Doanh nghiệp Việt muốn vào thị trường Anh phải vượt 'hàng rào xanh'

Trong bối cảnh doanh nghiệp (DN) Việt Nam đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, Vương quốc Anh (UK) đang trở thành điểm đến giàu tiềm năng nhờ lợi thế từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh và Bắc Ailen (UKVFTA) có hiệu lực từ năm 2021.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, cơ hội đi kèm với áp lực cạnh tranh và yêu cầu tiêu chuẩn ngày càng cao. Nếu không kịp thích ứng với xu hướng “xanh hóa”, minh bạch chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, DN Việt sẽ gặp khó trong việc duy trì thị phần tại thị trường này.

Hội thảo “Cơ hội và thách thức phát triển thị trường Vương quốc Anh".

Tại hội thảo “Cơ hội và thách thức phát triển thị trường Vương quốc Anh” do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức ngày 11/5 tại Hà Nội, ông Lê Đình Bá, Tham tán, Trưởng đại diện thương mại Việt Nam tại UK cho biết, UK là thị trường có tính cạnh tranh rất cao. Hàng hóa Việt Nam không chỉ cạnh tranh với các nước ASEAN mà còn phải đối đầu trực tiếp với sản phẩm từ Trung Quốc và Ấn Độ về quy mô, giá cả và tốc độ cung ứng.

Theo ông Bá, dù UKVFTA và CPTPP tạo nền tảng thuận lợi về thuế quan và tiếp cận thị trường song quy tắc xuất xứ vẫn là “điểm nghẽn” lớn đối với nhiều DN Việt Nam. Một sản phẩm có thể đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế, nhưng nếu DN không chứng minh được xuất xứ thì rất khó tiếp cận các ưu đãi này.

Ngoài ra, DN cũng cần tính toán đầy đủ chi phí khi xuất khẩu vào UK thay vì chỉ dựa trên giá FOB. Các khoản chi phí vận chuyển, bảo hiểm, kho bãi, kiểm nghiệm, chứng nhận, bao bì, marketing hay chiết khấu cho hệ thống phân phối đều tác động đáng kể đến hiệu quả kinh doanh.

Đối với nhóm hàng thực phẩm, nông sản, động thực vật và sản phẩm có nguồn gốc động vật, các yêu cầu về kiểm dịch động thực vật (SPS) và hệ thống kiểm soát biên giới mới của UK đang trở thành rào cản kỹ thuật quan trọng.

Từ thực tế này, ông Lê Đình Bá khuyến nghị DN Việt Nam cần chủ động chuẩn hóa sản phẩm trước khi tìm kiếm đơn hàng; đầu tư vào thiết kế, bao bì, thương hiệu và câu chuyện sản phẩm thay vì chỉ gia công; đồng thời tận dụng hiệu quả các FTA thông qua việc đáp ứng quy tắc xuất xứ, hoàn thiện hồ sơ và lưu trữ dữ liệu.

Bên cạnh đó, DN cần quản trị tốt chi phí logistics, tỷ giá và lựa chọn kênh phân phối phù hợp theo từng giai đoạn phát triển. Đặc biệt, thị trường UK đòi hỏi chiến lược hiện diện dài hạn, dịch vụ hậu mãi ổn định và cam kết bền vững, thay vì cách làm ngắn hạn.

“Cơ hội lớn nhất của DN Việt Nam tại UK không chỉ là xuất khẩu nhiều hơn mà là xuất khẩu tốt hơn, với các sản phẩm có tiêu chuẩn, có truy xuất nguồn gốc, có thương hiệu và khả năng cạnh tranh dài hạn”, ông Bá nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Vũ Việt Thành, đại diện Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) cho rằng UK là thị trường quen thuộc nhưng đang thay đổi nhanh sau Brexit và đại dịch Covid-19. Quốc gia này hiện tái định hình vai trò trong thương mại quốc tế, chuỗi cung ứng, kinh tế số, năng lượng sạch và phát triển bền vững.

Theo ông Thành, UK không phải thị trường tăng trưởng nóng nhưng có sức mua lớn, năng lực tài chính mạnh và mức độ hội nhập sâu với kinh tế toàn cầu. Đây không chỉ là thị trường nhập khẩu hàng hóa tiêu dùng mà còn là trung tâm dịch vụ, tài chính, công nghệ và tiêu chuẩn quốc tế.

“Tiếp cận thị trường UK không đơn thuần là bán hàng mà là quá trình xây dựng năng lực cung ứng ổn định, đáp ứng tiêu chuẩn và nâng cao giá trị sản phẩm”, ông Thành nhận định.

Hiện nhu cầu tiêu dùng tại UK diễn ra ở cả hai phân khúc: nhóm sản phẩm công nghệ cao như máy móc, thiết bị, dược phẩm; và nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu như dệt may, da giày, đồ gỗ, thủy sản, cà phê, nông sản, thực phẩm chế biến.

Các chuyên gia cho rằng ưu đãi thuế quan từ UKVFTA là lợi thế quan trọng, nhưng yếu tố quyết định vẫn là khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc, yêu cầu môi trường, lao động, bao bì, giao hàng ổn định và xây dựng uy tín với nhà nhập khẩu.

Theo ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục điều chỉnh, UK vẫn mở ra dư địa lớn cho hàng hóa Việt Nam, đặc biệt với các ngành dệt may, da giày, nông sản, thực phẩm và hàng tiêu dùng. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả thị trường này, DN cần chủ động thích ứng với yêu cầu mới về tiêu chuẩn, logistics, phương thức thanh toán và môi trường kinh doanh.

Ông Lê Đình Bá, Tham tán, Trưởng đại diện Thương vụ Việt Nam tại Vương quốc Anh.

Số liệu của Hải quan Việt Nam cho thấy thương mại song phương Việt Nam - UK tiếp tục tăng trưởng tích cực. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước đạt khoảng 9,38 tỷ USD, tăng 11,3% so với năm trước. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang UK đạt khoảng 8,39 tỷ USD, tăng 11,2%; nhập khẩu từ UK đạt khoảng 991 triệu USD, tăng 12,2%.

Bước sang quý I/2026, kim ngạch thương mại hai chiều tiếp tục đạt khoảng 2,36 tỷ USD, cho thấy dư địa hợp tác giữa hai nền kinh tế vẫn còn rất lớn trong thời gian tới.

Hiền Anh