Doanh nghiệp điện tử triển khai mô hình 5S: Khi kỷ luật sản xuất tạo nên năng suất và chất lượng

Trong ngành sản xuất điện tử – nơi mỗi sai lệch nhỏ đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng linh kiện, độ chính xác của bo mạch hay độ an toàn của thiết bị vì vậy việc tổ chức nhà xưởng khoa học, kiểm soát quy trình chặt chẽ và nâng cao ý thức người lao động là yếu tố sống còn. Chỉ một chi tiết lắp ráp nhầm vị trí, một linh kiện đặt sai khay, hay một hạt bụi trong môi trường sản xuất cũng có thể dẫn đến lỗi kỹ thuật, tăng tỷ lệ phế phẩm và gây thiệt hại lớn về chi phí. Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp điện tử tại Việt Nam đã lựa chọn 5S như một nền tảng quản trị căn bản để cải thiện năng suất và chất lượng một cách bền vững.

Vai trò của 5S trong sản xuất điện tử trước hết thể hiện ở việc tạo ra môi trường làm việc ngăn nắp, trực quan và dễ kiểm soát. Khi mọi vật dụng, linh kiện, công cụ đều được sàng lọc, sắp xếp và định vị rõ ràng, người lao động giảm đáng kể thời gian tìm kiếm, hạn chế nhầm lẫn và thao tác sai. Điều này đặc biệt quan trọng trong dây chuyền sản xuất điện tử vốn đòi hỏi tính chính xác cao và tốc độ nhanh.

Bên cạnh đó, 5S góp phần kiểm soát rủi ro và nâng cao an toàn lao động. Môi trường sạch sẽ, lối đi thông thoáng, khu vực để máy móc – vật tư – thành phẩm được phân định rõ giúp giảm nguy cơ tai nạn và tránh hư hỏng thiết bị. Trong lĩnh vực điện tử, việc kiểm soát bụi bẩn, độ ẩm và tạp chất còn ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền và độ tin cậy của sản phẩm.

Không chỉ dừng lại ở yếu tố vật chất, 5S còn tác động mạnh đến yếu tố con người. Khi được tham gia vào quá trình sàng lọc, sắp xếp và duy trì kỷ luật nơi làm việc, người lao động hình thành thói quen làm việc khoa học, tinh thần trách nhiệm cao hơn và ý thức tuân thủ quy trình tốt hơn. 5S vì thế trở thành nền tảng để triển khai các công cụ quản lý nâng cao như Kaizen, Lean hay kiểm soát chất lượng toàn diện (TQM).

Quan trọng hơn, 5S giúp doanh nghiệp điện tử xây dựng văn hóa cải tiến liên tục. Khi môi trường làm việc được chuẩn hóa và duy trì ổn định, các điểm bất hợp lý trong quy trình dễ dàng được nhận diện và cải tiến. Tỷ lệ lỗi giảm, năng suất tăng, chi phí được tối ưu tất cả tạo nên lợi thế cạnh tranh bền vững trong bối cảnh thị trường điện tử ngày càng khắt khe về chất lượng, tiến độ và giá thành. Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp điện tử tại Việt Nam đã lựa chọn 5S như một nền tảng quản trị căn bản để cải thiện năng suất và chất lượng một cách bền vững.

Áp dụng 5S mang lại hiệu quả thiết thực tại các doanh nghiệp điện điện tử

Tại Trung tâm sản xuất thiết bị đo điện tử Điện lực miền Trung (CPCEMEC), Xưởng sản xuất điện tử (XĐT) đã chủ động triển khai mô hình 5S như một giải pháp trọng tâm. Với mục tiêu tạo môi trường làm việc khoa học, văn minh và nâng cao ý thức trách nhiệm của cán bộ công nhân viên, XĐT đã thành lập Tiểu ban 5S với sự tham gia của lãnh đạo xưởng, mạng lưới an toàn vệ sinh viên và Công đoàn bộ phận.

Tiểu ban có nhiệm vụ xây dựng tài liệu tuyên truyền, hướng dẫn cụ thể các nội dung 5S đến toàn thể người lao động. Ngay từ những bước đầu, đơn vị đã thực hiện sàng lọc tài liệu, loại bỏ giấy tờ và vật dụng không cần thiết; sắp xếp lại công cụ sản xuất, trang bị văn phòng theo nguyên tắc “dễ thấy – dễ lấy – dễ trả lại”. Máy móc, hồ sơ, dụng cụ được bố trí đúng nơi quy định; các khu vực sản xuất được kẻ vạch phân định rõ ràng giữa thiết bị, vật tư, thành phẩm và lối đi.

Công tác vệ sinh được thực hiện thường xuyên, có bảng phân công cụ thể để giám sát. Sơ đồ hướng dẫn khu vực làm việc được niêm yết tại từng công đoạn. Việc bố trí khu vực để xe của cán bộ công nhân viên và khách hàng cũng được quy định rõ ràng. Những thay đổi tưởng chừng nhỏ nhưng đã góp phần tạo nên diện mạo mới cho XĐT: gọn gàng hơn, chuyên nghiệp hơn và an toàn hơn.

