Khẳng định vai trò quan trọng của hoạt động đo lường trong chuỗi giá trị sản xuất

Thử nghiệm viên tiến hành thử nghiệm trên mẫu thử. (Ảnh: Thanh Tùng)

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, hoạt động đo lường ngày càng khẳng định vai trò nền tảng trong mọi lĩnh vực của đời sống và sản xuất. Không chỉ hỗ trợ kiểm soát chất lượng, tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu suất, đo lường còn góp phần tăng cường năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững cho tổ chức, doanh nghiệp. Đo lường là ngành khoa học quan trọng trong các ngành khoa học, đặc biệt là khoa học kỹ thuật, tạo cơ sở chính xác và tin cậy cho nghiên cứu, thiết kế, chế tạo và quản lý hiện đại.

Nói về vai trò của hoạt động đo lường, các chuyên gia cho biết, trước tiên, hoạt động đo lường có phạm vi ảnh hưởng rộng lớn và đảm bảo tính công bằng, minh bạch trong xã hội bởi đo lường tạo điều kiện thuận lợi cho công bằng thương mại thông qua các văn bản tiêu chuẩn hài hòa, các chuẩn đo lường nhất quán và chứng chỉ được quốc tế chấp nhận. Ví dụ dễ hiểu là một thiết bị có thể được bán và sử dụng ở các quốc gia khác nhau mà không cần lặp lại thử nghiệm khi đã được kiểm tra và phê duyệt để sử dụng tại quốc gia cụ thể.

Tiếp đến, đo lường khoa học thúc đẩy sự đổi mới ngành công nghiệp và phát triển phương tiện đo tiên tiến. Trong lĩnh vực sản xuất yêu cầu độ chính xác cao đòi hỏi kỹ thuật đo phải có độ chính xác hơn để có thể kiểm soát các quy trình sản xuất và lắp ráp, chẳng hạn như đối với cấu trúc vi mô và nano. 

Mặt khác, đo lường hỗ trợ quản lý nhà nước bằng cách cung cấp tài liệu tham khảo đo lường để tham vấn các chính sách, chỉ thị, đánh giá sự phù hợp và kiểm định. Đo lường là công cụ bảo vệ người tiêu dùng trọng yếu, giúp đáp ứng các mục tiêu xã hội, ví dụ như tăng hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm tiêu thụ tài nguyên khi nghiên cứu đo lường các nguồn năng lượng mới (như nhiên liệu sinh học, khí thiên nhiên hóa lỏng,…).

Nhìn tổng thể, đo lường hiện diện xuyên suốt gần như toàn bộ vòng đời của một sản phẩm. Ngay từ giai đoạn nghiên cứu, thiết kế và chế tạo thử, các thông số kỹ thuật đã phải được xác định, kiểm chứng bằng những phương pháp đo chính xác để bảo đảm tính khả thi và độ an toàn. Khi bước vào sản xuất, hoạt động đo lường tiếp tục đóng vai trò kiểm tra chất lượng nguyên vật liệu đầu vào, giám sát các điều kiện công nghệ, theo dõi và điều chỉnh thông số vận hành nhằm duy trì sự ổn định của dây chuyền. Ở công đoạn cuối cùng, đo lường là căn cứ đánh giá chất lượng thành phẩm trước khi xuất xưởng, lắp đặt, đưa vào sử dụng và cả trong quá trình bảo hành, bảo trì.

Không dừng lại ở chức năng kiểm tra, đo lường còn là cơ sở để thiết lập và vận hành các hệ thống điều chỉnh, điều khiển tự động trong sản xuất hiện đại. Mọi quyết định điều chỉnh về tốc độ, nhiệt độ, áp suất hay kích thước đều dựa trên dữ liệu đo được một cách chính xác và tin cậy. Chính vì vậy, đo lường được đánh giá là trung tâm của hệ thống điều chỉnh, điều khiển trong quá trình sản xuất.

Nhiều ý kiến cho rằng, bên cạnh năng lượng và nguyên vật liệu, đo lường là bộ phận hợp thành không thể thiếu của nền sản xuất hiện đại. Bởi lẽ, nếu thiếu nền tảng đo lường chính xác, mọi hoạt động thiết kế, chế tạo và quản lý đều khó đạt được độ tin cậy, hiệu quả và sức cạnh tranh cần thiết trên thị trường.

Hoàng Bách