TCVN 14333-20:2025 về truyền thông tin giữa xe điện với thiết bị cấp nguồn xe điện

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và xu hướng điện hóa giao thông diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, Việt Nam cũng đang chứng kiến sự gia tăng nhanh chóng của các dòng xe điện, từ xe điện ắc quy (BEV) đến xe hybrid cắm sạc (PHEV). Tuy nhiên, đi cùng với sự phát triển này là những thách thức không nhỏ liên quan đến hạ tầng sạc, khả năng tương thích giữa các thiết bị, cũng như tính an toàn và hiệu quả trong quá trình truyền tải năng lượng.

Thực tế cho thấy, một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay chính là thiếu sự đồng bộ trong giao tiếp giữa xe điện (EV) và thiết bị cấp nguồn (EVSE). Mỗi nhà sản xuất có thể sử dụng các giao thức và tiêu chuẩn riêng, dẫn đến tình trạng không tương thích, gây khó khăn cho người sử dụng và hạn chế khả năng mở rộng hệ sinh thái. Ngoài ra, nhu cầu về sạc hai chiều, sạc không dây hay các dịch vụ thông minh như theo dõi trạng thái sạc, điều khiển từ xa cũng đòi hỏi một nền tảng truyền thông tin thống nhất, bảo mật và linh hoạt hơn.

Trong bối cảnh đó, tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14333-20:2025 được ban hành nhằm giải quyết các vấn đề nêu trên. Tiêu chuẩn này tập trung vào việc quy định giao diện truyền thông tin từ xe đến lưới điện, cụ thể là yêu cầu tầng ứng dụng và tầng mạng thế hệ thứ hai.

Một trong những nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn là xác định cách thức truyền thông tin giữa bộ điều khiển truyền thông tin trên xe điện (EVCC) và bộ điều khiển truyền thông tin của thiết bị cấp điện (SECC). Đây là hai thành phần đóng vai trò trung tâm trong việc thiết lập, duy trì và điều phối quá trình truyền năng lượng giữa xe và hệ thống sạc.

TCVN 14333-20:2025 nêu rõ các thông điệp ở tầng ứng dụng được sử dụng để hỗ trợ quá trình truyền năng lượng điện giữa EV và EVSE. Các thông điệp này không chỉ phục vụ cho sạc một chiều mà còn được thiết kế để đáp ứng yêu cầu truyền năng lượng hai chiều. Đây là một xu hướng quan trọng trong hệ thống điện thông minh, nơi xe điện có thể đóng vai trò như một nguồn lưu trữ và cung cấp điện cho lưới.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn cũng đưa ra các yêu cầu cụ thể về trình tự truyền thông tin, đảm bảo quá trình giao tiếp diễn ra chính xác, đồng bộ và an toàn. Việc xác định rõ trình tự giúp các thiết bị từ nhiều nhà sản xuất khác nhau có thể “hiểu” và tương tác hiệu quả với nhau, giảm thiểu lỗi và nâng cao trải nghiệm người dùng.

Một điểm đáng chú ý khác là tiêu chuẩn không chỉ giới hạn ở sạc bằng dây dẫn điện mà còn mở rộng sang truyền thông tin cho sạc không dây. Điều này phản ánh xu hướng công nghệ mới, nơi việc sạc xe có thể diễn ra mà không cần kết nối vật lý, mang lại sự tiện lợi và linh hoạt cao hơn.

Ngoài ra, TCVN 14333-20:2025 cũng đề cập đến các yêu cầu truyền thông tin cho các thiết bị kết nối tự động và các dịch vụ liên quan đến trạng thái sạc và điều khiển. Điều này cho phép tích hợp các tính năng thông minh như giám sát từ xa, tối ưu hóa thời gian sạc, hay điều chỉnh công suất theo nhu cầu thực tế của lưới điện.

Về mặt kỹ thuật, tiêu chuẩn xác định rõ các thông điệp, mô hình dữ liệu và định dạng biểu diễn dữ liệu dựa trên XML/EXI. Đồng thời, tiêu chuẩn cũng quy định việc sử dụng các giao thức truyền thông hiện đại như V2GTP, TLS, TCP và IPv6. Những yêu cầu này trải dài từ tầng 3 đến tầng 7 trong mô hình OSI, bao gồm tầng mạng, tầng vận chuyển và tầng ứng dụng, đảm bảo một hệ thống truyền thông toàn diện, bảo mật và có khả năng mở rộng.

Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, tiêu chuẩn còn mô tả chi tiết các trình tự dịch vụ chính, bao gồm sạc dẫn điện có dây, truyền năng lượng không dây và truyền năng lượng hai chiều. Đây là cơ sở quan trọng để các nhà sản xuất và đơn vị triển khai áp dụng vào thực tế, đảm bảo tính nhất quán và tương thích trong toàn bộ hệ sinh thái.

TCVN 14333-20:2025 không chỉ là một bộ quy định kỹ thuật mà còn là nền tảng quan trọng thúc đẩy sự phát triển bền vững của giao thông điện hóa tại Việt Nam. Việc áp dụng tiêu chuẩn này sẽ góp phần nâng cao khả năng tương thích giữa các hệ thống, tăng cường an toàn, bảo mật và mở ra cơ hội phát triển các dịch vụ thông minh trong tương lai. Trong dài hạn, đây sẽ là một bước đi cần thiết để Việt Nam hội nhập sâu hơn vào xu hướng toàn cầu, xây dựng một hệ sinh thái xe điện hiện đại, hiệu quả và thân thiện với môi trường.

An Dương