Những chuyến đi ‘gieo mầm’ năng suất

Một số hình ảnh ghi nhận liên quan đến hoạt động nâng cao năng suất chất lượng tại địa phương. (Ảnh: Thanh Tùng)

Từ một khái niệm kinh tế học, năng suất đã trở thành dòng chảy xuyên suốt trong tiến trình phát triển của Việt Nam suốt ba thập niên qua. Dấu mốc khởi đầu được đặt vào tháng 8/1995, khi tại Hội nghị Chất lượng lần thứ I, nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình đã chính thức khởi xướng phong trào năng suất chất lượng. Từ đó, tư duy phát triển dựa trên hiệu quả, cải tiến và quản trị hiện đại dần thay thế cách làm nặng về mở rộng quy mô và khai thác nguồn lực.

Từ “viên gạch” ban đầu ấy, phong trào năng suất chất lượng được bồi đắp qua Thập niên Chất lượng (1996 - 2015), tiếp nối bằng Chương trình 712 giai đoạn 2010 - 2020 và hiện nay là Chương trình quốc gia hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa giai đoạn 2021 - 2030 (Chương trình 1322). Nhưng điều làm nên sức sống bền bỉ của các chương trình ấy chắc chắn không chỉ nằm ở văn bản, mà ở chính những chuyến đi về cơ sở, nơi chính sách được “chạm” vào thực tiễn.

Trên nền tảng các chủ trương đó, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (TCĐLCL) Quốc gia đã chủ động phối hợp với các địa phương tổ chức nhiều đoàn công tác trải dài từ miền ngược đến miền xuôi, từ nông thôn đến thành thị. Qua những chuyến đi tới nhà máy, doanh nghiệp, hợp tác xã, làng nghề…, năng suất không còn là khẩu hiệu mà trở thành câu chuyện gắn với từng dây chuyền, từng thửa ruộng, từng sản phẩm cụ thể.

Chuyến đi về Tuyên Quang trong những tháng cuối năm 2025 là minh chứng rõ nét. Hội thảo “Tiêu chuẩn và chất lượng - Bệ phóng cho sản phẩm vùng cao” được tổ chức tại đây không chỉ vì tiềm năng nông nghiệp, dược liệu, du lịch phong phú, mà còn bởi những thách thức về hạ tầng, công nghệ và năng suất lao động mà địa phương đang đối mặt. Giữa vùng đất còn nhiều khó khăn ấy, câu chuyện năng suất được kể bằng hương chè Shan Tuyết và khát vọng vươn xa của những người làm nghề.

Chia sẻ với phóng viên Tạp chí Chất lượng Việt Nam (VietQ.vn), bà Phạm Thị Minh Hải - Phó Giám đốc Công ty TNHH Thành Sơn cho biết, động lực áp dụng các công cụ cải tiến không đến từ mong muốn “thay đổi truyền thống” mà từ khát vọng gìn giữ và nâng tầm giá trị bản địa. “Cây chè Shan Tuyết cổ thụ là báu vật của thiên nhiên nhưng nếu chỉ sản xuất theo cách cũ, năng suất thấp, chất lượng không đồng đều thì khó tồn tại trong thị trường hiện đại. Lean hay Six Sigma không làm mất đi bản sắc, mà giúp chuẩn hóa quy trình, loại bỏ lãng phí và nâng cao giá trị cho từng chén trà”, bà Hải chia sẻ.

Với doanh nghiệp miền núi, bà Hải khẳng định chính sách hỗ trợ từ Chương trình 1322 đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Những khóa đào tạo, hoạt động tư vấn, chuyển giao công nghệ không chỉ mang lại kiến thức, mà còn tiếp thêm sự tự tin để doanh nghiệp mạnh dạn đổi mới. Mong muốn lớn nhất của bà là các chính sách tiếp tục theo hướng “cầm tay chỉ việc”, hỗ trợ sâu về kỹ thuật, tiêu chuẩn hóa và bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm bản địa.

Nếu ở Tuyên Quang, năng suất gắn với nương chè, thì tại Hải Phòng, câu chuyện ấy lại mang nhịp điệu của công nghiệp và kinh tế biển. Hội thảo “Năng suất công nghiệp - Bệ phóng kinh tế biển” được tổ chức tại thành phố cảng lớn nhất miền Bắc lại đưa đến góc nhìn khác, với những trao đổi thẳng thắn về tối ưu chuỗi cung ứng, nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Ông Cao Chí Cuối - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần sản xuất thương mại CNC Gia Nghĩa nhấn mạnh, lộ trình nâng cao năng suất cần bắt đầu từ thay đổi tư duy. “Đào tạo nhận thức - Chuẩn hóa quy trình - Đo lường hiệu quả - Xây dựng văn hóa cải tiến gắn với chuyển đổi số. Công cụ chỉ là phương tiện, còn quyết tâm và con đường đi đúng mới là yếu tố quyết định”, ông chia sẻ như một lời nhắn gửi tới cộng đồng doanh nghiệp địa phương.

Trong năm 2025, những chuyến đi của Ủy ban TCĐLCL Quốc gia tiếp tục nối dài tại Nghệ An, TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Đắk Lắk… Mỗi chuyến đi không chỉ để đánh giá kết quả triển khai Chương trình 1322, mà còn là dịp lắng nghe trực tiếp những trăn trở, vướng mắc từ doanh nghiệp. Từ đó, cơ quan quản lý có thêm căn cứ điều chỉnh, hoàn thiện chính sách, tạo nên “vòng tròn” khép kín giữa xây dựng - thực thi - phản hồi - cải tiến.

Một mùa Xuân mới đang đến! Nhìn lại những cung đường đã qua, có thể thấy năng suất đang đi vào đời sống bằng những bước chân bền bỉ và lặng lẽ. Không ồn ào, không phô trương nhưng từng chuyến đi đã gieo thêm niềm tin rằng: khi chính sách chạm được vào thực tiễn, khi người dân và doanh nghiệp được đồng hành đúng cách, năng suất sẽ không còn là khái niệm xa vời, mà trở thành động lực nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và tạo nên một mùa xuân bền vững hơn cho mỗi vùng đất.

Thanh Tùng