Đánh giá thực trạng chất lượng và ghi nhãn hàng hóa khu vực Đông Bắc Bộ

Dựa trên dữ liệu thu thập tại hiện trường, việc tuân thủ Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP được ghi nhận như sau:

Đối với nhóm thiết bị điện - điện tử: Tại các chuỗi phân phối lớn và cửa hàng điện máy tại cả 4 tỉnh, tỷ lệ tuân thủ ghi nhãn ở mức cao. Các sản phẩm như nồi cơm điện, ấm siêu tốc, quạt điện đều hiển thị đầy đủ thông số kỹ thuật (công suất, điện áp, tần số), xuất xứ và gắn dấu hợp quy (CR) theo QCVN 4:2009/BKHCN và QCVN 9:2012/BKHCN. Đặc biệt, các cảnh báo an toàn và hướng dẫn sử dụng tiếng Việt được cung cấp đồng bộ. 

Đối với nhóm đồ chơi trẻ em: Đây là nhóm hàng có độ rủi ro cao về tuân thủ. Mặc dù các thương hiệu uy tín đảm bảo các yêu cầu của QCVN 3:2019/BKHCN, song thị trường vẫn tồn tại các sản phẩm nhập khẩu không rõ nguồn gốc. Các lỗi vi phạm điển hình được ghi nhận bao gồm: thiếu tem nhãn phụ tiếng Việt, không gắn dấu CR và thiếu cảnh báo an toàn cơ lý/hóa học. Tại một số cơ sở ở Quảng Ninh, tình trạng nhãn mác bị mờ, rách hoặc bong tróc trong quá trình trưng bày cũng đã được ghi nhận.

Đối với nhóm Vàng trang sức và Xăng dầu: Mức độ minh bạch thông tin của nhóm này được đánh giá tốt. Tại các cửa hàng xăng dầu, thông tin về chủng loại (RON 95, E5, DO), tiêu chuẩn áp dụng được niêm yết trực tiếp trên trụ bơm. Đối với vàng trang sức, các đơn vị kinh doanh tại Quảng Ninh và Lạng Sơn đã thực hiện niêm yết hàm lượng vàng (theo ký hiệu quốc tế), trọng lượng và số kiểm định đúng quy định.

Để đánh giá chất lượng thực tế, đoàn khảo sát đã lấy mẫu ngẫu nhiên và thực hiện gửi mẫu thử nghiệm các chỉ tiêu theo công bố của nhà sản xuất theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Tại Bắc Giang (tên tỉnh cũ nay là Bắc Ninh): Kết quả phân tích 10 mẫu hàng hóa cho thấy:

Xăng dầu (6/6 mẫu đạt): Các mẫu xăng E5 RON 95-III, RON 92-II và Dầu Diesel đều có chỉ số Octan, hàm lượng lưu huỳnh và kim loại nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 01:2022/BKHCN.

Nước sạch (3/3 mẫu đạt): Đạt chuẩn QCVN 01-1:2024/BYT về các chỉ tiêu hóa lý (Asen, Chì, Clo dư) và vi sinh.

Vàng trang sức (1/1 mẫu không đạt): Phát hiện sai số về hàm lượng vàng. Mẫu kiểm tra có hàm lượng thực tế là 41,3% có dấu hiệu hàm lượng thấp hơn mức công bố 41,6% theo công bố của nhà sản xuất.

Tại Phú Thọ: Đoàn đã tiến hành lấy mẫu và thử nghiệm các thiết bị điện gia dụng gồm: Nồi cơm điện (Elmich), Nồi điện (Lock&Lock), Bếp nướng điện (Coex) và Nồi chiên không dầu (Coex).

Kết quả thử nghiệm cho thấy 100% mẫu thử nghiệm Đạt yêu cầu về các thông số kỹ thuật theo QCVN 4:2009/BKHCN và sửa đổi 1:2016 QCVN 4:2009/BKHCN và QCVN 9:2012/BKHCN và Sửa đổi 1:2018 QCVN 9:2012/BKHCN

Qua khảo sát hiện trường kho bãi và khu vực trưng bày tại 4 tỉnh, điều kiện bảo quản cơ bản đáp ứng yêu cầu kỹ thuật:

Cơ sở vật chất: Hàng hóa được bố trí trên kệ, pallet, tách biệt với nền kho, tránh ẩm mốc. Khu vực lưu kho có mái che, đảm bảo tránh tác động trực tiếp của thời tiết.

Kiểm soát môi trường: Nhiệt độ và độ ẩm tại khu vực bảo quản phù hợp khuyến cáo của nhà sản xuất, đặc biệt với hàng điện tử và đồ chơi.

Phòng ngừa rủi ro: Các cơ sở đã bước đầu triển khai biện pháp chống côn trùng, gặm nhấm, tuy nhiên tại một số kho hàng ở Bắc Giang vẫn cần bổ sung thêm biển báo và hướng dẫn quy trình bảo quản chi tiết hơn.

Kết quả đợt khảo sát năm 2025 tại khu vực Đông Bắc Bộ cho thấy sự chuyển biến tích cực trong việc áp dụng và tuân thủ hệ thống tiêu chuẩn đo lường chất lượng, đặc biệt ở khối doanh nghiệp lớn và các mặt hàng kinh doanh có điều kiện (xăng dầu, điện). Tuy nhiên, có dấu hiệu sai số về hàm lượng vàng (tại Bắc Giang) và tình trạng hàng đồ chơi thiếu chuẩn hóa (tại Phú Thọ, Bắc Giang) cho thấy cần tăng cường trong quản lý chất lượng ở phân khúc thị trường bán lẻ và hàng nhập khẩu tiểu ngạch. Để thúc đẩy về dán nhãn sản phẩm hàng hoá và chất lượng sản phẩm, cần thúc đẩy một số hoạt động như:

Tăng cường tần suất lấy mẫu thử nghiệm định kỳ: Đặc biệt với nhóm hàng vàng trang sức và đồ chơi trẻ em để kiểm soát sai số đo lường và an toàn hóa chất.

Chuẩn hóa công tác hướng dẫn doanh nghiệp: Tổ chức tập huấn, cung cấp tài liệu kỹ thuật chi tiết về ghi nhãn và quy trình bảo quản chuẩn.

Xử lý vi phạm: Kiên quyết xử lý các trường hợp hàng hóa không rõ nguồn gốc, không gắn dấu CR để làm sạch môi trường kinh doanh.

Thạc sĩ Vũ Việt Linh, Đào Mạnh Dũng