Theo lãnh đạo xưởng, 5S không chỉ là dọn dẹp, sắp xếp mà là thay đổi hành vi và thói quen làm việc. Đơn vị đã xây dựng kế hoạch duy trì, lồng ghép tiêu chí 5S vào chấm điểm thi đua hằng tháng giữa các tổ sản xuất. Các phong trào thi đua gắn với 5S được phát động nhằm duy trì sự lan tỏa và tạo động lực cải tiến liên tục.

Không chỉ CPCEMEC, nhiều doanh nghiệp điện tử lớn tại Việt Nam cũng coi 5S là nền tảng của quản trị sản xuất hiện đại. Tại Công ty TNHH Canon Việt Nam, 5S được triển khai đồng bộ cùng Kaizen và các chương trình kiểm soát năng lượng. Trong nhà máy, công nhân được hướng dẫn phân loại rác tại nguồn, tối ưu sử dụng điện, nước và khí nén, đồng thời kiểm soát chặt phế phẩm ở từng công đoạn.

Mỗi sáng kiến nhỏ từ điều chỉnh nhiệt độ máy, cải tiến khâu đóng gói đến thay đổi thao tác vận hành đều được ghi nhận và nhân rộng. Phong trào “Sản xuất an toàn - tiết kiệm - thân thiện môi trường” được lồng ghép vào tiêu chí đánh giá thi đua hằng tháng. Nhờ đó, 5S không chỉ dừng ở việc tạo môi trường ngăn nắp mà còn trở thành nền tảng để nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm phát thải gián tiếp.

Tương tự, tại Công ty TNHH Điện tử Meiko Việt Nam, định hướng “lao động xanh - sản xuất xanh” được triển khai từ cấp quản trị đến từng vị trí làm việc. Chương trình 5S được duy trì nghiêm túc tại tất cả khu vực sản xuất, kho và văn phòng. Các hoạt động Kaizen được tổ chức định kỳ theo tháng, quý, khuyến khích người lao động đề xuất sáng kiến cải tiến.

Chương trình 5S được duy trì nghiêm túc tại Công ty TNHH Điện tử Meiko Việt Nam

Hệ thống kiểm soát năng lượng được áp dụng chặt chẽ tại từng phân xưởng, theo dõi tiêu thụ điện, nước, khí nén để kịp thời điều chỉnh vận hành. Công nhân được hướng dẫn phân loại rác tái chế, rác nguy hại và rác sinh hoạt; đồng thời thực hành tiết kiệm nguyên vật liệu, hạn chế hao hụt và giảm phế phẩm. Những cải tiến liên tục này giúp doanh nghiệp vừa giảm chi phí, vừa nâng cao hình ảnh sản xuất xanh, bền vững.

Một mô hình khác, thành lập từ năm 2014, với các dây chuyền hiện đại, chuyên sản xuất linh kiện điện thoại, Công ty TNHH GU Vina (KCN Đình Trám, Bắc Ninh) luôn quan tâm cải thiện môi trường làm việc. Đến năm 2016 doanh nghiệp đã bắt đầu áp dụng mô hình 5S, đến nay đã mang lại hiệu quả rõ nét. Môi trường làm việc; sắp xếp gọn gàng nguyên liệu, vật liệu, phân loại thành phẩm, sử dụng đầy đủ bảo hộ lao động và loại bỏ rác, phế phẩm, để đúng nơi quy định". Từ việc chấp hành tốt nội quy lao động, sắp xếp mọi thứ ngăn nắp, người lao động thao tác nhanh hơn, hiệu quả công việc tốt hơn.

Từ thực tế tại CPCEMEC đến các doanh nghiệp lớn như Canon hay Meiko, có thể thấy 5S là điểm khởi đầu quan trọng trong hành trình nâng cao năng suất và chất lượng. Khi môi trường làm việc được tổ chức khoa học, quy trình được chuẩn hóa và người lao động có ý thức kỷ luật cao, năng suất tự nhiên được cải thiện, sai lỗi giảm xuống và chất lượng sản phẩm được đảm bảo.

Quan trọng hơn, 5S góp phần xây dựng văn hóa doanh nghiệp – nơi mỗi người lao động ý thức rằng từng thao tác, từng vị trí làm việc đều ảnh hưởng đến kết quả chung. Đặc biệt trong bối cảnh ngành điện tử cạnh tranh ngày càng gay gắt, 5S không còn là phong trào ngắn hạn mà trở thành nền tảng quản trị lâu dài. Từ những vạch kẻ trên sàn xưởng, những bảng phân công vệ sinh đến các sáng kiến tiết kiệm năng lượng, tất cả đều đang góp phần hiện thực hóa mục tiêu “Năng suất - Chất lượng” một cách bền vững và thiết thực.

An Dương