Hiện đại hóa pháp luật về đo lường trong bối cảnh chuyển đổi số

Luật Đo lường số 04/2011/QH13 có hiệu lực từ ngày 1/7/2012, tạo khuôn khổ pháp lý nền tảng cho hoạt động đo lường và quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Qua gần 15 năm triển khai, Luật đã góp phần bảo đảm tính chính xác, thống nhất của phép đo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và thúc đẩy hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ, Cách mạng công nghiệp 4.0 và quá trình chuyển đổi số, hoạt động đo lường đang có những thay đổi sâu sắc. Các phương tiện đo thông minh, đo tự động, đo từ xa, dữ liệu đo lường điện tử và các nền tảng số ngày càng được ứng dụng rộng rãi. 

Trong khi đó, một số quy định của Luật hiện hành chưa theo kịp thực tiễn, nhất là về thuật ngữ, dữ liệu đo lường, phương thức quản lý, phân cấp, phân quyền và cơ chế huy động nguồn lực xã hội. Việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục rà soát, điều chỉnh thẩm quyền và trách nhiệm quản lý nhà nước về đo lường.

Trước yêu cầu đó, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường là cần thiết nhằm hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý phù hợp với bối cảnh mới và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường được xây dựng với mục tiêu đầu tiên là tạo lập khuôn khổ pháp lý để xử lý điểm nghẽn thể chế, thúc đẩy phát triển khoa học và công nghệ; Đẩy mạnh phân công, phân cấp, bảo đảm tính chủ động, linh hoạt cho bộ, ngành, địa phương; Khẳng định vai trò, vị thế của hoạt động đo lường trong kỷ nguyên chuyển đổi số. 

Bên cạnh đó, Dự án Luật tập trung vào các nhóm nội dung sửa đổi, bổ sung chủ yếu sau: Thứ nhất, rà soát, hoàn thiện hệ thống thuật ngữ, định nghĩa theo hướng đơn giản, dễ hiểu, chính xác, thống nhất với thông lệ và chuẩn mực quốc tế, phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số. 

Thứ hai, giải quyết các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn, trong đó: Bỏ điều kiện kinh doanh đối với hoạt động đăng ký tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo thuộc nhóm 1; Bỏ thủ tục hành chính chứng nhận chuẩn công tác; Xóa bỏ việc phân loại hàng đóng gói sẵn và thủ tục cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sử dụng dấu định lượng trên nhãn hàng hóa; Đơn giản hóa điều kiện về tư cách pháp nhân và một số thủ tục không còn phù hợp với thực tế.

Thứ ba, bổ sung các chính sách, nội hàm và quy định để thúc đẩy phát triển đo lường khoa học và đo lường công nghiệp; Khuyến khích và tạo điều kiện để doanh nghiệp trở thành chủ thể chính trong triển khai hoạt động đo lường phục vụ sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng suất, chất lượng.

Thứ tư, bổ sung các quy định phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, bao gồm: quy định về nền tảng số, cơ sở dữ liệu dùng chung, kết quả đo lường số hóa; Sử dụng nền tảng số và cơ sở dữ liệu để thực hiện chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và quản lý hoạt động đo lường theo nguyên tắc quản lý rủi ro.

 Phiên họp mở rộng thẩm tra sơ bộ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường diễn ra ngày 22/8.

Thứ năm, tăng cường phân công, phân cấp, phân quyền giữa trung ương và địa phương, gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình, bảo đảm quản lý nhà nước thống nhất, hiệu quả trong toàn ngành.

Thứ sáu, các nội dung sửa đổi, bãi bỏ tạo cơ sở pháp lý cắt giảm 08 thủ tục hành chính, dự kiến giảm khoảng 279 triệu đồng chi phí thực hiện mỗi năm.

Với những thay đổi trên, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường không chỉ nhằm khắc phục những bất cập sau gần 15 năm thi hành mà còn hướng tới xây dựng một khuôn khổ pháp lý hiện đại, linh hoạt và phù hợp với yêu cầu phát triển mới. Qua đó, hoạt động đo lường có thể phát huy tốt hơn vai trò là một cấu phần quan trọng của hạ tầng chất lượng quốc gia, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh trong quá trình chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

 Hà My