Hải Phòng tăng tốc chuyển đổi số logistics, kiến tạo lợi thế cạnh tranh bền vững

Trong chiến lược phát triển đến năm 2030, Hải Phòng xác định logistics không chỉ là ngành dịch vụ hỗ trợ mà là “mạch máu” của nền kinh tế, giữ vai trò kết nối sản xuất, xuất nhập khẩu và thương mại quốc tế. Trên nền tảng hệ thống cảng biển lớn nhất miền Bắc với cụm cảng nước sâu Lạch Huyện, các khu bến Đình Vũ, Chùa Vẽ, Tân Vũ…, cùng sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp và Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải, nhu cầu logistics ngày càng gia tăng cả về quy mô lẫn độ phức tạp.

Trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt, thành phố lựa chọn chuyển đổi số là đòn bẩy chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh và giảm chi phí xã hội. Tại Cảng Hải Phòng, hệ thống cảng điện tử (ePort) đã được triển khai đồng bộ, cho phép doanh nghiệp thực hiện đăng ký lệnh giao nhận, thanh toán phí, tra cứu thông tin container hoàn toàn trực tuyến. Việc số hóa quy trình giúp rút ngắn đáng kể thời gian làm thủ tục, hạn chế tiếp xúc trực tiếp, giảm sai sót chứng từ và tăng tính minh bạch trong vận hành.

Không dừng lại ở đó, Cảng Hải Phòng còn hợp tác với FPT triển khai giải pháp quản trị tài chính số (FPT CFS), đồng bộ dữ liệu kế toán – tài chính, tự động hóa quy trình kiểm soát chứng từ và dòng tiền. Việc chuẩn hóa và kết nối dữ liệu theo thời gian thực không chỉ nâng cao hiệu quả quản trị nội bộ mà còn tạo nền tảng cho phân tích, dự báo và ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Hải Phòng tăng tốc chuyển đổi số toàn diện từ cảng biển, doanh nghiệp đến quản lý nhà nước

Chuyển đổi số tại khu vực cảng không chỉ dừng ở ePort mà mở rộng sang các mô hình cảng thông minh. Tại Cảng Nam Đình Vũ, ứng dụng SmartPort cho phép doanh nghiệp thực hiện trực tuyến toàn bộ quy trình giao nhận, nâng hạ, đóng rút, thanh toán và tra cứu dữ liệu đa cảng. Thời gian xử lý một bộ lệnh được rút ngắn từ 3–4 giờ xuống còn khoảng 30 phút. Song song đó, hệ thống SmartGate ứng dụng AI tự động nhận diện container, biển số xe, rơ-moóc, niêm chì và xác thực bằng mã QR; thời gian phương tiện qua cổng giảm từ vài phút xuống còn vài giây, với tỷ lệ nhận diện đạt tới 95–97%. Đây là bước tiến quan trọng trong tự động hóa và giảm thiểu can thiệp thủ công.

Ở cấp độ doanh nghiệp logistics, chuyển đổi số đã trở thành yêu cầu tất yếu. Các phần mềm quản lý vận tải (TMS), quản lý kho (WMS), hệ thống định vị GPS, hóa đơn điện tử, chữ ký số… được sử dụng thường xuyên trong vận hành. Một số đơn vị bước đầu ứng dụng phân tích dữ liệu lớn (Big Data) để dự báo lưu lượng hàng hóa, tối ưu tuyến vận chuyển, tiết kiệm nhiên liệu và nhân lực. Việc số hóa dữ liệu hàng hóa và phương tiện giúp doanh nghiệp giảm tồn kho, nâng cao tỷ lệ giao hàng đúng hạn, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của đối tác quốc tế.

Chuyển đổi số logistics tại Hải Phòng không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp mà còn là nỗ lực đồng bộ từ chính quyền thành phố. Hải Phòng đã xây dựng kho dữ liệu tập trung với hàng trăm bộ dữ liệu của các sở, ngành; đồng thời vận hành cổng dữ liệu mở phục vụ người dân và doanh nghiệp. Trong lĩnh vực logistics, việc tích hợp dữ liệu giữa hải quan, cảng vụ, doanh nghiệp khai thác cảng và cơ quan quản lý chuyên ngành giúp giảm trùng lặp thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và nâng cao tính minh bạch.

