Hoàn thiện chính sách, pháp luật về đo lường phục vụ phát triển bền vững

Tham dự hội thảo có ông Nguyễn Nam Hải – Chủ tịch Uỷ ban TCĐLCL Quốc gia (Ủy ban), ông Trần Hậu Ngọc – Phó Chủ tịch Uỷ ban, ông Trần Quý Giầu – Trưởng ban Ban Đo lường, bà Ngô Thị Ngọc Hà – Viện trưởng Viện Đo lường Việt Nam, ông Vũ Khánh Xuân – Chủ tịch Hội Đo lường Việt Nam, Thượng tá Nguyễn Thị Xuân Huệ - Phó cục trưởng Cục Công nghệ an ninh - Bộ Công an; Đại tá Lê Duy Quý - Phó Cục trưởng Cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, Bộ Tổng tham mưu (Bộ Quốc phòng), cùng đại diện các đơn vị trực thuộc Uỷ ban.

Về phía tỉnh Ninh Bình có sự tham dự của ông Vũ Trọng Quế - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, đại diện các đơn vị thuộc Sở. Cùng tham dự có đại diện Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng các tỉnh, thành phố; đại diện các Bộ, ngành liên quan; các doanh nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực đo lường.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Nam Hải – Chủ tịch Uỷ ban TCĐLCL Quốc gia cho biết, năm 2025 là một năm có nhiều chuyển biến quan trọng trong mô hình tổ chức bộ máy và phương thức quản lý nhà nước. Trong bối cảnh đó, công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tiếp tục được Đảng, Nhà nước và Chính phủ đặc biệt quan tâm, triển khai một cách đồng bộ, quyết liệt nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, tạo động lực mới cho phát triển kinh tế – xã hội, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của đất nước.

Ông Nguyễn Nam Hải – Chủ tịch Uỷ ban TCĐLCL Quốc gia.

Đặc biệt, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt, chuyển đổi số là phương thức phát triển mới, trong đó tiêu chuẩn đo lường chất lượng giữ vai trò nền tảng, hạ tầng kỹ thuật quan trọng bảo đảm tính tin cậy, minh bạch, kết nối và hội nhập của nền kinh tế số, xã hội số.

Bên cạnh đó, Chỉ thị số 38-CT/TW ngày 30/7/2024 của Ban Bí thư về đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn đo lường chất lượng quốc gia đến năm 2030 và những năm tiếp theo đã nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; đồng thời tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong hoạt động tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong giai đoạn mới.

Theo ông Hải, trước yêu cầu mới của thực tiễn phát triển, đặc biệt là sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế số, kinh tế xanh và yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Luật Đo lường đã bộc lộ những hạn chế, bất cập cần được rà soát, đánh giá toàn diện. Vì vậy, việc sửa đổi Luật cần thể chế hóa chủ trương, định hướng của Đảng, đồng bộ hệ thống pháp luật hiện hành với trọng tâm định hướng chính sách. 

Cụ thể: Tập trung hoàn thiện hệ thống đo lường khoa học, phát triển đo lường ứng dụng để đưa doanh nghiệp trở thành trung tâm, chủ thể của hệ thống đo lường quốc gia; Chuyển đổi số toàn diện hệ thống đo lường quốc gia đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong công tác quản lý nhà nước, hoạt động sản xuất, kinh doanh, thương mại và tiêu dùng để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; Đẩy mạnh phân công, phân cấp, phân quyền và kiến tạo năng lực đo lường từ cơ sở nhằm tăng cường bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

Ông Hải cũng đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi, thảo luận một cách khoa học, khách quan và toàn diện về kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế trong quá trình thi hành Luật Đo lường. Những đề xuất, kiến nghị là cơ sở quan trọng phục vụ nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật.

Ông Trần Quý Giầu – Trưởng ban Ban Đo lường.

Báo cáo đề dẫn tại hội thảo, ông Trần Quý Giầu - Trưởng ban Ban Đo lường cho biết, văn bản quy phạm đã ban hành trong lĩnh vực đo lường gồm 01 Luật, 06 Nghị định và 14 Thông tư mục đích chung nhằm đảm bảo chính xác, thống nhất hoạt động đo lường trong cả nước và phù hợp với thông lệ quốc tế; bên cạnh đó, minh bạch, khách quan, công bằng giữa các bên trong mua bán, thanh toán hàng hóa, dịch vụ.

Ngoài ra còn là công cụ đắc lực giải quyết các vấn đề an sinh xã hội như bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo đảm an toàn, sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường, hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám định tư pháp...

