Cảnh báo hàng hóa kém chất lượng: Làm sao để không chỉ dừng ở thông tin?

Cảnh báo xuất hiện ngày càng nhiều

Thời gian qua, cơ quan chức năng thường xuyên công bố các trường hợp sản phẩm vi phạm quy định chất lượng hoặc an toàn. Ngoài việc công bố thông tin, cơ quan chức năng cũng yêu cầu đình chỉ lưu hành và thu hồi một số mỹ phẩm khi phát hiện chứa hoạt chất không được phép sử dụng, như trường hợp một lô kem dưỡng da bị phát hiện chứa Dexamethason - chất bị cấm trong mỹ phẩm.

Tương tự, trong lĩnh vực thực phẩm bảo vệ sức khỏe, Cục An toàn thực phẩm từng ban hành quyết định thu hồi nhiều lô sản phẩm do vi phạm quy định về công bố sản phẩm hoặc cơ sở sản xuất không có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo yêu cầu thực hành sản xuất tốt (GMP).

Không chỉ trong nước, các cơ quan quản lý cũng theo dõi những cảnh báo quốc tế để thông tin tới người tiêu dùng. Theo Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, một số sản phẩm mỹ phẩm bị thu hồi tại châu Âu do chứa chất, hoạt chất có nguy cơ gây ảnh hưởng tới sức khỏe có thể vẫn xuất hiện tại Việt Nam thông qua hình thức mua hàng xách tay hoặc thương mại điện tử.

Những thông tin này cho thấy hệ thống cảnh báo đang ngày càng được chú trọng, đóng vai trò như “hàng rào thông tin” nhằm bảo vệ người tiêu dùng.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng cảnh báo chỉ là bước đầu tiên trong quá trình kiểm soát rủi ro sản phẩm. Nếu không đi kèm các biện pháp quản lý và giám sát hiệu quả, cảnh báo có thể chưa đạt mục tiêu mong muốn.

Thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm mỹ phẩm, thực phẩm chức năng sau khi bị cảnh báo hoặc thu hồi vẫn có thể tiếp tục lưu thông ở những kênh bán hàng khác như sàn TMĐT Shopee, Lazada... đặc biệt là các hình thức bán hàng không chính thức. Điều này khiến người tiêu dùng khó nhận biết đâu là sản phẩm đã bị cảnh báo.

Điển hình như các sản phẩm Super Detox X3, X7, X1000 của Ngân 98 mặc dù cảnh báo có chứa chất cấm nhưng vẫn được quảng cáo, đăng bán trên sàn thương mại điện tử với tên gọi "Vua giảm cân". Những sản phẩm này được quảng cáo có thể dùng cho người có cơ địa béo "khó cứu", khi sử dụng có thể giảm được 4 - 15kg/hộp uống.

Mặc dù bị cảnh báo nhưng Detox X7 vẫn bán trên sàn TMĐT.

Ngoài ra, không phải người tiêu dùng nào cũng có thói quen theo dõi thông tin từ các cơ quan quản lý. Phần lớn cảnh báo thường đăng tải trên website cơ quan chức năng hoặc trong các văn bản chuyên ngành. Nếu không được truyền tải rộng rãi qua các kênh truyền thông, khả năng tiếp cận của người tiêu dùng sẽ bị hạn chế.

Tăng hiệu quả từ cảnh báo đến hành động

Để cảnh báo sản phẩm phát huy hiệu quả, nhiều ý kiến cho rằng cần tăng cường liên kết giữa các khâu: từ phát hiện rủi ro, công bố thông tin cho tới giám sát việc thu hồi và xử lý sản phẩm.

Trước hết, việc công bố thông tin cảnh báo cần được thực hiện theo cách dễ tiếp cận hơn, chẳng hạn thông qua các nền tảng số, mạng xã hội chính thống, hoặc tạo ứng dụng tra cứu sản phẩm bị cảnh báo, thu hồi. Điều này giúp người tiêu dùng nhanh chóng nhận diện các sản phẩm có nguy cơ.

Bên cạnh đó, cơ chế thu hồi sản phẩm cần được giám sát chặt chẽ. Khi một sản phẩm bị xác định vi phạm, không chỉ dừng ở việc công bố thông tin mà cần theo dõi quá trình thu hồi trên thị trường, đặc biệt ở các kênh phân phối trực tuyến.

Một yếu tố quan trọng khác là trách nhiệm của doanh nghiệp. Trong nhiều quốc gia, việc chủ động thông báo lỗi sản phẩm và thực hiện thu hồi là một phần của văn hóa kinh doanh có trách nhiệm. Khi doanh nghiệp minh bạch và chủ động xử lý rủi ro, niềm tin của người tiêu dùng cũng được củng cố.

Song song với nỗ lực của cơ quan quản lý và doanh nghiệp, vai trò của người tiêu dùng cũng rất quan trọng. Việc lựa chọn sản phẩm nguồn gốc rõ ràng, theo dõi thông tin cảnh báo từ các cơ quan chức năng và tránh mua các sản phẩm trôi nổi là những cách thiết thực để giảm thiểu rủi ro.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng đa dạng, việc phát hiện và cảnh báo sản phẩm kém chất lượng là cần thiết. Tuy nhiên, để những cảnh báo này thực sự phát huy tác dụng, cần một hệ thống quản lý đồng bộ từ phát hiện, công bố thông tin cho đến thu hồi và giám sát thị trường.

Chỉ khi đó, cảnh báo mới không dừng lại ở những dòng thông tin, mà trở thành công cụ hiệu quả để bảo vệ người tiêu dùng và nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường.

An Nguyên