Chuyển đổi số đi vào “lõi” sản xuất để doanh nghiệp nâng cao năng suất

Theo Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), tính đến tháng 10/2025, Việt Nam có khoảng 75.000 doanh nghiệp công nghệ số; 92% doanh nghiệp đã bắt đầu ứng dụng công nghệ số và hơn 50% duy trì sử dụng sau giai đoạn thử nghiệm. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã chủ động đầu tư vào các công nghệ cốt lõi như trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây, blockchain và tự động hóa, qua đó nâng cao năng lực công nghệ, cải thiện hiệu quả hoạt động và mở rộng cơ hội kinh doanh. Tuy nhiên, bức tranh chuyển đổi số vẫn chưa đồng đều giữa các nhóm doanh nghiệp, ngành nghề; trong đó, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa còn gặp khó khăn trong tiếp cận giải pháp phù hợp để tạo đột phá.

Tự động hóa và trí tuệ nhân tạo được đưa trực tiếp vào dây chuyền sản xuất, giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, giảm phụ thuộc lao động thủ công và tối ưu chi phí vận hành.

Một điển hình tiêu biểu cho chuyển đổi số gắn với mục tiêu tăng trưởng bền vững là Công ty CP Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR). Với doanh nghiệp này, chuyển đổi số không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả quản trị nội bộ mà còn là lời giải cho bài toán duy trì công suất cao, kiểm soát rủi ro và thích ứng linh hoạt trước những cú sốc của thị trường năng lượng. Ông Nguyễn Việt Thắng - Phó Bí thư Đảng ủy, Tổng Giám đốc BSR cho biết, trong 5 năm qua, công nghệ đã có bước tiến vượt bậc, AI trở thành tâm điểm đổi mới của mọi doanh nghiệp. Trên tinh thần đó, BSR đang tích cực thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng AI vào sản xuất kinh doanh để hoàn thành nhiệm vụ Chính phủ và Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia (Petrovietnam) giao phó.

Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị và các chương trình hành động của Chính phủ, Petrovietnam và Đảng ủy BSR, chuyển đổi số tại BSR được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, gắn chặt với mục tiêu sản xuất kinh doanh, thay vì triển khai rời rạc hay mang tính phong trào. Điểm nổi bật trong chiến lược này là tư duy “lấy vận hành làm trung tâm”. Thay vì chỉ số hóa các hoạt động hành chính hay quản trị bề nổi, BSR tập trung đưa công nghệ số vào “lõi” của hoạt động sản xuất, nơi quyết định hiệu quả và độ tin cậy của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất.

Tại Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, các hệ thống dữ liệu vận hành, dữ liệu thiết bị và dữ liệu năng lượng được tích hợp, kết nối theo thời gian thực, tạo nền tảng cho việc ứng dụng Big Data, AI và Digital Twin. Nhờ đó, công tác giám sát và điều hành sản xuất không còn phụ thuộc hoàn toàn vào phản ứng sau sự cố, mà từng bước chuyển sang mô hình dự báo, cảnh báo sớm và tối ưu chủ động. Thực tế vận hành năm 2025 cho thấy, các chỉ số kỹ thuật của nhà máy đạt mức cao, độ sẵn sàng thiết bị cải thiện so với năm 2024, chỉ số cường độ năng lượng tiệm cận các chuẩn tiên tiến. Những kết quả này phản ánh rõ vai trò của chuyển đổi số trong việc nâng cao độ ổn định, giảm tổn thất và tối ưu chi phí sản xuất.

Không chỉ các doanh nghiệp lớn, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng đang từng bước chuyển mình nhờ đổi mới công nghệ. Công ty trách nhiệm hữu hạn Cơ khí Hùng Thảo, đơn vị chuyên sản xuất xe rùa và dụng cụ phục vụ nông nghiệp. Từ một cơ sở sản xuất nhỏ, năm 2018, ông Trần Văn Hùng quyết định thành lập doanh nghiệp và mở rộng quy mô. Xác định chất lượng sản phẩm là yếu tố then chốt, Công ty đã mạnh dạn đầu tư hệ thống máy móc, thiết bị hiện đại để thay thế dây chuyền cũ.

Từ năm 2024, dây chuyền sơn tĩnh điện tự động được đưa vào vận hành, cho phép treo sản phẩm thô, tự động sơn và hoàn thiện trong một quy trình khép kín. Mỗi giờ, dây chuyền cho ra khoảng 100 sản phẩm, giúp tăng sản lượng khoảng 50%, trong khi số lao động trực tiếp giảm tới 70% so với trước. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng đầu tư dây chuyền uốn và đóng gói tự động, góp phần giảm khoảng 50% nhân công ở các khâu này. Hiện nay, Công ty duy trì việc làm ổn định cho khoảng 60 lao động; sản phẩm không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn xuất khẩu sang các thị trường như Úc, Ba Lan, New Zealand. Hiệu quả từ đầu tư công nghệ đã giúp doanh nghiệp từng bước khẳng định thương hiệu và vị thế trên thị trường. Theo ông Trần Văn Hùng, chuyển đổi số và đổi mới khoa học công nghệ là tất yếu; nếu không thực hiện, doanh nghiệp sẽ đứng ngoài sự thay đổi của đời sống kinh tế – xã hội.

Ở tầm vĩ mô, Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định chuyển đổi số quốc gia là một trong ba đột phá chiến lược bên cạnh khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Từ định hướng này, chuyển đổi số không chỉ là xu thế công nghệ mà đã trở thành động lực cốt lõi giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên kinh tế số. Để thúc đẩy quá trình này, nhất là với doanh nghiệp vừa và nhỏ, Cục Chuyển đổi số quốc gia cho biết đang xây dựng Đề án chuyển đổi số cho doanh nghiệp giai đoạn 2026–2030.

Đề án tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã và hộ kinh doanh, hướng tới hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số sâu rộng trong các ngành, lĩnh vực, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Một mục tiêu quan trọng của Đề án là giúp doanh nghiệp chuyển đổi số thực chất, hiệu quả, phấn đấu tăng tối thiểu 15% năng suất lao động tại các quy trình được số hóa.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, nhiều ý kiến cho rằng Nhà nước và các bộ, ngành cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách để thúc đẩy chuyển đổi số, khuyến khích ứng dụng AI nhằm gia tăng năng suất, bắt kịp xu hướng mới. Đồng thời, cần đẩy mạnh truyền thông, tạo động lực để các nền tảng Make in Vietnam đóng góp mạnh mẽ hơn cho tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Đơn cử, nhằm đẩy nhanh chuyển đổi số trong doanh nghiệp, Misa đang tập trung triển khai hướng tiếp cận Agentic AI với mô hình “Agentic Enterprise” – doanh nghiệp có khả năng tự vận hành 24/7, trong đó các giải pháp AI có thể tự động thực hiện tác vụ, đưa ra gợi ý thông minh và hỗ trợ người dùng ra quyết định nhanh chóng.

Thực tiễn cho thấy, khi chuyển đổi số được triển khai bài bản, gắn với mục tiêu sản xuất kinh doanh và lấy hiệu quả làm thước đo, doanh nghiệp có thể tạo ra bước nhảy vọt về năng suất và chất lượng. Đây chính là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam bứt phá, nâng cao sức cạnh tranh và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Duy Trinh - Thành Long