Chia sẻ kết quả thực hiện pháp luật về đo lường, ông Giầu cho hay, hiện có 51 chuẩn đo lường quốc gia được phê duyệt; Hơn 8.000 chuẩn công tác được chứng nhận và hàng nghìn mẫu phương tiện đo (PTĐ) nhập khẩu và hàng trăm mẫu PTĐ sản xuất trong nước đã được phê duyệt hằng năm; 601 tổ chức đăng ký cung cấp dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường; 399 tổ chức được chỉ định thực hiện hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường; Hơn 4.000 nhân viên đã được chứng nhận và cấp thẻ kiểm định viên đo lường; Hệ thống kiểm định trên cả nước đã kiểm định được khoảng 10 triệu PTĐ/ năm.

Ông Giầu cũng cho biết, hiện đã triển khai 01 Đề án về tăng cường, đổi mới hoạt động đo lường hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế giai đoạn đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 (Quyết định 996/QĐ-TĐC ngày 10/8/2018 của Thủ tướng Chính phủ). Trong đó, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho hơn 10.079 lượt học viên (đạt ~100,8%), đảm bảo đo lường cho 45.596 doanh nghiệp (đạt~ 91,2 %) và sản xuất 29 chất chuẩn, 100 mẫu phương tiện đo (đạt ~129 %). 

Bên cạnh thuận lợi, hoạt động đo lường cũng gặp những bất cập, hạn chế, trong đó Luật Đo lường năm 2011 chưa thể hiện rõ đo lường khoa học, đo lường ứng dụng để đưa doanh nghiệp là trung tâm của hệ thống đo lường quốc gia, chưa thể hiện rõ vai trò của cơ quan đo lường quốc gia. Bên cạnh đó, thiếu cơ sở pháp lý phục vụ nhu cầu chuyển đổi số trong đo lường. Ngoài ra, một số quy định về hoạt động thanh tra, kiểm tra nhà nước về đo lường chưa phù hợp với việc thực hiện chính quyền 2 cấp, quy định về hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường, về lượng của hàng đóng gói sẵn cần được cắt giảm, đơn giản hoá.

Ông Giầu cũng đưa ra đề xuất 03 chính sách sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Cụ thể, chính sách 1 là hoàn thiện hệ thống đo lường khoa học và phát triển đo lường ứng dụng để đưa doanh nghiệp trở thành trung tâm, chủ thể của hệ thống đo lường quốc gia. 

Chính sách 2 là chuyển đổi hệ thống đo lường quốc gia đáp ứng chuyển đổi số trong công tác quản lý nhà nước, hoạt động sản xuất, kinh doanh, thương mại và tiêu dùng để phục vụ phát triển kinh tế-xã hội. 

Chính sách 3 là phân cấp, phân quyền, kiến tạo năng lực đo lường từ cơ sở để tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Tại hội thảo, đại diện Sở KH&CN Ninh Bình, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Trung tâm kiểm định – Bộ Công an đã trình bày tham luận liên quan đến công tác đo lường trong lực lượng công an nhân dân - kết quả và đề xuất phối hợp với Ủy ban TCĐLCL Quốc gia; đánh giá, đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Đo lường…

Hội thảo cũng diễn ra phần trao đổi, thảo luận, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc liên quan đến tổng kết thi hành Luật Đo lường, định hướng nhóm chính sách mới, các giải pháp thực hiện.

Ngành đo lường cần không ngừng cải tiến và đổi mới

Trong khuôn khổ hội thảo cũng diễn ra Lễ kỷ niệm Ngày Đo lường Việt Nam 20/1. Ông Nguyễn Nam Hải - Chủ tịch Uỷ ban TCĐLCL Quốc gia cho biết, ngày 20/1/1950 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh 8/SL thống nhất hệ đo lường nước ta theo Hệ mét - là hệ đo lường khoa học và tiên tiến trên thế giới. Với tư cách là một ngành khoa học - kỹ thuật chính xác, đo lường đóng vai trò quan trọng trong đời sống, hoạt động sản xuất, nghiên cứu khoa học và an ninh, quốc phòng.

Cũng theo ông Hải, đo lường chính xác sẽ góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo công bằng trong thương mại, đảm bảo sự trong sạch của môi trường và sức khoẻ nhân dân, thúc đẩy phát triển khoa học - công nghệ. Nói chung đo lường chính xác là công cụ quan trọng trong việc nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả của toàn bộ nền kinh tế quốc dân và đảm bảo công bằng xã hội.

