ISO 14064-1: 2018 trở thành 'chìa khóa' giúp doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn ESG

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) ngày càng trở thành điều kiện gần như bắt buộc trong thương mại quốc tế, kiểm kê và quản lý phát thải khí nhà kính đang dần trở thành “giấy thông hành” đối với doanh nghiệp Việt Nam. Không chỉ các tập đoàn lớn, ngày càng nhiều doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ cũng chủ động tiếp cận các chuẩn mực quốc tế như ISO 14064-1:2018, từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải minh bạch và có thể kiểm chứng. Đây không còn là một lựa chọn, mà trở thành yếu tố thiết yếu để duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

ISO 14064-1:2018 cung cấp một khung phương pháp rõ ràng, giúp doanh nghiệp định lượng, theo dõi và báo cáo phát thải khí nhà kính một cách nhất quán. Khi áp dụng chuẩn này, doanh nghiệp không chỉ đáp ứng các yêu cầu ESG mà còn có khả năng minh chứng dữ liệu phát thải trước các đối tác và nhà đầu tư quốc tế. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu lớn như châu Âu ngày càng siết chặt cơ chế kiểm soát carbon và yêu cầu minh bạch trong chuỗi cung ứng.

Thực tế cho thấy, ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt tiên phong áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về kiểm kê khí nhà kính, từ tập đoàn lớn đến các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc này giúp họ vừa giảm thiểu tác động môi trường, vừa nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, mở ra cơ hội tiếp cận vốn xanh và phát triển bền vững. Chủ động trong quản lý phát thải đồng nghĩa với việc doanh nghiệp chuyển từ trạng thái “bị động” sang “chủ động” trong chiến lược ESG, tạo lợi thế lâu dài và định hình văn hóa quản trị môi trường ngay từ giai đoạn đầu.

 Tập đoàn Phúc Sinh trở thành doanh nghiệp tiên phong tại Việt Nam triển khai kiểm kê phát thải trên quy mô toàn tập đoàn

Một trong những ví dụ tiêu biểu là Tập đoàn Phúc Sinh. Tháng 10/2025, doanh nghiệp này chính thức đạt chứng nhận ISO 14064-1:2018 về kiểm kê khí nhà kính do tổ chức quốc tế TÜV NORD cấp. Việc đạt chứng nhận giúp Phúc Sinh trở thành một trong những doanh nghiệp tiên phong tại Việt Nam triển khai kiểm kê phát thải trên quy mô toàn tập đoàn.

Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sinh, cho biết động lực của doanh nghiệp đến từ nhận thức rõ vai trò ngày càng quan trọng của kiểm kê khí nhà kính. Theo ông, việc chủ động triển khai sớm không chỉ giúp doanh nghiệp thích ứng với các quy định trong tương lai mà còn tạo lợi thế trong huy động vốn và mở rộng thị trường xuất khẩu. “Nếu chờ đến khi bắt buộc mới làm, doanh nghiệp sẽ rơi vào thế bị động và chịu áp lực lớn hơn”, ông nhấn mạnh.

Không dừng lại ở việc kiểm kê, Phúc Sinh còn đặt mục tiêu dài hạn hướng tới “sản xuất cà phê không phát thải” và tham gia thị trường tín chỉ carbon. Song song đó, doanh nghiệp tiếp tục đầu tư vào năng lượng tái tạo, tối ưu quy trình sản xuất và mở rộng hợp tác với nông dân theo các tiêu chuẩn bền vững. Những nỗ lực này góp phần xây dựng chuỗi cung ứng cà phê và hồ tiêu bền vững, đồng thời hỗ trợ sinh kế cho hàng nghìn nông hộ tại Sơn La, Đắk Lắk, Đắk Nông.

Trong lĩnh vực công nghệ, FPT cũng là một trong những doanh nghiệp đi đầu khi được BSI Assurance UK xác nhận kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064-1:2018 trên cả 3 phạm vi phát thải (Scope 1, Scope 2 và Scope 3). Điểm đáng chú ý là FPT đã ứng dụng công nghệ để tự động hóa toàn bộ quy trình kiểm kê thông qua giải pháp “Made by FPT – VertZéro”.

Việc mở rộng kiểm kê sang cả Scope 3 bao gồm phát thải trong chuỗi cung ứng giúp doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện hơn về dấu chân carbon. Đây cũng là yêu cầu ngày càng phổ biến từ các đối tác quốc tế. FPT đặt mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2040, đồng thời cam kết tạo tác động tích cực tới môi trường sống và làm việc cho hơn một triệu người vào năm 2035.

Ở lĩnh vực công nghiệp nặng, Công ty CP Thép Hòa Phát Dung Quất cũng sớm triển khai kiểm kê khí nhà kính từ năm 2023. Doanh nghiệp đã hoàn thành đánh giá và đạt chứng nhận ISO 14064-1:2018, đồng thời thực hiện truy vết carbon sản phẩm theo tiêu chuẩn ISO 14067:2018. Những bước đi này không chỉ giúp nâng cao năng lực quản trị môi trường mà còn mở ra cơ hội xuất khẩu sang các thị trường yêu cầu cao về tiêu chuẩn carbon.

Công ty Thép Hòa Phát Dung Quất cũng sớm triển khai kiểm kê khí nhà kính từ năm 2023

Tương tự, Công ty Tôn Phương Nam cũng đã đạt chứng nhận ISO 14064-1:2018, thể hiện nỗ lực trong kiểm soát và giảm thiểu phát thải khí nhà kính. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, sử dụng năng lượng hiệu quả hơn và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu từ thị trường xuất khẩu, đặc biệt là châu Âu.

Theo các chuyên gia, động lực lớn nhất thúc đẩy doanh nghiệp Việt chuyển sang kiểm kê khí nhà kính không chỉ đến từ quy định trong nước mà còn từ áp lực thị trường quốc tế. Dữ liệu phát thải đang dần trở thành một phần của “hồ sơ năng lực” doanh nghiệp, nhất là trong các ngành xuất khẩu. Nếu thiếu minh bạch về carbon, doanh nghiệp có thể bị loại khỏi chuỗi cung ứng hoặc phải chịu chi phí phát thải cao hơn.

Hiện nay, phần lớn doanh nghiệp vẫn triển khai kiểm kê khí nhà kính trên cơ sở tự nguyện. Tuy nhiên, với lộ trình giảm phát thải và cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, xu hướng này sẽ sớm chuyển sang bắt buộc. Trong bối cảnh đó, những doanh nghiệp đi trước kể cả các doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ đang nắm lợi thế rõ rệt.

Việc chủ động xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải theo tiêu chuẩn quốc tế không chỉ giúp giảm rủi ro tuân thủ mà còn mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn xanh và thị trường xuất khẩu. Có thể thấy, quá trình “xanh hóa” doanh nghiệp Việt đang diễn ra âm thầm nhưng sâu rộng. Trong hành trình này, kiểm kê khí nhà kính không còn là yêu cầu kỹ thuật đơn thuần mà đã trở thành yếu tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên kinh tế carbon thấp.

An Dương