Doanh nghiệp dược chuyển mình với mô hình vùng trồng đạt tiêu chuẩn GACP-WHO

Việt Nam được xem là một trong những quốc gia sở hữu nguồn tài nguyên dược liệu đa dạng hàng đầu Đông Nam Á, với hàng nghìn loài cây thuốc có giá trị trong cả y học cổ truyền và hiện đại. Tuy nhiên, trong thời gian dài, lợi thế này chưa được khai thác hiệu quả do sản xuất còn manh mún, thiếu liên kết chuỗi và chưa kiểm soát chặt chất lượng đầu vào.

Những năm gần đây, khi xu hướng sử dụng sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên gia tăng mạnh, thị trường dược liệu sạch bắt đầu mở ra nhiều cơ hội phát triển. Nhiều địa phương đã hình thành các vùng trồng dược liệu bước đầu, tạo nền tảng cho phát triển nguyên liệu trong nước. Tuy vậy, hạn chế lớn vẫn nằm ở quy hoạch thiếu đồng bộ và việc áp dụng tiêu chuẩn quốc tế còn chưa phổ biến.

Theo Cục Quản lý Y Dược cổ truyền, nếu không kiểm soát tốt ngay từ khâu trồng trọt, thu hái và sơ chế, dược liệu Việt Nam rất khó đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường xuất khẩu. Trong bối cảnh đó, tiêu chuẩn GACP-WHO ngày càng được xem như “khung xương sống” cho phát triển dược liệu bền vững.

Trồng dược liệu đạt tiêu chuẩn GACP-WHO giúp đảm bảo chất lượng từ gốc, an toàn sử dụng. Ảnh minh họa

GACP-WHO là bộ tiêu chuẩn quốc tế bao quát toàn bộ quy trình sản xuất dược liệu, từ chọn giống, canh tác, chăm sóc, thu hái đến bảo quản và vận chuyển. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp đảm bảo chất lượng ổn định, an toàn cho người dùng và quan trọng hơn là tạo khả năng truy xuất nguồn gốc – yếu tố ngày càng bắt buộc trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp trong nước đã bắt đầu chuyển hướng đầu tư theo mô hình này, không chỉ ở khâu sản xuất mà còn mở rộng sang xây dựng hệ sinh thái dược liệu.

Công ty cổ phần Nam Dược là một trong những đơn vị tiên phong khi phát triển vùng trồng cát cánh tại Lào Cai đạt chuẩn GACP-WHO, tạo nguồn nguyên liệu phục vụ các sản phẩm từ dược liệu. Mô hình này giúp doanh nghiệp kiểm soát chất lượng ngay từ gốc, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn thu mua bên ngoài.

Trong khi đó, Công ty cổ phần Dược liệu Việt Nam cũng đang đẩy mạnh phát triển vùng trồng một số dược liệu như cúc hoa, đương quy, ngưu tất tại khu vực miền núi phía Bắc. Điểm đáng chú ý là các vùng trồng này được quản lý theo quy trình thống nhất, từ canh tác đến thu hoạch, giúp hình thành nguồn nguyên liệu ổn định và có thể truy xuất rõ ràng.

Phát triển vùng trồng dược liệu cũng là chiến lược kinh doanh mang tính chất bền vững lâu dài của Công ty Cổ phần Dược phẩm OPC. Điều này không chỉ giúp Dược phẩm OPC chủ động được nguồn nguyên liệu sạch đầu vào, mà còn có ý nghĩa to lớn trong việc giải quyết bài toán nhu cầu dược liệu sản xuất của nền y tế Việt Nam. Đồng thời thông qua hợp tác phát triển vùng trồng dược liệu với các địa phương, đặc biệt ở các tỉnh vùng xa, đã góp phần tạo điều kiện cho nền kinh tế địa phương phát triển, mang lại việc làm cho người dân, phát huy tiềm năng đất đai, khai thác và bảo tồn nguồn dược liệu quý bản địa Việt Nam.

Ở một hướng tiếp cận khác, Công ty TNHH Thương mại và Sản xuất Sâm Nữ Hoàng lựa chọn xây dựng mô hình hệ sinh thái khép kín. Doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở vai trò thu mua mà còn tham gia tổ chức sản xuất, đồng hành cùng người dân trong toàn bộ quá trình trồng và phát triển dược liệu. Theo định hướng của ông Hồ Triệu Phú Duy, việc phát triển dược liệu chỉ bền vững khi các bên trong chuỗi – từ người trồng, doanh nghiệp đến thị trường – cùng chia sẻ lợi ích và trách nhiệm, tránh tình trạng đứt gãy chuỗi giá trị.

Tương tự, Trường Sinh Group cũng đang hợp tác với Công ty cổ phần Trồng trọt - Chế biến dược liệu Quảng Nam để phát triển vùng nguyên liệu Sâm Ngọc Linh theo hướng sạch và kiểm soát chặt chẽ. Mô hình liên kết “vùng trồng – nhà máy – thị trường” được xem là hướng đi trọng tâm, giúp đảm bảo đồng bộ từ nguyên liệu đến sản phẩm cuối cùng.

Trong bối cảnh nhu cầu dược liệu sạch ngày càng tăng, việc doanh nghiệp chuyển sang mô hình GACP-WHO là yếu tố tất yếu để phát triển bền vững

Doanh nghiệp này đồng thời đầu tư hệ thống nhà máy đạt chuẩn GMP, GMP-WHO và ISO, tập trung vào chế biến sâu, đặc biệt là chiết xuất Sâm Ngọc Linh để tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Theo kế hoạch dài hạn, Trường Sinh Group định hướng mở rộng vùng trồng, nâng cấp công nghệ chế biến và phát triển hệ thống phân phối đa kênh, nhằm đưa sản phẩm tiếp cận rộng rãi hơn trên thị trường.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng để mô hình dược liệu chuẩn hóa phát triển bền vững, cần sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Trong đó, chính sách về quy hoạch vùng trồng, hỗ trợ kỹ thuật và vốn đầu tư đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy chuyển đổi sản xuất.

Trong bối cảnh nhu cầu dược liệu sạch ngày càng tăng, việc chuyển sang mô hình GACP-WHO không còn là lựa chọn mang tính xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Khi doanh nghiệp đóng vai trò dẫn dắt chuỗi giá trị và người nông dân được tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái sản xuất, ngành dược liệu Việt Nam được kỳ vọng sẽ từng bước nâng cao vị thế và mở rộng thị trường quốc tế.

Thực tế cho thấy, những mô hình tiên phong đã chứng minh rằng đầu tư vào chất lượng từ gốc không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn tạo nền tảng niềm tin bền vững với người tiêu dùng chính là yếu tố cốt lõi cho sự phát triển dài hạn của ngành.

An Dương