Đáp ứng tiêu chuẩn xanh, nâng cao sức cạnh tranh doanh nghiệp

Các yêu cầu về môi trường, phát thải, sử dụng tài nguyên và truy xuất nguồn gốc đang ngày càng trở thành một phần trong tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp của nhiều thị trường trên thế giới. Với doanh nghiệp, đáp ứng tiêu chuẩn xanh vì thế không chỉ là yêu cầu để hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu mà đang trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì thị trường, tham gia chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đáp ứng tiêu chuẩn xanh trở thành yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì thị trường và nâng cao sức cạnh tranh doanh nghiệp. (Ảnh minh họa)

Xét về mặt lợi ích, giới chuyên gia cho rằng, trước hết, đáp ứng tiêu chuẩn xanh giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng tiếp cận thị trường và chuỗi cung ứng. Nhiều đối tác quốc tế ngày càng quan tâm đến nguồn gốc nguyên liệu, điều kiện sản xuất, mức tiêu thụ năng lượng, phát thải và tác động môi trường của sản phẩm. Khi yêu cầu xanh được đưa vào tiêu chí mua hàng, doanh nghiệp có hệ thống quản lý, dữ liệu và khả năng chứng minh mức độ đáp ứng sẽ chủ động hơn trong quan hệ với khách hàng.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với doanh nghiệp xuất khẩu. Nếu chỉ tập trung đáp ứng yêu cầu về chất lượng và giá thành mà chưa chuẩn bị năng lực về môi trường, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn khi thị trường hoặc khách hàng bổ sung các tiêu chí mới. Ngược lại, việc chuẩn hóa sớm các quy trình và dữ liệu giúp doanh nghiệp giảm nguy cơ bị động, đồng thời tạo nền tảng để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Thứ hai, tiêu chuẩn xanh thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Để đáp ứng các yêu cầu về môi trường, doanh nghiệp phải kiểm soát tốt hơn lượng điện, nước, nhiên liệu, nguyên vật liệu và chất thải trong quá trình sản xuất. Quá trình này buộc doanh nghiệp nhìn lại từng công đoạn, xác định nơi phát sinh lãng phí và tìm giải pháp cải tiến.

Chẳng hạn, việc theo dõi mức tiêu thụ năng lượng có thể giúp doanh nghiệp phát hiện thiết bị hoạt động kém hiệu quả; kiểm soát nguyên vật liệu giúp hạn chế hao hụt và phế phẩm; quản lý chất thải tốt hơn có thể giảm chi phí xử lý. Khi các nguồn lực được sử dụng tiết kiệm hơn, chi phí sản xuất có thể được kiểm soát, đồng thời hiệu quả vận hành được cải thiện.

Theo nghĩa này, tiêu chuẩn xanh không chỉ đặt thêm yêu cầu cho doanh nghiệp mà còn tạo ra một cơ chế để doanh nghiệp nhận diện những điểm yếu trong quá trình sản xuất.

Thứ ba, đáp ứng tiêu chuẩn xanh góp phần nâng cao chất lượng quản trị và thúc đẩy cải tiến sản xuất. Việc thực hiện các yêu cầu về môi trường và truy xuất nguồn gốc đòi hỏi doanh nghiệp phải có dữ liệu đáng tin cậy, quy trình rõ ràng và trách nhiệm được phân định cụ thể. Từ đó, phương thức quản trị dựa trên kinh nghiệm từng bước chuyển sang quản trị dựa trên tiêu chuẩn và dữ liệu.

Khi dữ liệu về nguyên liệu, năng lượng, phát thải và quá trình sản xuất được thu thập, số hóa và theo dõi thường xuyên, doanh nghiệp có thêm cơ sở để đánh giá hiệu quả và đưa ra quyết định. Những yêu cầu về môi trường vì vậy có thể trở thành động lực thúc đẩy ứng dụng công nghệ, chuẩn hóa quy trình và nâng cao năng lực của người lao động.

Quan trọng hơn, đáp ứng tiêu chuẩn xanh cần được nhìn nhận như một quá trình cải tiến liên tục thay vì nhiệm vụ chỉ thực hiện để vượt qua một yêu cầu của thị trường. Khi doanh nghiệp chuyển từ tư duy “đáp ứng để duy trì thị trường” sang “đáp ứng để cải tiến hoạt động”, các yêu cầu xanh có thể tạo ra giá trị kép: vừa củng cố khả năng cạnh tranh, vừa giúp sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao năng suất.

Trong quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế, năng lực đáp ứng tiêu chuẩn xanh sẽ ngày càng trở thành một bộ phận của năng lực cạnh tranh doanh nghiệp. Chuẩn bị sớm, quản lý tốt dữ liệu và gắn tiêu chuẩn với cải tiến quy trình sẽ giúp doanh nghiệp thích ứng với yêu cầu mới của thị trường, đồng thời tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn.

Hoàng Bách