Hàng “chính hãng” trên môi trường số: Tiêu chí nào để nhận diện?

Mua một sản phẩm trên môi trường số, người tiêu dùng thường có rất ít cơ hội kiểm tra hàng hóa trước khi thanh toán. Hình ảnh đẹp, lời giới thiệu “hàng chính hãng”, “đại lý ủy quyền” hay những đánh giá tích cực có thể tạo cảm giác yên tâm, nhưng đây không phải là căn cứ duy nhất để xác định sản phẩm có thực sự chính hãng.

Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2026, Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 chính thức có hiệu lực, cùng Nghị định 248/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật. Khung pháp lý mới tăng yêu cầu minh bạch đối với người bán và nền tảng, trong đó có việc xác thực người bán trên nền tảng thương mại điện tử.

Đừng chỉ nhìn vào logo “chính hãng”

Một trong những dấu hiệu đầu tiên người mua cần kiểm tra là ai đang bán sản phẩm.

Trên sàn thương mại điện tử có thể tồn tại nhiều gian hàng cùng bán một thương hiệu. Vì vậy, tên thương hiệu xuất hiện trong tiêu đề sản phẩm không đồng nghĩa với việc gian hàng đó là cửa hàng chính thức của thương hiệu.

Người tiêu dùng cần kiểm tra kỹ thông tin người bán và sản phẩm trước khi mua hàng trên môi trường số.

Bộ Công Thương từng khuyến cáo người tiêu dùng cần xác định rõ người bán khi giao dịch trên các sàn có nhiều gian hàng. Một số sàn có cơ chế nhận diện gian hàng chính thức, nhưng người mua vẫn cần kiểm tra kỹ thông tin thay vì chỉ dựa vào logo hoặc hình ảnh nhận diện.

Với website bán hàng riêng, người tiêu dùng nên kiểm tra thông tin về chủ thể kinh doanh, địa chỉ, phương thức liên hệ và các điều kiện giao dịch. Đây cũng là những thông tin được pháp luật về thương mại điện tử đặt ra yêu cầu công khai, minh bạch.

Đặc biệt, không nên coi việc một tài khoản có nhiều người theo dõi, nhiều lượt thích hoặc nhiều đánh giá là bằng chứng xác thực về nguồn gốc sản phẩm.

Kiểm tra thông tin hàng hóa trước khi đặt mua

Một sản phẩm được quảng cáo là chính hãng cần có thông tin đủ để người mua xác định mình đang mua sản phẩm nào, của ai và có những đặc tính gì.

Thông tin về hàng hóa trên môi trường thương mại điện tử phải đáp ứng các yêu cầu pháp luật liên quan. Bộ Công Thương từng lưu ý người bán phải cung cấp thông tin chi tiết về hàng hóa, trong đó có các nội dung bắt buộc thể hiện trên nhãn hàng hóa theo quy định, với những ngoại lệ phù hợp đối với từng loại sản phẩm.

Về nhãn hàng hóa, Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa và Nghị định 111/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 43/2017/NĐ-CP là những văn bản cần được đối chiếu khi kiểm tra thông tin trên nhãn.

Người mua nên đối chiếu các thông tin như tên hàng hóa, tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa, xuất xứ và các nội dung khác theo từng nhóm sản phẩm. Nếu thông tin trên trang bán hàng quá sơ sài, mâu thuẫn hoặc không thể xác định được chủ thể chịu trách nhiệm, đây là dấu hiệu cần thận trọng.

“Giá rẻ bất thường” không phải bằng chứng, nhưng là tín hiệu cảnh báo

Giảm giá không đồng nghĩa với hàng giả. Doanh nghiệp có thể thực hiện chương trình khuyến mại, xả hàng hoặc điều chỉnh giá vì nhiều lý do.

Tuy nhiên, nếu một sản phẩm có mức giá thấp bất thường so với mặt bằng chung, người mua nên kiểm tra thêm nguồn hàng, người bán, điều kiện khuyến mại, chính sách bảo hành và đổi trả thay vì quyết định chỉ dựa vào mức giá.

Đặc biệt, cần thận trọng với những lời quảng cáo tuyệt đối như “100% chính hãng”, “hàng xách tay chuẩn hãng”, “giá kho”, nhưng không cung cấp được thông tin rõ ràng về chủ thể kinh doanh và nguồn gốc hàng hóa.

Mã QR không tự động chứng minh hàng thật

Một mã QR trên bao bì có thể hỗ trợ cung cấp thông tin sản phẩm hoặc truy xuất nguồn gốc, nhưng không nên xem việc sản phẩm có mã QR là bằng chứng duy nhất để kết luận hàng chính hãng.

Người mua cần xem mã dẫn tới đâu, thông tin hiển thị có thống nhất với sản phẩm hay không và hệ thống đó thuộc về doanh nghiệp, nhà sản xuất hay một bên cung cấp dịch vụ nào.

Tương tự, tem chống giả cũng cần được kiểm tra theo hướng dẫn của chính thương hiệu. Một hình ảnh tem, mã sản phẩm hoặc logo được đăng trên trang bán hàng không đủ để thay thế việc xác minh từ nguồn chính thức.

Ưu tiên giao dịch có khả năng bảo vệ người mua

Một yếu tố thường bị bỏ qua là cơ chế xử lý sau giao dịch. Người mua nên xem trước chính sách đổi trả, bảo hành, hoàn tiền và phương thức khiếu nại.

Luật Thương mại điện tử mới đặt trọng tâm vào minh bạch thông tin và trách nhiệm của các chủ thể trong hệ sinh thái thương mại điện tử. Bộ Công Thương cũng lưu ý người tiêu dùng về rủi ro khi giao dịch bên ngoài nền tảng, bởi khi đó người mua có thể mất đi một số cơ chế bảo vệ, đối soát, hoàn tiền hoặc khiếu nại mà nền tảng cung cấp.

Về phía người tiêu dùng, pháp luật cũng ghi nhận quyền được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về tổ chức, cá nhân kinh doanh, hàng hóa, nguồn gốc, xuất xứ và các tài liệu liên quan đến giao dịch.

Vì vậy, thay vì tìm một “dấu hiệu duy nhất” để nhận biết hàng chính hãng, người mua nên kiểm tra theo nhiều lớp: đúng người bán – đủ thông tin hàng hóa – rõ nguồn gốc – giá có cơ sở – chính sách giao dịch minh bạch.

Trong môi trường số, hình ảnh và lời quảng cáo có thể được sao chép rất dễ dàng. Căn cứ đáng tin cậy hơn nằm ở khả năng xác minh thông tin từ chủ thể chịu trách nhiệm, dữ liệu sản phẩm và cơ chế bảo vệ giao dịch. Đây cũng là cách người tiêu dùng giảm rủi ro trước khi quyết định đặt mua một sản phẩm được quảng cáo là “chính hãng”.

An Nguyên