanh: vừa tuân thủ tiêu chuẩn, vừa cải thiện hiệu quả kinh doanh.

Để doanh nghiệp có thể tận dụng cơ hội từ chuyển đổi xanh, vai trò của chính sách và hệ sinh thái hỗ trợ là rất quan trọng. Thời gian qua, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến phát triển bền vững, đặc biệt là trong lĩnh vực thị trường carbon và kiểm kê khí nhà kính.

Các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp về đào tạo, tư vấn và tiếp cận tài chính xanh cũng đang được triển khai. Bên cạnh đó, sự tham gia của các tổ chức quốc tế trong nâng cao năng lực báo cáo ESG và minh bạch dữ liệu đang giúp doanh nghiệp Việt từng bước tiếp cận với các tiêu chuẩn toàn cầu.

Theo đánh giá của các chuyên gia, việc xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ đầy đủ sẽ là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vượt qua rào cản và tận dụng cơ hội từ chuyển đổi xanh.

Không chuyển đổi sẽ bị bỏ lại phía sau

Trong bối cảnh hiện nay, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mang tính tự nguyện. Các tiêu chuẩn môi trường đang dần trở thành điều kiện bắt buộc trong thương mại quốc tế. Do đó, doanh nghiệp chậm thích ứng sẽ đối mặt với nguy cơ mất thị trường, giảm sức cạnh tranh và bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ngược lại, những doanh nghiệp chủ động chuyển đổi, đầu tư vào công nghệ sạch và xây dựng hệ thống quản trị bền vững sẽ có cơ hội vươn lên, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.

Chuyển đổi xanh theo đó đang đặt doanh nghiệp Việt trước một ngã rẽ quan trọng: hoặc chủ động thích ứng để tận dụng cơ hội, hoặc chậm trễ và đối mặt với nguy cơ bị bỏ lại phía sau. Trong một thế giới mà tiêu chuẩn xanh ngày càng trở thành “luật chơi” chung, việc đầu tư vào ESG, minh bạch dữ liệu và tái cấu trúc mô hình kinh doanh không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là chiến lược phát triển dài hạn.

Như nhiều chuyên gia đã nhận định, chuyển đổi xanh không chỉ là câu chuyện môi trường, mà là câu chuyện về năng lực cạnh tranh và tương lai của doanh nghiệp. Và trong cuộc đua này, doanh nghiệp nào đi trước sẽ có cơ hội chiếm lĩnh thị trường và tạo dựng lợi thế bền vững.

Hùng Anh