CEN ban hành tiêu chuẩn về thiết kế bao bì nhựa cho mục đích tái chế

Giữa bối cảnh áp lực môi trường ngày càng gia tăng cùng yêu cầu chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn, Ủy ban Tiêu chuẩn hóa châu Âu (CEN) đã chính thức công bố phần đầu tiên của bộ tiêu chuẩn EN 18120-1:2026, tập trung vào thiết kế bao bì nhựa theo hướng có thể tái chế.

Đây được xem là cột mốc quan trọng bởi trước đó, ngành bao bì châu Âu vẫn thiếu một hệ quy chiếu chung, dẫn đến sự rời rạc, thiếu liên kết trong cách đánh giá khả năng tái chế giữa các quốc gia và các chủ thể trong chuỗi giá trị. Sự ra đời của tiêu chuẩn đã thiết lập một bộ định nghĩa, nguyên tắc và yêu cầu tối thiểu mang tính thống nhất, tạo nền tảng chung cho toàn bộ hệ sinh thái từ nhà sản xuất, nhà thiết kế đến các doanh nghiệp tái chế.

EN 18120-1:2026 được xem là công cụ hỗ trợ trực tiếp cho việc triển khai Quy định bao bì và chất thải bao bì (PPWR) của Liên minh châu Âu. Theo lộ trình, các tiêu chí hài hòa về bao bì có thể tái chế sẽ tiếp tục được cụ thể hóa thông qua các văn bản pháp lý thứ cấp trong giai đoạn 2027–2028, trước khi chính thức áp dụng từ năm 2030. Điều này cho thấy một cách tiếp cận mới: tiêu chuẩn hóa đi trước, tạo tiền đề kỹ thuật giúp doanh nghiệp thích ứng dần với các yêu cầu pháp lý trong tương lai, qua đó giảm thiểu rủi ro và chi phí chuyển đổi.

CEN công bố tiêu chuẩn thiết kế bao bì nhằm mục đích có thể tái chế lại các sản phẩm

Một điểm đáng chú ý khác là quá trình xây dựng tiêu chuẩn này có sự tham gia của toàn bộ chuỗi giá trị, đảm bảo tính thực tiễn và khả năng áp dụng cao. Đặc biệt, sáng kiến Circular Economy for Flexible Packaging - Kinh tế tuần hoàn cho sản phẩm nhựa mềm (CEFLEX) đã đóng vai trò quan trọng khi trực tiếp tham gia phát triển các nội dung liên quan đến bao bì polyethylene và polypropylene.

Không chỉ cung cấp cơ sở lý thuyết, CEFLEX còn đóng góp dữ liệu thực nghiệm thông qua chương trình Designing for a Circular Economy - Thiết kế cho nền kinh tế tuần hoàn (D4ACE), với hàng trăm mẫu bao bì và hàng nghìn dữ liệu về phân loại, tái chế cơ học. Chính sự kết hợp giữa tiêu chuẩn hóa và dữ liệu thực tế đã giúp EN 18120 trở thành một công cụ có thể triển khai ngay trong hoạt động sản xuất, thay vì chỉ dừng lại ở mức khuyến nghị.

Trong cấu trúc tổng thể, tiêu chuẩn EN 18120 và chương trình D4ACE có mối quan hệ bổ trợ rõ ràng. Nếu như EN 18120 đóng vai trò thiết lập khung kỹ thuật, các thuật ngữ và yêu cầu tối thiểu, thì D4ACE lại là công cụ vận hành, giúp doanh nghiệp hiểu rõ cách các thiết kế bao bì hoạt động trong thực tế hệ thống phân loại và tái chế.

Sự kết hợp này giúp thu hẹp khoảng cách giữa thiết kế và thực tiễn – một trong những vấn đề lớn nhất của ngành bao bì hiện nay. Qua đó, tiêu chuẩn không chỉ trả lời câu hỏi liệu bao bì có thể tái chế hay không, mà còn làm rõ hiệu quả tái chế của nó trong hệ thống thực tế.

Việc ban hành EN 18120-1:2026 được dự báo sẽ tạo ra những tác động sâu rộng đối với ngành công nghiệp bao bì. Tiêu chuẩn này góp phần chuẩn hóa thiết kế, giảm sự khác biệt giữa các thị trường quốc gia, đồng thời nâng cao tính minh bạch để cả doanh nghiệp và người tiêu dùng hiểu rõ hơn về khả năng tái chế của sản phẩm.

Bên cạnh đó, nó cũng thúc đẩy đổi mới sáng tạo khi buộc các nhà sản xuất phải tối ưu vật liệu và cấu trúc bao bì, phù hợp với yêu cầu tái chế. Quan trọng hơn, tiêu chuẩn còn giúp giảm bớt sự bất định về mặt kỹ thuật, đang được xem là một rào cản lớn đối với các quyết định đầu tư vào giải pháp bao bì bền vững.

Sự ra đời của EN 18120-1:2026 không chỉ đơn thuần là một bước tiến trong lĩnh vực tiêu chuẩn hóa, mà còn phản ánh một cách tiếp cận mới của châu Âu trong quản trị môi trường và phát triển bền vững. Khi tiêu chuẩn trở thành nền tảng cho chính sách, quá trình chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn sẽ diễn ra một cách có hệ thống, đồng bộ và hiệu quả hơn. Trong bối cảnh toàn cầu đang tìm kiếm các giải pháp bền vững, bộ tiêu chuẩn này nhiều khả năng sẽ trở thành hình mẫu tham chiếu, góp phần định hình lại cách thức thiết kế, sản xuất và tái chế bao bì nhựa trong những năm tới.

 Bảo Linh