Hợp nhất 4 quy chuẩn an toàn đối với thiết bị cấp điện, phân phối điện phòng nổ

Bộ Công Thương đã ban hành Văn bản hợp nhất số 107/2026/VBHN-TT-BCT ngày 14/9/2026 về Thông tư ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn sản phẩm vật liệu nổ công nghiệp - kíp nổ vi sai phi điện dùng cho mỏ hầm lò/đường hầm không có khí bụi nổ.

Văn bản hợp nhất được xây dựng trên cơ sở Thông tư số 34/2023/TT-BCT ngày 21/12/2023 của Bộ trưởng Bộ Công Thương, có hiệu lực từ ngày 1/7/2024; đồng thời cập nhật nội dung sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 45/2026/TT-BCT ngày 28/8/2026 và nội dung đính chính liên quan tại Quyết định số 2312/QĐ-BCT ngày 14/9/2026.

Quy chuẩn được ban hành kèm theo Thông tư số 34/2023/TT-BCT có ký hiệu QCVN 12-22:2023/BCT. Nội dung quy chuẩn gồm các quy định chung, quy định về kỹ thuật, quy định về quản lý, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và điều khoản thi hành.

Các quy chuẩn an toàn đối với cáp điện, máy phát điện, áptômát và tủ phân phối điện phòng nổ trong mỏ hầm lò được hợp nhất theo Thông tư số 44/2026/TT-BCT. 

Đồng bộ quy định an toàn đối với 4 nhóm thiết bị điện phòng nổ

Theo Bộ Công Thương, 4 văn bản hợp nhất lần này liên quan trực tiếp đến những thiết bị giữ vai trò quan trọng trong hệ thống cấp điện, bảo vệ và phân phối điện tại các mỏ hầm lò.

Đối với cáp điện phòng nổ, Văn bản hợp nhất số 101/2026/VBHN-TT-BCT hợp nhất Thông tư số 35/2023/TT-BCT ngày 21/12/2023, ban hành QCVN 21:2023/BCT về an toàn đối với cáp điện phòng nổ sử dụng trong mỏ hầm lò. Quy chuẩn có hiệu lực từ ngày 1/7/2024 và được cập nhật theo Sửa đổi 01:2026 QCVN 21:2023/BCT ban hành kèm Thông tư số 44/2026/TT-BCT.

Cáp điện là bộ phận truyền tải điện năng đến các thiết bị khai thác, vận chuyển và thông gió trong hầm lò. Do thường xuyên làm việc trong môi trường có độ ẩm cao, chịu tác động cơ học và tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện khí cháy, việc kiểm soát chất lượng, đặc tính kỹ thuật và điều kiện sử dụng cáp điện có ý nghĩa quan trọng đối với an toàn vận hành.

Đối với máy phát điện phòng nổ, Văn bản hợp nhất số 127/2026/VBHN-TT-BCT hợp nhất Thông tư số 38/2020/TT-BCT ngày 30/11/2020, ban hành QCVN 07:2020/BCT. Quy chuẩn này có hiệu lực từ ngày 1/7/2021, quy định về an toàn đối với máy phát điện phòng nổ sử dụng trong mỏ hầm lò.

Trong hệ thống cung cấp điện, máy phát điện có nhiệm vụ tạo nguồn điện phục vụ hoạt động của các thiết bị. Khi được sử dụng trong môi trường có nguy cơ cháy nổ, thiết bị phải đáp ứng những yêu cầu an toàn phù hợp nhằm hạn chế khả năng phát sinh nguồn gây cháy trong quá trình vận hành.

Đối với áptômát phòng nổ, Văn bản hợp nhất số 128/2026/VBHN-TT-BCT hợp nhất Thông tư số 15/2021/TT-BCT ngày 29/10/2021, ban hành QCVN 14:2021/BCT, có hiệu lực từ ngày 1/7/2022. Đây là nhóm thiết bị có chức năng đóng, cắt và bảo vệ mạch điện, góp phần hạn chế hậu quả khi hệ thống xuất hiện các sự cố như quá tải hoặc ngắn mạch.

Trong khi đó, tủ phân phối điện áp 6 kV phòng nổ được điều chỉnh theo QCVN 17:2022/BCT, ban hành kèm Thông tư số 28/2022/TT-BCT ngày 31/10/2022 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2023. Nội dung quy chuẩn được cập nhật tại Văn bản hợp nhất số 130/2026/VBHN-TT-BCT. Tủ phân phối điện giữ vai trò tiếp nhận và phân phối điện năng đến các khu vực sử dụng, vì vậy yêu cầu an toàn đối với thiết bị này có liên quan trực tiếp đến tính ổn định của hệ thống điện trong mỏ.

Tăng cường kiểm soát rủi ro, nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng

Việc hợp nhất các quy định về an toàn thiết bị điện phòng nổ diễn ra trong bối cảnh hoạt động khai thác khoáng sản ngày càng đặt ra yêu cầu cao về kiểm soát rủi ro kỹ thuật. Đặc biệt, tại những mỏ hầm lò có điều kiện địa chất phức tạp, khai thác xuống sâu và tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ khí mê-tan, bụi than, chất lượng thiết bị điện là một trong những yếu tố cần được kiểm soát chặt chẽ.

Trước đó, trong quá trình xây dựng Thông tư sửa đổi các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, Bộ Công Thương xác định trọng tâm là hoàn thiện các quy định quản lý liên quan đến mã số hàng hóa, đánh giá sự phù hợp, kiểm tra chất lượng hàng hóa nhập khẩu, ghi nhãn và kiểm định. Những nội dung này được rà soát nhằm phù hợp với các quy định mới của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, đồng thời khắc phục bất cập phát sinh trong quá trình thực hiện tại doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Bên cạnh yêu cầu về quản lý chất lượng, việc sửa đổi quy chuẩn còn hướng đến tiếp cận các tiêu chuẩn, thông lệ quốc tế tiên tiến về an toàn mỏ nhưng vẫn bảo đảm phù hợp với điều kiện công nghệ, tổ chức sản xuất và năng lực quản lý của ngành khai khoáng Việt Nam.

Việc hoàn thiện hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với thiết bị điện phòng nổ không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn góp phần nâng cao ý thức tuân thủ các yêu cầu an toàn trong sản xuất. Khi quy định kỹ thuật được cập nhật và áp dụng thống nhất, doanh nghiệp có thêm cơ sở để kiểm soát chất lượng thiết bị, phòng ngừa sự cố và duy trì hoạt động khai thác ổn định, an toàn.

 Bảo Linh