Khẳng định vai trò của hoạt động đo lường trong kỷ nguyên số

Trong cuộc sống hằng ngày, từ việc mua một lít xăng, cân một kilogram thực phẩm cho đến sử dụng điện, nước hay các thiết bị công nghệ, hoạt động đo lường luôn hiện diện nhưng ít khi được chú ý. Tuy nhiên, phía sau những con số tưởng chừng đơn giản là cả một hệ thống khoa học đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh công nghệ thông tin, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, đo lường ngày càng khẳng định vị trí là nền tảng của sản xuất hiện đại, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Đo lường được xem là một trong những ngành khoa học cơ bản và quan trọng nhất của khoa học kỹ thuật. Không chỉ dừng lại ở việc xác định các đại lượng vật lý, đo lường còn tạo ra cơ sở dữ liệu chính xác phục vụ nghiên cứu khoa học, quản lý nhà nước, sản xuất công nghiệp và thương mại. Sự phát triển của các ngành công nghệ cao hiện nay như bán dẫn, robot, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học hay năng lượng mới đều gắn liền với yêu cầu ngày càng khắt khe về độ chính xác của các phép đo.

Đo lường được xem là một trong những ngành khoa học cơ bản và quan trọng nhất của khoa học kỹ thuật. (Ảnh minh họa)

Xét về vai trò của hoạt động đo lường, các chuyên gia cho biết, trước tiên, hoạt động đo lường có phạm vi ảnh hưởng rộng lớn và đảm bảo tính công bằng, minh bạch trong xã hội bởi đo lường tạo điều kiện thuận lợi cho công bằng thương mại thông qua các văn bản tiêu chuẩn hài hòa, các chuẩn đo lường nhất quán và các chứng chỉ được quốc tế chấp nhận. Một ví dụ dễ hiểu là một thiết bị có thể được bán và sử dụng ở các quốc gia khác nhau mà không cần lặp lại thử nghiệm khi đã được kiểm tra và phê duyệt để sử dụng tại một quốc gia cụ thể.

Tiếp đến, đo lường khoa học thúc đẩy sự đổi mới ngành công nghiệp và phát triển phương tiện đo tiên tiến. Trong lĩnh vực kỹ thuật sản xuất yêu cầu độ chính xác cao đòi hỏi kỹ thuật đo phải có độ chính xác hơn để có thể kiểm soát các quy trình sản xuất và lắp ráp, chẳng hạn như đối với cấu trúc vi mô và nano.

Mặt khác, đo lường hỗ trợ quản lý nhà nước, bằng cách cung cấp các tài liệu tham khảo đo lường để tham vấn các chính sách, chỉ thị, đánh giá sự phù hợp và kiểm định; là công cụ bảo vệ người tiêu dùng trọng yếu. Đồng thời, đo lường giúp đáp ứng các mục tiêu xã hội, ví dụ như tăng hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm tiêu thụ tài nguyên khi nghiên cứu đo lường các nguồn năng lượng mới (như nhiên liệu sinh học, khí thiên nhiên hóa lỏng,…).

Đo lường gần như có mặt trong toàn bộ chu trình hình thành một sản phẩm, từ khâu thiết kế, chế tạo thử đến việc kiểm tra vật liệu trước khi đưa vào sản xuất, điều khiển, điều chỉnh quá trình công nghệ và giai đoạn kiểm tra chất lượng sản phẩm cuối cùng, cho đến khâu lắp đặt đưa sản phẩm vào sử dụng và bảo hành.

Có thể nói, đo lường chính là "ngôn ngữ chung" của khoa học, công nghệ và sản xuất. Trong thời đại chuyển đổi số và công nghiệp thông minh, vai trò của đo lường không dừng lại ở việc bảo đảm độ chính xác mà còn trở thành một trong những yếu tố quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Vì vậy, đầu tư cho hạ tầng đo lường, nâng cao năng lực đo lường quốc gia và thúc đẩy ứng dụng khoa học đo lường trong doanh nghiệp là yêu cầu cần thiết để đáp ứng những đòi hỏi của giai đoạn phát triển mới.

Thanh Tùng