Ông Hải cho biết thêm, thời gian qua, việc triển khai thực hiện các quy định của Luật Đo lường đã đạt được một số kết quả quan trọng. Hoạt động đo lường đã có những đóng góp thiết thực vào việc hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, phục vụ nhu cầu về đo lường trong cuộc sống, sinh hoạt của người dân. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới hiện nay, công tác đo lường cần được chuyển biến mạnh mẽ hơn, ứng dụng công nghệ mới, công nghệ tiên tiến phục vụ phát triển kinh tế xã hội đất nước trong kỷ nguyên mới.

Ông Trần Hậu Ngọc – Phó Chủ tịch Uỷ ban TCĐLCL Quốc gia. 

Chia sẻ tại Lễ kỷ niệm, ông Trần Hậu Ngọc – Phó Chủ tịch Uỷ ban điểm qua kết quả nổi bật đã đạt được của hoạt động đo lường và quản lý đo lường trong năm 2025, đồng thời nêu một số nhiệm vụ trọng tâm của ngành đo lường trong năm 2026 và biện pháp tăng cường phát triển đo lường trong thời gian tới.

Theo đó, thứ nhất, ngày 01/3/2025, Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Thông tin và Truyền thông đã chính thức sáp nhập thành Bộ mới, giữ tên gọi là Bộ Khoa học và Công nghệ nhằm tinh gọn bộ máy, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và thông tin, truyền thông.

Thứ hai, tiếp tục thực hiện chỉ đạo của Chính phủ tăng cường hoàn thiện thể chế, cắt giảm, đơn giản hóa quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh giai đoạn 2020 – 2025, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền phục vụ đắc lực hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đã chủ trì phối hợp các cơ quan liên quan hoàn thiện, trình ban hành các văn bản quy phạm pháp luật liên quan trực tiếp tới hoạt động đo lường.

Thứ ba, tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến chuyển đổi số về đo lường. Uỷ ban đang thí điểm áp dụng cấp giấy chứng nhận điện tử và sử dụng mã QR gắn kèm tem kiểm định, hiệu chuẩn, giấy chứng nhận điện tử để mã hóa các thông tin về kết quả kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường tại các đơn vị kỹ thuật trực thuộc Ủy ban, tiến tới hoàn thiện, chính thức ban hành Quy chế hướng dẫn.

Thứ tư, đã tổ chức các hội thảo kỷ niệm ngày Đo lường Việt Nam 20/01, ngày Đo lường thế giới 20/5, hội thảo sơ kết tình hình thực hiện Đề án 996 đến năm 2025.

Thứ năm, triển khai hoạt động hợp tác quốc tế về đo lường: Trong năm 2025, công tác hợp tác quốc tế tiếp tục được Ủy ban triển khai tích cực, tạo điều kiện để cán bộ, viên chức Ủy ban tham gia các khóa đào tạo về đo lường, tiếp cận các xu hướng mới và nâng cao hiệu quả công tác đo lường trong nước.

Ủy ban đã tham gia nhiều hoạt động quan trọng, gồm: Lễ kỷ niệm 150 năm ngày ký Công ước Mét (20/5–22/5/2025); Hội nghị Quốc tế về đo lường pháp định lần thứ 17 và Cuộc họp Ủy ban Đo lường pháp định Quốc tế lần thứ 60 (13/10–15/10/2025); Hội nghị Quốc tế Diễn đàn Đo lường pháp định Châu Á – Thái Bình Dương lần thứ 32 (APLMF) và họp Nhóm công tác APLMF tại Indonesia (05/11–07/11/2025);

Hội thảo “Xây dựng nền tảng cho hạ tầng đo lường kỹ thuật số – Caburek lần thứ 5” tại Thái Lan (từ ngày 17/11 đến 20/11/2025); Hội thảo “Tăng cường hợp tác về tiêu chuẩn cho công nghệ lượng tử” tại Hàn Quốc (từ 30/7 đến 31/7/2025); Hội thảo về tài liệu và xây dựng thể chế, pháp luật đo lường của Tổ chức Đo lường pháp định Quốc tế tại Trung Quốc; đồng thời phối hợp với Ban Hợp tác quốc tế tổ chức Cuộc họp Nhóm công tác về đo lường pháp định ASEAN (ACCSQ/WG3) và các sự kiện liên quan tại Việt Nam (13/10–16/10/2025).

Bên cạnh đó, Ủy ban cũng chủ động góp ý dự thảo tài liệu và kịp thời trả lời yêu cầu từ các tổ chức quốc tế, khu vực về đo lường. Những hoạt động này đã góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, tăng cường vị thế và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực đo lường.

