Bán lẻ truyền thống: Tạp hóa cần đổi cách bán để giữ khách

Tại chuyên đề “Biến động kênh bán lẻ và Ecommerce: Doanh nghiệp nên thích ứng ra sao?” chiều 10/10, ông Chinh Phạm, Trưởng nhóm chuyên gia thị trường của Hội Hàng Việt Nam chất lượng cao và BSA dự báo kênh truyền thống giảm từ khoảng 68% thị trường năm 2026 xuống 60% năm 2030. Trong cùng giai đoạn, bán lẻ hiện đại có thể tăng từ 16% lên 20%, thương mại điện tử từ 13% lên 17%.

“Thương mại điện tử sẽ tăng chậm lại, không nhanh như chúng ta nghĩ”, ông Chinh Phạm nói. Theo ông, sức sống của kênh truyền thống đòi hỏi doanh nghiệp tính đến sự cùng tồn tại của nhiều hình thức mua sắm khi phân bổ nguồn lực.

Trong bức tranh đó, siêu thị mini là mô hình đáng chú ý. Ông dự báo số cửa hàng có thể tăng gấp ba vào năm 2030 so với mức được nêu tại buổi chia sẻ, nhờ đáp ứng nhu cầu mua nhanh thực phẩm và hàng thiết yếu. “Họ đang phục vụ rất là tốt một nhu cầu, đó là mua sắm gấp gáp”, ông chia sẻ. Theo ông, khách thường tập trung tại các cửa hàng này từ sau 17h đến khoảng 21h. Nhu cầu chuẩn bị bữa ăn sau giờ làm giúp điểm bán gần nhà có lợi thế: người mua có thể ghé lấy món đồ còn thiếu mà không cần thực hiện một chuyến mua sắm lớn.

Cuộc cạnh tranh cũng dịch chuyển ra vùng ven, khu vực cận đô thị và nông thôn. Khi mạng lưới mở rộng, nhà cung cấp phải điều chỉnh cách phủ hàng, quản lý tồn kho và chăm sóc điểm bán. Số cửa hàng tăng cần đi cùng khả năng vận hành hiệu quả.

Ông Chinh Phạm, Trưởng nhóm chuyên gia thị trường của Hội Hàng Việt Nam chất lượng cao và BSA. (Ảnh: Kim Thoa)

Ông Chinh Phạm cho rằng mạng lưới này còn tạo điều kiện phát triển bán hàng đa kênh. Doanh nghiệp có thể nhận đơn trực tuyến, giao từ cửa hàng gần nhất, tận dụng hàng tồn kho và nhân sự hiện có để cải thiện tốc độ, chi phí giao nhận.

Tuy nhiên, mở rộng doanh số phải gắn với lợi nhuận. Ông dẫn khảo sát tại một hội thảo trước đó, trong đó khoảng 90% doanh nghiệp tham gia cho biết kinh doanh trên sàn thương mại điện tử đang hòa vốn hoặc thua lỗ. Kết quả không đại diện toàn thị trường, nhưng phản ánh áp lực tài chính của nhóm doanh nghiệp được khảo sát.

“Kênh thương mại điện tử lúc này không phải là kênh mà để chạy doanh số, đó là kênh nhận diện thương hiệu, kênh tạo ra nhu cầu”, ông nhận định. Theo cách tiếp cận này, doanh nghiệp cần xác định rõ vai trò từng kênh để phối hợp phân phối hiệu quả.

Ở góc độ cửa hàng, ông Đinh Công Trí, Giám đốc Chiến lược kinh doanh cấp cao TT Group, nguyên Giám đốc Bán hàng, Giám đốc Trade Marketing Unilever nhìn nhận sự thay đổi sẽ diễn ra ngay trong kênh truyền thống. “GT (kênh bán lẻ truyền thống) sẽ không biến mất. GT sẽ phân hóa và nâng cấp”- ông Đinh Công Trí nhận định.

Trong dự báo riêng cho nhóm hàng chăm sóc nhà cửa, gia dụng, chăm sóc cá nhân và làm đẹp, ông Trí đưa ra tỷ trọng đóng góp giá trị của tiệm tạp hóa nhỏ, gọi là Mom & Pop, giảm từ 38% năm 2022 xuống 18% năm 2030. Mô hình tạp hóa gia đình được nâng cấp tăng từ 18% lên khoảng 20%, còn kênh trực tuyến tăng từ 22% lên 43%.

Ông Đinh Công Trí, Giám đốc Chiến lược kinh doanh cấp cao TT Group, nguyên Giám đốc Bán hàng, Giám đốc Trade Marketing Unilever. (Ảnh: Kim Thoa)

Theo ông Trí, cửa hàng cần được tổ chức theo mục đích mua sắm. Người đi làm trẻ, hộ gia đình nhỏ cần mua nhanh và thanh toán thuận tiện. Người mua chính trong gia đình chú trọng sự tin cậy, giá hợp lý và mua đủ đồ trong một lần. Người lớn tuổi cần tư vấn tận tâm, nguồn gốc hàng hóa rõ ràng. Nhóm Gen Z, khách thu nhập cao quan tâm sản phẩm mới và sự thuận tiện khi kết hợp mua trực tuyến với mua tại cửa hàng.

“Thiết kế cửa hàng xoay quanh nhiệm vụ mua sắm, không chỉ xoay quanh ngành hàng”, ông Trí nhấn mạnh.

Đặt hàng số, thanh toán không tiền mặt và số hóa khuyến mại là những hướng nâng cấp được ông đề xuất. Chủ cửa hàng cũng cần được nhà sản xuất, nhà phân phối hỗ trợ đào tạo để thích nghi với nhu cầu mới. Với doanh nghiệp, ông Trí đề xuất xây dựng mạng lưới điểm bán khu phố có hiệu suất cao, phát huy lợi thế gần nhà và niềm tin của khách. Đây cũng là cơ sở để tạp hóa giữ vị thế khi người mua có thêm nhiều lựa chọn.

Kim Thoa