Đổi mới công nghệ nâng cao năng suất chất lượng làng nghề truyền thống

Tại Gia Lai, đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có gần 60 làng nghề với hơn 12.000 cơ sở sản xuất, tạo việc làm cho khoảng 24.000 lao động. Tuy nhiên, không ít nghề truyền thống từng rơi vào tình trạng sản xuất cầm chừng do phụ thuộc hoàn toàn vào thủ công, hiệu quả thấp và khó mở rộng đầu ra. Sự thay đổi chỉ thực sự diễn ra khi một số cơ sở chủ động cải tiến quy trình sản xuất, đưa máy móc và sáng kiến kỹ thuật vào làm nghề.

Một trường hợp điển hình là nghề làm bánh cốm truyền thống tại thôn Chánh Liêm, xã Xuân An. Từ chỗ chỉ còn bốn hộ theo nghề vì sản xuất thủ công vất vả và thị trường tiêu thụ hạn chế, các hộ làm nghề đã từng bước đổi mới bằng cách tự nghiên cứu, chế tạo máy phục vụ sản xuất. Nhờ đó, năng suất tăng gấp 10 lần so với trước đây, thời gian bảo quản sản phẩm kéo dài từ hai ngày lên đến 90 ngày, tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển và tiêu thụ. Hiện nay, mỗi ngày cơ sở sản xuất trung bình khoảng hai tấn cốm, mang lại lợi nhuận trên 500 triệu đồng mỗi năm.

Thực tế này cho thấy, đổi mới công nghệ không làm mất đi giá trị truyền thống mà còn giúp nghề xưa hồi sinh theo hướng hiệu quả hơn.

Đổi mới phương thức sản xuất mở ra hướng phát triển cho làng nghề truyền thống.

Cùng với Gia Lai, Thanh Hóa cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trong quá trình đổi mới làng nghề. Toàn tỉnh hiện có 123 nghề và làng nghề truyền thống được công nhận, trong đó nhiều làng nghề đã chủ động đầu tư máy móc, cải tiến mẫu mã, chuẩn hóa quy trình sản xuất và tham gia các chương trình đánh giá, xếp hạng sản phẩm. Đến nay, địa phương có 50 sản phẩm làng nghề đạt chứng nhận OCOP, một số sản phẩm đã mở rộng thị trường tiêu thụ ra nước ngoài như Lào và Campuchia, góp phần nâng cao giá trị và vị thế của sản phẩm truyền thống.

Nghề dệt chiếu cói tại xã Quảng Ngọc là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc đổi mới phương thức sản xuất. Từ hình thức dệt thủ công, các hộ dân đã đầu tư máy dệt, giúp giảm sức lao động và tăng sản lượng đáng kể. Trung bình, mỗi máy chỉ cần hai lao động nhưng có thể sản xuất khoảng 50 đôi chiếu mỗi ngày.

Nhờ áp dụng máy móc, sản lượng chiếu cói đạt khoảng ba triệu chiếc mỗi năm, tạo việc làm cho 3.650 lao động với mức thu nhập từ 5,5 đến 7,5 triệu đồng mỗi người mỗi tháng. Nhiều hộ sản xuất quy mô lớn đạt thu nhập khoảng 50 triệu đồng mỗi tháng và tạo việc làm ổn định cho hàng chục lao động tại chỗ.

Bên cạnh việc đầu tư máy móc, các làng nghề còn chú trọng đổi mới cách tiếp cận thị trường. Việc tận dụng nền tảng số, mở rộng kênh bán hàng trực tuyến giúp sản phẩm làng nghề tiếp cận người tiêu dùng rộng rãi hơn, từng bước khắc phục tình trạng sản xuất manh mún và phụ thuộc vào thương lái. Một số cơ sở còn chủ động cải tiến dụng cụ lao động, như máy chẻ tre, chuốt cọc phục vụ sản xuất nông nghiệp, giúp chỉ với hai lao động có thể tạo ra tới 1.500 sản phẩm mỗi giờ, qua đó nâng cao rõ rệt hiệu quả lao động.

Thực tiễn từ các địa phương cho thấy, đổi mới là con đường tất yếu để làng nghề truyền thống nâng cao năng suất chất lượng. Đổi mới không đồng nghĩa với đánh mất bản sắc, mà là làm cho giá trị truyền thống thích ứng tốt hơn với nhu cầu của thị trường hiện đại. Khi người thợ biết kết hợp tay nghề truyền thống với công nghệ, quản trị và thị trường, làng nghề không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiệu quả và bền vững.

Thanh Hiền