Giày dép trẻ em: Từ tiêu chuẩn chất lượng đến yêu cầu an toàn

Giày dép trẻ nhỏ không chỉ được đánh giá qua kiểu dáng hay kích cỡ. Tại Việt Nam, TCVN 13205:2020 - Giầy dép trẻ nhỏ quy định các yêu cầu và phương pháp đánh giá đối với sản phẩm có cỡ số từ 16 đến 22, không phụ thuộc vào vật liệu làm giày.

Vật liệu không chỉ cần bền

Giày trẻ em thường được cấu tạo từ nhiều loại vật liệu như da, vật liệu dệt, da tổng hợp, cao su, plastic, keo dán và các chi tiết kim loại. Vì vậy, đánh giá chất lượng không thể chỉ nhìn vào hình thức bên ngoài mà cần xem xét từng nhóm vật liệu và sự liên kết giữa chúng.

Đối với các bộ phận như mũ giày, lót giày và đế, hệ thống tiêu chuẩn giày dép Việt Nam có nhiều phương pháp thử để đánh giá các đặc tính như độ bền uốn, độ bền xé, độ bền mài mòn, độ ổn định kích thước, khả năng hấp thụ và giải hấp nước. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền và khả năng sử dụng của sản phẩm.

Chất lượng giày dép trẻ em không chỉ nằm ở kiểu dáng mà còn ở vật liệu và độ an toàn.

Với phụ liệu, TCVN 10079:2013 quy định yêu cầu tính năng đối với dây giày, ô dê, chi tiết kim loại và băng dính. Riêng nhóm giày dép của trẻ nhỏ có các yêu cầu về độ bền mài mòn của dây giày, ô dê và độ bền ăn mòn của phụ liệu bằng kim loại.

Điều này có ý nghĩa thực tế bởi những chi tiết tưởng nhỏ như khoen kim loại, dây buộc hay miếng dán nếu kém bền có thể nhanh chóng hư hỏng trong quá trình trẻ chạy nhảy, đồng thời tạo ra nguy cơ gây xước hoặc tổn thương nếu bị gãy, bong hoặc có cạnh sắc.

Kiểm soát cả yếu tố hóa học

Bên cạnh yêu cầu cơ lý, vật liệu tiếp xúc với trẻ cũng cần được quan tâm về thành phần hóa học.

Một số tiêu chuẩn đối với giày dép đã đề cập đến việc kiểm soát các chất có khả năng gây hại trong vật liệu. Chẳng hạn, TCVN 12337:2018 là tiêu chuẩn về các chất có hại tiềm ẩn trong giày dép và các chi tiết của giày dép; TCVN 12339:2018 quy định phương pháp xác định phenol trong vật liệu làm giày dép.

Với sản phẩm có sử dụng vật liệu dệt, cần đặc biệt lưu ý phạm vi điều chỉnh của QCVN 01:2017/BCT về mức giới hạn formaldehyt và amin thơm chuyển hóa từ thuốc nhuộm azo trong sản phẩm dệt may. Quy chuẩn quy định formaldehyt tối đa 30 mg/kg đối với sản phẩm dệt may cho trẻ em dưới 36 tháng tuổi; 75 mg/kg đối với sản phẩm dệt may tiếp xúc trực tiếp với da và 300 mg/kg đối với sản phẩm không tiếp xúc trực tiếp với da. Hàm lượng mỗi amin thơm thuộc danh mục quy định không được vượt quá 30 mg/kg.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng mọi đôi giày trẻ em đều mặc nhiên thuộc toàn bộ phạm vi của quy chuẩn dệt may. Việc áp dụng phải căn cứ vào loại sản phẩm, cấu tạo, vật liệu và mã hàng hóa cụ thể theo quy định hiện hành.

Giày có đế, mũ bằng vật liệu dệt thuộc nhóm rủi ro cần lưu ý

Một thay đổi đáng chú ý trong năm 2026 là Bộ Công Thương ban hành Thông tư 33/2026/TT-BCT, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, về danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và cao thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ.

Trong danh mục này có nhóm giày, dép có đế ngoài bằng cao su, plastic, da thuộc hoặc da tổng hợp và mũ giày bằng vật liệu dệt. Vì vậy, với giày trẻ em thuộc nhóm này, doanh nghiệp cần xác định chính xác mã HS và đối chiếu quy định quản lý chất lượng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng thay vì chỉ dựa vào tên gọi thương mại của sản phẩm.

Một đôi giày trẻ em đạt chất lượng không chỉ nằm ở vật liệu “tốt” mà còn phải có kết cấu phù hợp. Đế cần có độ bền và khả năng chống mài mòn phù hợp; các lớp vật liệu phải liên kết chắc; đường may, dây buộc, khóa hoặc miếng dán phải bảo đảm độ bền trong điều kiện sử dụng.

Đặc biệt, những chi tiết có thể tiếp xúc trực tiếp với chân trẻ không nên có cạnh sắc, phần nhô bất thường hoặc dễ bong tách. Đế giày cần hạn chế nguy cơ trơn trượt trong điều kiện sử dụng thông thường.

Các yêu cầu này có thể được đánh giá thông qua những phép thử cơ lý được quy định trong hệ thống tiêu chuẩn về giày dép. Chẳng hạn, các tiêu chuẩn liên quan đến đế ngoài đề cập đến độ bền uốn, độ bền mài mòn, độ bền xé và các đặc tính khác của đế.

Không nên đánh đồng tiêu chuẩn với quy chuẩn

Một điểm cần phân biệt là TCVN là tiêu chuẩn, về nguyên tắc áp dụng trên cơ sở tự nguyện, trừ trường hợp được viện dẫn hoặc quy định khác; trong khi QCVN là quy chuẩn kỹ thuật, các yêu cầu bắt buộc áp dụng thuộc phạm vi điều chỉnh.

Do đó, việc một sản phẩm được sản xuất theo TCVN 13205:2020 không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể bỏ qua các quy định bắt buộc khác. Đặc biệt từ ngày 1/7/2026, việc quản lý chất lượng các sản phẩm thuộc danh mục rủi ro trung bình, rủi ro cao phải được thực hiện theo quy định quản lý chất lượng của Bộ Công Thương và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng.

Với phụ huynh, thay vì chỉ lựa chọn giày theo màu sắc, thương hiệu hay giá bán, có thể ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, thông tin về nhà sản xuất và vật liệu đầy đủ, kết cấu chắc chắn, không có chi tiết dễ bong hoặc cạnh sắc. Với doanh nghiệp, kiểm soát chất lượng giày trẻ em cần bắt đầu từ lựa chọn vật liệu, kiểm soát phụ liệu và keo dán, đến thử nghiệm các đặc tính cơ lý và hóa học phù hợp từng loại sản phẩm.

Bởi với giày dép trẻ em, “đẹp và vừa chân” mới chỉ là điều kiện ban đầu; an toàn của vật liệu và độ tin cậy của cả đôi giày mới là yếu tố quyết định chất lượng thực sự.

Hùng Anh