Ông Nguyễn Nam Hải - Chủ tịch Uỷ ban TCĐLCL Quốc gia và ông Vũ Khánh Xuân – Chủ tịch Hội Đo lường Việt Nam trao kỷ niệm chương vì sự nghiệp đo lường năm 2026 cho các tập thể, cá nhân.

Cũng theo ông Ngọc, trước biến động của nền kinh tế toàn cầu và nhu cầu khắt khe của nền kinh tế thị trường, ngành tiêu chuẩn đo lường chất lượng nói chung và đo lường nói riêng cần không ngừng cải tiến và đổi mới. Một số nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và biện pháp tăng cường phát triển hoạt động đo lường trong thời gian tới như sau:

Ở Trung ương, một là, tập trung triển khai nhiệm vụ đã được phê duyệt về xây dựng Luật sửa đổi một số điều của Luật Đo lường;

Hai là, thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ thuộc Đề án 996, chú trọng xây dựng mô hình điểm về Chương trình đảm bảo đo lường tại doanh nghiệp;

Ba là, tăng cường thanh, kiểm tra hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường của các tổ chức đăng ký nhằm ngăn ngừa, phát hiện hành vi vi phạm pháp luật về đo lường;

Bốn là, đẩy mạnh phê duyệt thêm chuẩn đo lường quốc gia trong các lĩnh vực đo đã được đầu tư đáp ứng yêu cầu và chuẩn bị hồ sơ phục vụ việc đánh giá công nhận các CMCs;

Năm là, tăng cường công tác nghiên cứu, phát triển KH&CN đo lường: nghiên cứu phương pháp, quy trình đo; nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, thương mại hóa chuẩn đo lường, chất chuẩn, thương mại sản phẩm KH&CN, viết bài gửi các tạp chí khoa học trong nước và trên thế giới, đạt chứng chỉ công nhận phù hợp TCVN/ISO 17034:2017 đối với tổ chức sản xuất chất chuẩn, mẫu chuẩn;

Sáu là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm tăng cường nhận thức vai trò của đo lường trong hỗ trợ doanh nghiệp và phát triển kinh tế xã hội; Tuyên truyền phổ biến Luật Đo lường, Nghị định số 86/2012/NĐ-CP, Nghị định số 105/2016/NĐ-CP, Nghị định 154/2018/NĐ-CP, Đề án 996, Thông tư số 54/TT-BKHCN và các văn bản hướng dẫn về đo lường có liên quan;

Bảy là, tiếp tục tăng cường thực hiện các chương trình so sánh liên phòng trong năm 2026, tập trung nhiều vào SSLP cấp cơ sở;

Tám là, đẩy mạnh hoạt động hợp tác quốc tế về đo lường như Unido, PTB (Đức), KATS (Hàn Quốc),…

Đối với địa phương, một là, đóng góp ý kiến trong quá trình xây dựng, trình ban hành chính sách, văn bản quy phạm pháp luật về đo lường;

Hai là, thực hiện tốt các nhiệm vụ đã được phân cấp về UBND tỉnh, UBND xã;

Ba là, đẩy mạnh triển khai các nhiệm vụ thuộc Đề án 996 theo kế hoạch của địa phương. Đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp, ưu tiên xây dựng và áp dụng Chương trình đảm bảo đo lường đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh lĩnh vực điện, nước, xăng dầu, hàng đóng gói sẵn.

Bốn là, tổ chức phổ biến, tuyên truyền Luật Đo lường, Nghị định 86, Nghị định 105, Nghị định 154, Thông tư 06/2025/TT-BKHCN, Thông tư 07/2025/TT-BKHCN, Thông tư 54/2025/TT-BKHCN, Đề án 996 và Văn bản kỹ thuật Việt Nam mới ban hành tới các tổ chức, cá nhân để triển khai thực hiện ở địa phương;

Năm là, tiếp tục tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra về đo lường, chú trọng thực hiện kiểm tra nhà nước, kịp thời phát hiện xử lý vi phạm về đo lường trong thương mại bán lẻ xăng dầu, kiểm tra phép đo hàng đóng gói sẵn và các loại cân ở chợ thuộc địa bàn quản lý của từng xã, phường ở địa phương.

Ông Ngọc cũng nhấn mạnh, việc nhận thức đầy đủ và sâu sắc những nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 cũng như trách nhiệm to lớn của toàn ngành đo lường trong thời kỳ hội nhập toàn diện về kinh tế quốc tế, với tinh thần chủ động, chúng ta tin tưởng rằng thời gian sắp tới hoạt động đo lường của Việt Nam sẽ có bước phát triển mạnh mẽ, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, cũng như nhu cầu của doanh nghiệp và người dân.

Hà My