CEN/TS 18272-1: Đặt nền tảng tiêu chuẩn cho kinh tế tuần hoàn ngành dệt may châu Âu

Ủy ban Tiêu chuẩn hóa châu Âu (CEN) vừa công bố CEN/TS 18272-1 – Dệt may – Kinh tế tuần hoàn cho sản phẩm dệt may – Phần 1: Nguyên tắc chung và hướng dẫn. Đây là tài liệu đầu tiên trong chương trình tiêu chuẩn hóa rộng hơn của châu Âu về dệt may tuần hoàn, tạo nền tảng chung để các bên trong chuỗi giá trị hiểu và áp dụng thống nhất các nguyên tắc kinh tế tuần hoàn.

Khác với một tiêu chuẩn đưa ra hàng loạt yêu cầu bắt buộc về kỹ thuật, CEN/TS 18272-1 chủ yếu đóng vai trò tài liệu hướng dẫn và tham chiếu chung. Tài liệu tập hợp trong một khuôn khổ thống nhất các nguyên tắc, thuật ngữ và hướng dẫn liên quan đến kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực dệt may. Cách tiếp cận này nhằm hạn chế tình trạng mỗi doanh nghiệp, nhà cung cấp hoặc tổ chức hiểu và triển khai khái niệm “tuần hoàn” theo những cách khác nhau.

Tiêu chuẩn này tập hợp các nguyên tắc, thuật ngữ và hướng dẫn chính, giúp các bên liên quan phát triển sự hiểu biết chung về tính tuần hoàn trong ngành dệt may.

Tạo “ngôn ngữ chung” cho dệt may tuần hoàn

Theo CEN-CENELEC, CEN/TS 18272-1 đề cập đến nhiều nội dung nền tảng, bao gồm mối quan hệ giữa sản phẩm dệt may với kinh tế tuần hoàn; các chiến lược tuần hoàn; chu trình kỹ thuật và chu trình sinh học; hệ thống thuật ngữ cũng như vai trò của việc lựa chọn vật liệu trong suốt vòng đời sản phẩm.

Điểm đáng chú ý nằm ở cách tiếp cận theo vòng đời. Trong mô hình kinh tế tuần hoàn, câu chuyện của một sản phẩm dệt may không kết thúc khi sản phẩm được bán ra hoặc khi người tiêu dùng không còn sử dụng. Việc lựa chọn vật liệu, thiết kế sản phẩm, thời gian sử dụng, khả năng sửa chữa, tái sử dụng và tái chế đều cần được xem xét trong một chuỗi liên kết.

Vì vậy, ý nghĩa quan trọng của CEN/TS 18272-1 không nằm ở việc bổ sung thêm một lớp yêu cầu kỹ thuật, mà ở việc tạo ra điểm tham chiếu thống nhất cho các tổ chức trong chuỗi giá trị dệt may châu Âu. Khi các bên cùng sử dụng chung khái niệm và nguyên tắc, việc trao đổi thông tin, phối hợp và xây dựng các giải pháp tuần hoàn có thể được triển khai nhất quán hơn.

Mở đường cho một hệ thống tiêu chuẩn dệt may tuần hoàn

CEN/TS 18272-1 mới chỉ là bước khởi đầu. Tài liệu được xây dựng trong khuôn khổ CEN/TC 248/WG 39, nhóm công tác đang phát triển một chương trình tiêu chuẩn hóa rộng hơn về dệt may tuần hoàn.

Các tài liệu kỹ thuật tiếp theo đang được xây dựng sẽ đi sâu vào những vấn đề như thiết kế tuần hoàn; sử dụng vật liệu đầu vào không nguyên sinh; thu gom, xử lý, phân loại và lưu trữ hàng dệt may; cùng các yêu cầu tối thiểu về độ bền. CEN/TS 18272-1 vì thế đóng vai trò nền móng, giúp các tài liệu tiếp theo được phát triển trên cùng một hệ thống khái niệm và nguyên tắc.

Cách tiếp cận này cho thấy quá trình chuyển đổi tuần hoàn của ngành dệt may không thể chỉ tập trung vào khâu tái chế cuối vòng đời. Muốn hình thành một hệ thống thực sự tuần hoàn, các yếu tố từ nguyên liệu, thiết kế, sản xuất, sử dụng đến thu gom và xử lý sau sử dụng cần được đặt trong cùng một tổng thể.

Đặc biệt, độ bền và thiết kế tuần hoàn được xem là những mắt xích quan trọng. Một sản phẩm có tuổi thọ dài hơn, thuận lợi cho sửa chữa, tái sử dụng hoặc tái chế sẽ góp phần kéo dài vòng đời vật liệu và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Hỗ trợ chính sách thiết kế sinh thái của EU

Sự ra đời của CEN/TS 18272-1 cũng gắn với những thay đổi chính sách đang diễn ra tại châu Âu. Theo CEN-CENELEC, tài liệu góp phần hỗ trợ các chính sách hiện hành của châu Âu, trong đó có Quy định về thiết kế sinh thái cho sản phẩm bền vững (ESPR).

Trong bối cảnh đó, tiêu chuẩn hóa trở thành một công cụ quan trọng để chuyển những mục tiêu lớn về kinh tế tuần hoàn thành cách hiểu và phương pháp triển khai thống nhất trong thực tế. Với ngành dệt may có chuỗi cung ứng trải rộng qua nhiều quốc gia và nhiều công đoạn sản xuất, sự thống nhất này đặc biệt cần thiết.

Đối với doanh nghiệp, CEN/TS 18272-1 tạo ra một khuôn khổ chung giúp cải thiện giao tiếp và phối hợp giữa các mắt xích trong chuỗi giá trị. CEN-CENELEC cho rằng việc hình thành cách hiểu thống nhất về các nguyên tắc kinh tế tuần hoàn có thể hỗ trợ hợp tác hiệu quả hơn giữa các bên, góp phần tạo sân chơi bình đẳng và thuận lợi hóa thương mại trên thị trường châu Âu. Sự ra đời của CEN/TS 18272-1 cũng gắn với những thay đổi chính sách đang diễn ra tại châu Âu. Theo CEN-CENELEC, tài liệu góp phần hỗ trợ các chính sách hiện hành của châu Âu, trong đó có Quy định về thiết kế sinh thái cho sản phẩm bền vững (ESPR).

Có thể nói, CEN/TS 18272-1 đặt nền tảng cho một khuôn khổ thống nhất về dệt may tuần hoàn tại châu Âu, làm cơ sở phát triển các tiêu chuẩn tiếp theo về độ bền, thiết kế, tái sử dụng và tái chế. Qua đó, ngành dệt may được định hướng chuyển từ xử lý chất thải cuối vòng đời sang chủ động tính đến tuổi thọ sản phẩm, hiệu quả sử dụng tài nguyên và khả năng tái chế ngay từ khâu thiết kế. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp và các bên liên quan hướng tới những sản phẩm bền hơn, sử dụng tài nguyên hiệu quả và phù hợp với mục tiêu kinh tế tuần hoàn của châu Âu.

Bảo Linh