ISO/IEC 17024:2026 – Chuẩn hóa hoạt động chứng nhận năng lực cá nhân trong kỷ nguyên AI

Chuẩn hóa hoạt động chứng nhận năng lực cá nhân trên phạm vi toàn cầu

Tiêu chuẩn ISO/IEC 17024:2026 phiên bản sửa đổi lần thứ ba quy định các nguyên tắc và yêu cầu đối với các tổ chức thực hiện chứng nhận năng lực cá nhân. Tiêu chuẩn áp dụng cho các đơn vị xây dựng, vận hành và duy trì các chương trình chứng nhận nghề nghiệp, kỹ năng hoặc năng lực chuyên môn của con người.

Theo ISO, chứng nhận cá nhân là một trong những phương thức quan trọng nhằm bảo đảm rằng một cá nhân đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về năng lực được xác định trong một chương trình chứng nhận cụ thể. Thông qua việc đưa ra các yêu cầu thống nhất đối với tổ chức chứng nhận, ISO/IEC 17024:2026 giúp bảo đảm các hoạt động đánh giá và cấp chứng nhận được thực hiện một cách nhất quán, đáng tin cậy và được thừa nhận trên phạm vi quốc tế.

Tiêu chuẩn này có thể được sử dụng làm cơ sở cho hoạt động công nhận của các tổ chức công nhận, đánh giá đồng cấp hoặc được các cơ quan quản lý nhà nước, chủ sở hữu chương trình chứng nhận và các bên liên quan áp dụng trong quá trình giám sát năng lực của các tổ chức chứng nhận.

ISO/IEC 17024:2026 từ lâu đã được xem là chuẩn mực quốc tế trong lĩnh vực chứng nhận năng lực cá nhân.

Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng mang tính quốc tế, việc xác nhận chính xác trình độ và năng lực của người lao động trở thành yêu cầu cấp thiết. ISO cho rằng các tổ chức tuyển dụng, cơ quan quản lý và khách hàng cần có niềm tin rằng những cá nhân được cấp chứng chỉ thực sự sở hữu kỹ năng và kiến thức cần thiết cho công việc. Nhiều lĩnh vực nghề nghiệp hiện đang áp dụng các chương trình chứng nhận dựa trên tiêu chuẩn này, từ kỹ thuật viên, thợ điện, nhân viên an ninh, chuyên gia quản lý dự án cho đến các ngành nghề yêu cầu năng lực chuyên môn cao như điều dưỡng hay hoạch định tài chính.

Bổ sung yêu cầu về AI, tăng cường tính minh bạch trong đánh giá năng lực

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của ISO/IEC 17024:2026 là việc chính thức đưa AI vào phạm vi xem xét của tiêu chuẩn. Phiên bản mới đã bổ sung định nghĩa liên quan đến AI cùng các yêu cầu cụ thể đối với việc sử dụng công nghệ này trong các hoạt động chứng nhận. Sự thay đổi này phản ánh thực tế ngày càng nhiều tổ chức sử dụng công nghệ số, giám sát từ xa, chấm điểm tự động hoặc các công cụ hỗ trợ đánh giá dựa trên AI trong quá trình tổ chức thi và đánh giá năng lực.

Tiêu chuẩn yêu cầu các tổ chức chứng nhận phải bảo đảm kết quả do AI tạo ra được giám sát và xác nhận phù hợp; duy trì sự kiểm soát của con người đối với các quyết định quan trọng; đồng thời bảo đảm đội ngũ nhân sự có đủ năng lực để vận hành và giám sát các công cụ AI được sử dụng trong quá trình chứng nhận. Những yêu cầu này nhằm bảo đảm rằng việc ứng dụng công nghệ không làm ảnh hưởng đến tính công bằng, minh bạch và độ tin cậy của hoạt động đánh giá năng lực.

Bên cạnh việc bổ sung các yêu cầu liên quan đến AI, ISO/IEC 17024:2026 còn được điều chỉnh để thống nhất hơn với hệ thống tiêu chuẩn đánh giá sự phù hợp của ISO/CASCO. Phiên bản mới cập nhật thuật ngữ, làm rõ các khái niệm và tăng tính tương thích với bộ tiêu chuẩn ISO/IEC 17000 về từ vựng và nguyên tắc chung trong đánh giá sự phù hợp. Ngoài ra, phiên bản mới cũng tăng cường các yêu cầu về tính khách quan, quản lý rủi ro, kiểm soát dữ liệu và thông tin, cũng như hoàn thiện các quy định đối với hình thức đánh giá từ xa và giám sát thi trực tuyến.

Theo ISO, việc áp dụng ISO/IEC 17024:2026 mang lại nhiều lợi ích cho các tổ chức chứng nhận và các bên liên quan. Tiêu chuẩn giúp các tổ chức chứng nhận vận hành một cách nhất quán, đáng tin cậy và có khả năng so sánh trên phạm vi quốc tế; đồng thời hỗ trợ sự công nhận và chấp nhận lẫn nhau giữa các quốc gia và khu vực.

Quan trọng hơn, tiêu chuẩn góp phần tăng cường niềm tin đối với các chương trình chứng nhận năng lực cá nhân, tạo cơ sở cho việc công nhận quốc tế đối với người được cấp chứng chỉ và thúc đẩy khả năng dịch chuyển của nguồn nhân lực trong nền kinh tế toàn cầu.

Việc ban hành ISO/IEC 17024:2026 cho thấy xu hướng cập nhật các tiêu chuẩn đánh giá sự phù hợp nhằm bắt kịp sự phát triển của công nghệ số và AI. Trong bối cảnh nhu cầu xác thực năng lực nghề nghiệp ngày càng cao, phiên bản mới được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, công bằng và độ tin cậy của các hệ thống chứng nhận cá nhân trên toàn thế giới.

Bảo Linh