Chuyển đổi xanh trở thành bài toán sống còn của doanh nghiệp Miền Trung – Tây Nguyên

Tại Hội nghị Doanh nghiệp khu vực Miền Trung – Tây Nguyên năm 2026 với chủ đề “Doanh nghiệp Miền Trung – Tây Nguyên trước biến động kinh tế thế giới và xu hướng chuyển đổi xanh”, nhiều ý kiến cho rằng, chuyển đổi xanh hiện không còn là xu hướng mang tính khuyến khích mà đang trở thành yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp duy trì khả năng cạnh tranh và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông Nguyễn Tiến Quang- Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chi nhánh Miền Trung – Tây Nguyên (VCCI Miền Trung – Tây Nguyên) nhận định, tốc độ thay đổi của thế giới đang diễn ra nhanh hơn bao giờ hết. Những biến động về địa chính trị, cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn, áp lực lạm phát, tỷ giá, năng lượng cùng yêu cầu chuyển đổi xanh đang tạo ra một môi trường kinh doanh hoàn toàn khác trước đây.

Hội nghị Doanh nghiệp khu vực Miền Trung – Tây Nguyên năm 2026 tổ chức tại TP Đà Nẵng ngày 29/5.

Theo ông Quang, trong bối cảnh mới, doanh nghiệp không còn cạnh tranh đơn thuần bằng giá thành hay quy mô mà phải cạnh tranh bằng năng lực thích ứng, tốc độ đổi mới và khả năng thực hiện chuyển đổi xanh.

“Đây là thách thức rất lớn, nhưng cũng chính là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tái cấu trúc, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu”, ông Quang nhấn mạnh.

Điều đáng chú ý là áp lực chuyển đổi hiện nay không chỉ đến từ thị trường quốc tế mà còn xuất phát từ yêu cầu tồn tại của chính doanh nghiệp. Sau nhiều giai đoạn khó khăn, cộng đồng doanh nghiệp đang dần thay đổi tư duy phát triển, chuyển từ mục tiêu “tồn tại” sang thích ứng dài hạn.

Theo Giám đốc VCCI Miền Trung – Tây Nguyên, một tín hiệu tích cực là nhiều doanh nghiệp hiện đã quan tâm nhiều hơn đến chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, quản trị rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn thay vì chỉ tập trung vào bài toán trước mắt.

“Điều chúng tôi cảm nhận rõ nhất là tinh thần doanh nhân vẫn rất mạnh mẽ. Dù còn nhiều áp lực, cộng đồng doanh nghiệp vẫn giữ được khát vọng đầu tư, khát vọng phát triển và niềm tin vào triển vọng dài hạn của đất nước. Đó là nền tảng rất quan trọng để phục hồi tăng trưởng trong thời gian tới”, ông Nguyễn Tiến Quang khẳng định.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp khu vực Miền Trung – Tây Nguyên vẫn đối mặt với nhiều rào cản. Phần lớn doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa, năng lực chống chịu còn hạn chế, khó tiếp cận vốn, công nghệ xanh và nguồn nhân lực chất lượng cao. Không ít doanh nghiệp cũng thiếu thông tin về các tiêu chuẩn môi trường mới hoặc chưa xây dựng được lộ trình đáp ứng yêu cầu từ thị trường quốc tế.

Theo các chuyên gia, đây là nguy cơ lớn trong bối cảnh các quốc gia nhập khẩu ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn phát triển bền vững, phát thải carbon và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Những cơ chế như thuế carbon hay Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu (CBAM) đang tạo áp lực rất lớn lên doanh nghiệp xuất khẩu.

Ông Nguyễn Tiến Quang cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, cộng đồng doanh nghiệp cần hơn bao giờ hết sự kết nối, chia sẻ và đồng hành, đặc biệt trong vấn đề chuyển đổi xanh. Bởi lẽ, chuyển đổi xanh không còn là câu chuyện của tương lai mà là yêu cầu của hiện tại, là “giấy thông hành” để doanh nghiệp tham gia thị trường toàn cầu và vượt qua các rào cản kỹ thuật mới.

“Một điều cần lưu ý rằng, doanh nghiệp đi chậm trong chuyển đổi xanh sẽ mất lợi thế cạnh tranh và ngược lại những doanh nghiệp đi trước, tiên phong sẽ mở ra cơ hội rất lớn. Khó khăn chưa bao giờ là điều xa lạ với doanh nghiệp Việt Nam, nhưng chính trong khó khăn, bản lĩnh doanh nhân Việt Nam luôn được khẳng định”, ông Quang nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, bà Trần Thị Lan Anh, Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng thế giới đang bước vào giai đoạn biến động sâu sắc và khó dự báo hơn bao giờ hết. Cạnh tranh chiến lược, xu hướng bảo hộ thương mại, biến động năng lượng và đứt gãy chuỗi cung ứng đang tạo ra áp lực lớn đối với doanh nghiệp.

“Trong bối cảnh đó, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế carbon thấp và thực hành ESG không còn là xu hướng mang tính khuyến khích mà đang trở thành yêu cầu tất yếu để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu”, bà Trần Thị Lan Anh nói.

Theo Tổng Thư ký VCCI, Miền Trung – Tây Nguyên hiện có nhiều lợi thế chiến lược về logistics, kinh tế biển, du lịch, nông nghiệp và năng lượng tái tạo. Đây cũng là khu vực giàu tiềm năng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và các ngành công nghiệp bền vững.

Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy phát triển và tập trung vào ba định hướng trọng tâm. Thứ nhất là nâng cao năng lực thích ứng và quản trị rủi ro thông qua đa dạng hóa thị trường, chuỗi cung ứng và tăng cường năng lực quản trị tài chính, dữ liệu, chuyển đổi số.

Thứ hai là xem chuyển đổi xanh như động lực tăng trưởng mới. Theo bà Trần Thị Lan Anh, đầu tư vào công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và minh bạch quản trị không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu quốc tế mà còn tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trong dài hạn.

Thứ ba là thúc đẩy liên kết và hợp tác đa phương giữa doanh nghiệp với chính quyền, tổ chức quốc tế, cơ sở đào tạo và các định chế tài chính nhằm hình thành hệ sinh thái hỗ trợ chuyển đổi xanh.

“VCCI cam kết tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp thông qua việc thúc đẩy hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực cạnh tranh, hỗ trợ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tăng cường kết nối với các đối tác trong nước, quốc tế”, bà Trần Thị Lan Anh khẳng định.

Ở góc độ địa phương, ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng cho biết thành phố đang xác định phát triển xanh và bền vững là định hướng xuyên suốt trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

Theo ông Bửu, thời gian qua Đà Nẵng đã triển khai nhiều giải pháp nhằm cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, khuyến khích phát triển năng lượng sạch, logistics xanh, kinh tế tuần hoàn và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng.

“Đà Nẵng luôn nỗ lực cùng cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư vì một môi trường kinh doanh thuận lợi, vì sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp, vì sự phát triển của thành phố. Thành công của cộng đồng doanh nghiệp cũng là thành công của thành phố”, ông Hồ Quang Bửu chia sẻ.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn, chuyển đổi xanh đang trở thành cuộc sàng lọc mới đối với doanh nghiệp. Những doanh nghiệp thích ứng nhanh sẽ có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, trong khi sự chậm trễ có thể khiến doanh nghiệp đánh mất lợi thế cạnh tranh ngay trên chính thị trường của mình.

 Hiền Anh