Các dịch vụ công trực tuyến mức độ cao liên quan đến đầu tư, xây dựng, đăng ký kinh doanh, cấp phép vận tải… cũng được triển khai đồng bộ. Điều này tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp logistics mở rộng hoạt động, đồng thời góp phần cải thiện chỉ số năng lực cạnh tranh và chỉ số chuyển đổi số của thành phố trong nhóm dẫn đầu cả nước.

Đáng chú ý, chuyển đổi số đang gắn chặt với mục tiêu phát triển logistics xanh và bền vững. Ứng dụng công nghệ giúp tối ưu lịch tàu, hạn chế thời gian chờ đợi tại cảng, giảm tiêu hao nhiên liệu và khí thải. Hệ thống quản lý phương tiện bằng dữ liệu thời gian thực hỗ trợ điều tiết giao thông, giảm ùn tắc khu vực cửa ngõ cảng biển. Nhiều doanh nghiệp từng bước chuyển sang sử dụng phương tiện đạt tiêu chuẩn khí thải cao hơn, nghiên cứu lắp đặt năng lượng tái tạo tại kho bãi, tích hợp tiêu chí ESG vào chiến lược phát triển.

Sự bùng nổ của thương mại điện tử cũng tạo áp lực và đồng thời mở ra cơ hội cho logistics số. Hệ thống vận tải, kho bãi thông minh giúp doanh nghiệp sản xuất và phân phối giảm tồn kho, tăng tốc độ giao hàng, nâng cao trải nghiệm khách hàng. Chuỗi cung ứng được quản lý bằng dữ liệu giúp tăng khả năng truy xuất, kiểm soát rủi ro và thích ứng linh hoạt trước biến động thị trường.

Về dài hạn, khi hạ tầng số được hoàn thiện, dữ liệu được kết nối liên thông và quy trình được tự động hóa, chi phí logistics sẽ tiếp tục giảm, môi trường kinh doanh minh bạch hơn. Đây chính là nền tảng để Hải Phòng củng cố vị thế trung tâm logistics quốc tế, cửa ngõ giao thương của miền Bắc và cả nước.

Lãnh đạo TP Hải Phòng cho biết, xác định logistics là một ngành dịch vụ quan trọng trong cơ cấu tổng thể nền kinh tế, đóng góp vai trò hỗ trợ, kết nối và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của thành phố, thành phố Hải Phòng đã triển khai nhiều chương trình, dự án nhằm thúc đẩy phát triển logistics và đã đạt được những kết quả quan trọng, toàn diện trên nhiều lĩnh vực.

Không ngừng tập trung xúc tiến và thu hút đầu tư theo hướng phát triển ba trụ cột kinh tế gồm: công nghiệp - công nghệ cao, cảng biển - logistics, du lịch - thương mại. Vì vậy, trong những năm tới, VLA sẽ đẩy mạnh các giải pháp chuyển đổi số và phát triển bền vững, thực hiện các giải pháp có tính đột phá để nâng cao hiệu suất, năng suất, hiệu quả cho các nhà cung cấp dịch vụ và khách hàng của chúng tôi. Trong đó việc tích hợp và tối ưu hoá các hoạt động mua bán – vận chuyển – thanh toán trên các nền tảng dịch vụ chung sẽ là biện pháp chính.

Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các trung tâm cảng biển trong khu vực ngày càng khốc liệt, lựa chọn phát triển dựa trên chuyển đổi số thể hiện tầm nhìn dài hạn của Hải Phòng. Từ cảng điện tử, quản trị tài chính số, dữ liệu mở đến cảng thông minh và logistics xanh, tất cả đang tạo nên một hệ sinh thái logistics hiện đại, minh bạch và hiệu quả. Chuyển đổi số vì thế không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là chiến lược phát triển cốt lõi, đưa Hải Phòng tiến gần hơn mục tiêu trở thành thành phố công nghiệp hiện đại, trung tâm logistics tầm cỡ khu vực.

An Dương