Đo lường trở thành nền tảng cho ngành cơ khí trong kỷ nguyên số

Đó là nhận định của bà Huỳnh Thị Thu Vân – nguyên Trưởng phòng Đo lường Độ dài, Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 (QUATEST 3) tại Hội thảo chyên đề: “Vai trò của Đo lường trong quá trình R&D, thiết kế và sản xuất cơ khí" do Hội Hợp tác các Phòng Thí nghiệm TP.HCM (Vinatest) phối hợp Công ty Informa Markets Việt Nam tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm và hội thảo quốc tế lần thứ 22 về Cơ khí Chính xác & Sản xuất Chế tạo tại Việt Nam – MTA Việt Nam 2026 tại TP.HCM diễn ra ngày 2/7.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Anh Triết, Phó Giám đốc QUATEST 3, Chủ tịch Hội Hợp tác các Phòng thí nghiệm TP.HCM (Vinatest) cho biết, trong bối cảnh chuyển đổi số và sản xuất thông minh phát triển mạnh mẽ, ngành cơ khí chính xác và chế tạo Việt Nam đứng trước yêu cầu cấp bách phải nâng cao năng lực cạnh tranh để hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Để làm được điều đó, đo lường không còn đơn thuần là công cụ kiểm tra chất lượng cuối cùng mà đã trở thành nền tảng cốt lõi xuyên suốt từ khâu nghiên cứu (R&D), tối ưu hóa bản vẽ thiết kế, đến kiểm soát sai số và giảm thiểu chi phí trong sản xuất.

Ông Nguyễn Anh Triết, Phó Giám đốc QUATEST 3, Chủ tịch Hội Vinatest phát biểu tại Hội thảo. (Ảnh: Kim Thoa)

Ông Nguyễn Anh Triết khẳng định, hội thảo hôm nay là diễn đàn quan trọng để chúng ta cùng cập nhật định hướng từ Dự thảo sửa đổi Luật Đo lường trong kỷ nguyên số, chia sẻ các giải pháp tối ưu hóa kinh tế trong thiết kế và tiếp cận công nghệ laser tiên tiến ứng dụng trong công nghiệp cơ khí.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Anh Triết đã giới thiệu những định hướng trọng tâm của Dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Đo lường nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên số. Theo đó, dự thảo được xây dựng trên cơ sở khắc phục những hạn chế của hệ thống đo lường hiện nay như thiếu nền tảng dữ liệu số, rào cản về cơ chế quản lý và năng lực hệ thống, đồng thời tiếp thu kinh nghiệm quốc tế để xây dựng khung pháp lý hiện đại.

Ba nhóm chính sách trọng tâm được đề xuất gồm: thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động đo lường thông qua hình thành cơ sở dữ liệu đo lường quốc gia; nâng cao năng lực quản lý nhà nước, phát huy vai trò của doanh nghiệp và đẩy mạnh xã hội hóa dịch vụ đo lường; đồng thời phân định rõ hoạt động thẩm quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính nhằm tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và hội nhập quốc tế.

PGS. TS. Phạm Ngọc Tuấn, Trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP.HCM, Uỷ viên Ban chấp hành Hội Vinatest trình bày tham luận tại Hội thảo. (Ảnh: Kim Thoa)

Trong khi đó, chia sẻ về vai trò của đo lường trong tối ưu hoá thiết kế và giảm chi phí sản xuất, PGS. TS. Phạm Ngọc Tuấn, Trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP.HCM, Uỷ viên Ban chấp hành Hội Vinatest cho biết, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, ngành cơ khí Việt Nam cần chuyển dịch từ mô hình gia công truyền thống sang nghiên cứu, phát triển (R&D) và chế tạo chính xác để nâng cao năng lực cạnh tranh.

“Đo lường chính xác không chỉ là công cụ kiểm soát chất lượng mà phải trở thành nền tảng xuyên suốt toàn bộ quá trình thiết kế, sản xuất và đổi mới sáng tạo, góp phần hình thành "DNA" của ngành cơ khí Việt Nam” - PGS. TS Phạm Ngọc Tuấn khẳng định.

Đồng thời, ông Tuấn cũng nhấn mạnh tầm nhìn đến năm 2030, TP.HCM cần trở thành trung tâm cơ khí chính xác của khu vực, đóng vai trò kết nối với các thị trường công nghệ lớn như Nhật Bản, châu Âu và Hoa Kỳ.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông Tuấn cho biết ngành cơ khí cần đẩy mạnh đầu tư công nghệ, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đồng thời xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Với thông điệp "Đo lường chính xác – kiến tạo giá trị", PGS. TS. Phạm Ngọc Tuấn cho rằng, làm chủ từng micron chính là làm chủ tương lai của ngành cơ khí Việt Nam.

Bà Huỳnh Thị Thu Vân – nguyên Trưởng phòng Đo lường Độ dài, QUATEST 3 chia sẻ tại Hội thảo. (Ảnh: Kim Thoa)

Chia sẻ tại hội thảo, bà Huỳnh Thị Thu Vân – nguyên Trưởng phòng Đo lường Độ dài, QUATEST 3 đã mang đến bức tranh toàn diện về các kỹ thuật đo laser hiện đại và xu hướng ứng dụng trong lĩnh vực đo lường cơ khí chính xác.

Theo bà Vân, nhờ đặc tính đơn sắc, tính kết hợp và khả năng định hướng cao, công nghệ laser đang trở thành giải pháp đo lường chủ lực trong sản xuất thông minh, cho phép đo với độ chính xác từ cấp nanomet đến quy mô hàng kilomet.

Hội thảo đón nhận đông đảo sự quan tâm, tham gia của các kỹ sư, chuyên gia và doanh nghiệp. (Ảnh: Kim Thoa)

Bài trình bày tập trung giới thiệu 4 nhóm thiết bị đo laser tiêu biểu gồm: giao thoa kế laser (Laser Interferometer), máy đo khoảng cách laser (Laser Distance Meter), máy quét laser 3D (3D Laser Scanner) và Laser Tracker. Đồng thời phân tích nguyên lý hoạt động, phương pháp hiệu chuẩn theo các tiêu chuẩn quốc tế và khả năng ứng dụng của từng loại thiết bị trong lĩnh vực cơ khí chính xác.

Theo bà Thu Vân, các công nghệ này hiện được ứng dụng rộng rãi trong hiệu chuẩn máy CNC, kiểm soát chất lượng trực tuyến trên dây chuyền sản xuất, thiết kế ngược (reverse engineering), số hóa nhà xưởng, lắp ráp kết cấu quy mô lớn cũng như trong các ngành ô tô, điện tử, đóng tàu và năng lượng.

Bà khẳng định: Kỹ thuật đo lường laser không chỉ phục vụ kiểm tra chất lượng mà đang trở thành "tiêu chuẩn vàng" giúp ngành cơ khí chế tạo nâng cao độ chính xác, thúc đẩy tự động hóa và từng bước hiện đại hóa sản xuất theo chuẩn quốc tế.

Kim Thoa