Định hình truyền thông KHCN trong kỷ nguyên số: Từ lan tỏa thông tin đến kiến tạo giá trị phát triển

Công tác truyền thông giữ vai trò then chốt

Trong tiến trình phát triển dựa trên tri thức và công nghệ, truyền thông ngày càng khẳng định vai trò là “hạ tầng mềm” có tác động trực tiếp tới hiệu quả thực thi chính sách.

Hội nghị tập huấn về truyền thông khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) do Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức ngày 24/4/2026 tại Lạng Sơn không chỉ là hoạt động chuyên môn mà còn là diễn đàn chính sách, nơi các nhà quản lý, chuyên gia và cơ quan báo chí cùng nhìn nhận lại vị trí của truyền thông trong hệ sinh thái phát triển.

Hội nghị cũng được tổ chức nhằm chuẩn hóa đội ngũ làm công tác truyền thông, đáp ứng yêu cầu truyền tải thông tin KH&CN trong tình hình mới.

Tham dự Hội nghị có ông Đoàn Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn; Lãnh đạo và đầu mối phụ trách công tác truyền thông Sở KH&CN các tỉnh: Lạng Sơn, Quảng Ninh, Phú Thọ, Thái Nguyên; Cán bộ đầu mối phụ trách công tác truyền thông tại các đơn vị trực thuộc Bộ KH&CN, một số tổ chức KH&CN; Phóng viên thuộc một số cơ quan thông tấn báo chí Trung ương và địa phương.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Đoàn Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn, nhấn mạnh định hướng tăng trưởng hai con số của tỉnh dựa trên nền tảng KHCN, ĐMST và CĐS.

Thực tiễn triển khai các mô hình như cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh hay định hướng phát triển năng lượng tái tạo cho thấy một yêu cầu nhất quán: hạ tầng kỹ thuật phải đi đôi với hạ tầng nhận thức. Trong đó, truyền thông đóng vai trò then chốt trong việc tạo dựng niềm tin, thúc đẩy sự tham gia của toàn xã hội và bảo đảm tính bền vững của các chương trình CĐS.

Ông Đoàn Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn: Truyền thông đóng vai trò then chốt trong việc tạo dựng niềm tin, thúc đẩy sự tham gia của toàn xã hội và bảo đảm tính bền vững của các chương trình CĐS.

Ông Đoàn Thanh Sơn khẳng định, CĐS chỉ phát huy hiệu quả khi có hạ tầng kết nối đồng bộ và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Ông mong muốn Lạng Sơn tiếp tục nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện của các bộ, ngành, cơ quan báo chí trong công tác tuyên truyền, thúc đẩy ứng dụng KHCN, ĐMST và CĐS, góp phần thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lạng Sơn.

Đại biểu tham dự Hội nghị.

Nội dung chính của Hội nghị tập trung vào các nội dung nhằm nâng cao năng lực truyền thông trong các lĩnh vực then chốt. Các chuyên gia đã chia sẻ kiến thức về việc kiểm soát khủng hoảng truyền thông, cũng như việc áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào công việc thực tế.

Tại hội nghị, các đại biểu đã được phổ biến 3 chuyên đề: Tổng quan về hoạt động truyền thông KHCN, ĐMST và CĐS năm 2025, giải pháp đẩy mạnh truyền thông trong năm 2026; Ứng dụng AI trong công tác truyền thông; Xử lý khủng hoảng truyền thông trong lĩnh vực KHCN, ĐMST và CĐS.

PGS. TS. Nguyễn Thành Lợi, Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội trình bày chuyên đề Xử lý khủng hoảng truyền thông trong lĩnh vực KHCN, ĐMST và CĐS. 

Chuyển đổi tư duy truyền thông: Từ "tuyên truyền" sang "quản trị"

Hội nghị tập trung trao đổi các xu hướng, phương thức truyền thông hiện đại trong bối cảnh CĐS, thống nhất quan điểm: truyền thông cần “đi trước một bước”, đóng vai trò dẫn dắt, tạo động lực thúc đẩy phát triển KHCN, ĐMST và CĐS. Điểm đáng chú ý của hội nghị là sự chuyển dịch rõ nét về tư duy: từ “tuyên truyền” sang “quản trị truyền thông”.

Theo đó, truyền thông không chỉ là kênh truyền tải thông tin một chiều mà phải tham gia vào toàn bộ chu trình chính sách - từ thiết kế, triển khai đến đánh giá tác động. Quan điểm “truyền thông đi trước một bước” được thống nhất như một nguyên tắc hành động, nhằm chủ động định hướng dư luận, giảm thiểu rủi ro và tạo động lực cho ĐMST.

Đồng thời, các đại biểu đã trao đổi, thảo luận và chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn cũng như khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện tại địa phương. Trên cơ sở đó, nhiều kiến nghị, giải pháp thiết thực đã được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền trong thời gian tới.

Từ góc độ địa phương, ông Phan Đăng Chính, Phó Giám đốc Sở KH&CN Quảng Ninh chia sẻ kinh nghiệm triển khai công tác truyền thông KHCN, ĐMST và CĐS của tỉnh, cho thấy hiệu quả của mô hình truyền thông đa nền tảng, kết hợp giữa báo chí truyền thống và hệ sinh thái số.

Việc duy trì các chuyên mục chuyên sâu, đồng thời khai thác mạng xã hội và nền tảng số đã góp phần lan tỏa chính sách và thành tựu KHCN một cách rộng rãi. Tuy nhiên, những khó khăn về nguồn lực, chất lượng nhân sự và cơ chế phối hợp cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới toàn diện phương thức truyền thông.

Các đại biểu trao đổi, thảo luận và chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn.

Ông Phan Đăng Chính cũng nêu một số khó khăn, hạn chế trong công tác truyền thông KH&CN và đề xuất một số định hướng tập trung trong thời gian tới như: đổi mới nội dung, đa dạng hóa nền tảng truyền thông, tăng cường ứng dụng công nghệ số, đẩy mạnh khai thác mạng xã hội, nâng cao chất lượng đội ngũ và tăng cường kết nối giữa nhà khoa học với hoạt động truyền thông.

Phó Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Phú Thọ, ông Hoàng Minh Du cũng khẳng định: Truyền thông KHCN, ĐMST và CĐS không chỉ là nhiệm vụ tuyên truyền mà còn là động lực thúc đẩy phát triển, là cầu nối đưa KH&CN vào đời sống. Vì vậy, cần có sự phối hợp chặt chẽ, đồng hành của các cơ quan, đơn vị, đội ngũ làm truyền thông ở cả Trung ương và địa phương để nâng cao hiệu quả hoạt động trong bối cảnh mới.

Lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Bộ cũng trao đổi kinh nghiệm, nâng cao năng lực truyền thông trong lĩnh vực KH&CN, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển KHCN, ĐMST và CĐS, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Đại diện lãnh đạo các đơn vị tham dự thống nhất rằng truyền thông KHCN cần được nhìn nhận như một “cầu nối tri thức”, đưa kết quả nghiên cứu vào đời sống, đồng thời phản ánh kịp thời nhu cầu thực tiễn trở lại với cơ quan quản lý và giới khoa học. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Trung ương và địa phương, giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học và các tổ chức báo chí.

Truyền thông KHCN không còn đơn thuần là việc đưa tin mà đã trở thành một cấu phần của quản trị phát triển. Đối với các cán bộ quản lý nhà nước, việc hiểu rõ vai trò của truyền thông trong việc xây dựng niềm tin công chúng đối với các dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng AI và các nền tảng số là yếu tố then chốt để thúc đẩy tiến trình CĐS quốc gia.

PV