Đổi mới sáng tạo - Động lực bứt phá, kiến tạo tương lai bền vững

Hoạt động hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới 21/4 không chỉ là sự tham gia vào một sáng kiến toàn cầu, mà còn là dịp để Việt Nam khẳng định quyết tâm chính trị đưa đổi mới sáng tạo trở thành trụ cột của mô hình phát triển, là động lực chủ đạo thúc đẩy tăng trưởng dựa trên năng suất, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và cải thiện bền vững chất lượng cuộc sống của người dân.

Lễ hưởng ứng năm nay được tổ chức trong bối cảnh hệ thống pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng được hoàn thiện, đồng bộ và thống nhất; các điều kiện nền tảng của hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia cơ bản được định hình; hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tiếp tục mở rộng, nâng cao chất lượng và tính liên kết. Đây là thời điểm chín muồi để chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực thi hiệu quả, đưa chính sách vào cuộc sống, thúc đẩy đổi mới sáng tạo thực chất, tạo ra giá trị gia tăng và đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng, phát triển kinh tế - xã hội.

Bộ Khoa học và Công nghệ lựa chọn chủ đề hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới năm 2026 là: “Đổi mới sáng tạo - Hành động đột phá, lan tỏa kết quả” và “Đổi mới sáng tạo - Chuyển đổi nhanh hơn, mạnh mẽ hơn để biến ý tưởng thành giá trị, khát vọng thành hiện thực”.

Hai chủ đề này nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động quyết liệt, tạo ra kết quả cụ thể, có khả năng lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội; đồng thời đặt ra đòi hỏi tăng tốc, nâng cao năng lực tổ chức thực thi, rút ngắn hành trình từ ý tưởng đến ứng dụng và thương mại hóa. Qua đó khẳng định vai trò của đổi mới sáng tạo như một động lực then chốt, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định phát biểu tại chương trình. (Ảnh: Thanh Tùng)

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh, đổi mới sáng tạo không chỉ là xu hướng mà phải trở thành động lực then chốt thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh thế giới biến động nhanh và công nghệ thay đổi sâu sắc mô hình phát triển.

"Nếu khoa học tạo ra tri thức mới, công nghệ tạo ra công cụ mới thì đổi mới sáng tạo chính là cầu nối chuyển hóa tri thức, công nghệ thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị thực tiễn cho xã hội. Đây cũng là yếu tố quyết định khả năng bứt phá của mỗi quốc gia trong kỷ nguyên mới", Thứ trưởng Lê Xuân Định chia sẻ.

Một nội dung trọng tâm của Lễ hưởng ứng năm nay là phát huy vai trò của các chủ thể chính trong hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia. Đối với các viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ nhà khoa học, đây là lực lượng nòng cốt tạo ra tri thức mới, phát triển công nghệ nguồn, đào tạo nhân lực chất lượng cao và cung cấp các luận cứ khoa học, giải pháp cho phát triển.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đây là trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo, giữ vai trò hấp thụ, làm chủ và thương mại hóa công nghệ, đưa đổi mới sáng tạo vào thực tiễn sản xuất kinh doanh; đồng thời cần chủ động đề xuất bài toán, đặt hàng nghiên cứu, tham gia thử nghiệm và tiên phong ứng dụng các sản phẩm, giải pháp mới.

Đối với cơ quan quản lý nhà nước, vai trò không chỉ là kiến tạo thể chế mà còn phải dẫn dắt và tổ chức thực thi hiệu quả; xác định rõ các bài toán phát triển của ngành, lĩnh vực, địa phương trên nền tảng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, qua đó kết nối, điều phối và huy động sự tham gia của các chủ thể nhằm tạo ra kết quả thực chất, có tác động lan tỏa.

Toàn cảnh chương trình.

Trong tiến trình đó, các Trung tâm Đổi mới sáng tạo giữ vai trò hạt nhân, là đầu mối kết nối cung - cầu công nghệ, phát hiện và tuyển chọn giải pháp mới, tổ chức thử nghiệm, hỗ trợ triển khai và nhân rộng các mô hình hiệu quả. Đồng thời, đây cũng là nội dung trọng tâm trong các phiên thảo luận chuyên đề của Lễ hưởng ứng năm nay, hướng tới hoàn thiện cơ chế, chính sách và thúc đẩy phát triển hệ thống Trung tâm Đổi mới sáng tạo tại Việt Nam theo hướng đồng bộ, thực chất và gắn chặt với nhu cầu của thị trường.

Diễn đàn phát triển hệ thống Trung tâm Đổi mới sáng tạo, được tổ chức trong khuôn khổ Lễ hưởng ứng, là không gian để các diễn giả trao đổi, thảo luận về vai trò, mô hình tổ chức, cơ chế vận hành và việc triển khai chính sách đối với các Trung tâm Đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

Diễn đàn đồng thời tập trung đề xuất các giải pháp nhằm phát huy vai trò của Trung tâm như một thiết chế trung gian hiệu quả trong tìm kiếm, kết nối và thúc đẩy ứng dụng các giải pháp đổi mới sáng tạo để giải quyết các bài toán của ngành, lĩnh vực và địa phương; cung cấp dịch vụ hỗ trợ ứng dụng, chuyển giao, đổi mới công nghệ và đổi mới sáng tạo cho doanh nghiệp và người dân. Qua đó, góp phần tạo lập giá trị gia tăng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Các hoạt động hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới năm 2026 được tổ chức theo hướng thiết thực, hiệu quả, tiết kiệm, lấy kết quả và tác động cụ thể làm thước đo; đồng thời đẩy mạnh truyền thông sáng tạo, đa nền tảng, tăng cường kết nối và lan tỏa sâu rộng tinh thần đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội.

Bộ Khoa học và Công nghệ khuyến khích các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp chủ động triển khai các hoạt động hưởng ứng phù hợp với điều kiện thực tiễn, gắn với chức năng, nhiệm vụ và các bài toán phát triển cụ thể; đồng thời chú trọng phát hiện, tôn vinh và nhân rộng các mô hình hiệu quả, sáng kiến tiêu biểu, cách làm hay trong ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Các hoạt động được tổ chức đa dạng, linh hoạt như truyền thông, tọa đàm, hội thảo, triển lãm, giới thiệu và trình diễn thành tựu, các cuộc thi, phong trào thi đua, hoạt động tôn vinh, khen thưởng; qua đó thúc đẩy ứng dụng công nghệ, cải tiến kỹ thuật, đổi mới quy trình trong hoạt động chuyên môn, sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực của đời sống xã hội.

Thanh Tùng